Trận thua Argentina phơi bày những điểm yếu cố hữu của tuyển Anh tại World Cup

Một lần nữa, đội tuyển Anh lại gục ngã trước ngưỡng cửa thiên đường, dù lần này họ đã sở hữu một dàn cầu thủ đầy tài năng cùng một nhà cầm quân quái kiệt.

Nỗi đau của bóng đá Anh giống như một vết thương chưa lành lại tiếp tục bị xé toạc sau thất bại trước người Argentina tại trận bán kết World Cup 2026 diễn ra vào tối 15/7 vừa qua. Và sáng nay, hàng triệu người hâm mộ xứ sở sương mù đã đón ánh bình minh với một thực tế phũ phàng rằng: họ sẽ phải chờ ít nhất 62 năm để hy vọng nhìn thấy đội nhà chạm tay vào một danh hiệu lớn. 

Với trận thua vừa rồi, như vậy là cơn ác mộng kéo dài đằng đẵng từ chức vô địch thế giới năm 1966 của người Anh vẫn chưa có hồi kết. Thất bại kịch tính 1-2 trước Argentina tại bán kết World Cup không đơn thuần là một trận thua kém may mắn. Nó là một vòng lặp tàn nhẫn mà đội tuyển Anh, dù có thay đổi bao nhiêu thế hệ cầu thủ hay huấn luyện viên, vẫn chưa thể phá vỡ.

Khi Thomas Tuchel được bổ nhiệm, ông được kỳ vọng là chiếc chìa khóa vạn năng giúp tuyển Anh bước qua ranh giới của kẻ về nhì vĩ đại. Trên thực tế, chiến lược gia người Đức đã chứng minh đẳng cấp ưu tú của mình trên ghế nóng tuyển Anh xuyên suốt giải đấu World Cup lần này, cho đến khoảnh khắc ông lặp lại chính xác những sai lầm của người tiền nhiệm Gareth Southgate. 

Trận thua trước Argentina tại Atlanta vừa qua có thể nói đã phơi bày trọn vẹn những điểm yếu cố hữu mang tính hệ thống của "Tam Sư": sự bảo thủ trong tư duy chiến thuật, sự thiếu hụt khả năng kiểm soát tuyến giữa, sức chống đỡ yếu đuối khi nền tảng thể lực kiệt quệ và một rào cản tâm lý đè nặng qua nhiều thế hệ.

Quyết định thay người sai lầm của Thomas Tuchel

Trước khi Anh chạm trán Argentina, Thomas Tuchel đã có một giải đấu thành công về mặt điều chỉnh nhân sự. Ông thay đổi cục diện trận mở màn với Croatia, giúp đội nhà lội ngược dòng trước Cộng hòa Dân chủ Congo ở vòng 1/8 khi Tam sư chỉ còn cách thảm họa 15 phút.

Sau đó, nhà cầm quân người Đức tiếp tục cho thấy sự mát tay khi chỉ đạo tuyển Anh kiên cường vượt qua chủ nhà Mexico tại "chảo lửa" Azteca, cũng như ngược dòng đánh bại Na Uy của Erling Haaland tại Miami trong thế bị dẫn bàn. Những quyết định đó được ca ngợi là đẳng cấp của một huấn luyện viên hàng đầu, người đã khẳng định được tiếng tăm khi dẫn dắt một loạt đội bóng lớn châu Âu như Dortmund, PSG, Chelsea hay Bayern München.

Thế nhưng, trước một Argentina sở hữu hàng công đáng sợ nhất giải đấu, Tuchel lại chọn cách tiếp cận cực kỳ cầu toàn và bảo thủ: cố gắng bảo toàn lợi thế dẫn trước 1-0 mong manh trong thời gian quá dài.

Trước khi Anthony Gordon ghi bàn mở tỷ số ở phút 55 bằng lối chơi trực diện, giàu tốc độ và sức mạnh cùng Jude Bellingham và Djed Spence, tuyển Anh đã tạo ra một thế trận vô cùng sáng sủa. Khi ấy, Argentina thực tế đã rất lúng túng trước cách chơi áp sát của Tam Sư trong gần một tiếng đồng hồ trước đó.

Tuy nhiên thay vì tiếp tục duy trì áp lực, Tuchel bắt đầu thực hiện một loạt quyết định thay người mang thiên hướng phòng ngự quá sớm. Việc rút Reece James và Declan Rice để thay bằng Dan Burn và Nico O'Reilly ở phút 82, chuyển sang sơ đồ 5 hậu vệ, đã trực tiếp dâng quyền kiểm soát thế trận cho đối thủ.

Hệ quả là tuyển Anh gần như từ bỏ hoàn toàn khả năng cầm bóng, giúp Argentina nắm giữ tới 88% thời lượng kiểm soát bóng trong 37 phút cuối trận. Khi bạn nhường bóng cho một đội bóng sở hữu Lionel Messi, dù ở tuổi 39, bạn đang tự sát. Và quả thực M10 đã nhanh chóng trừng phạt thầy trò Tuchel bằng hai đường kiến tạo thiên tài cho Enzo Fernández và Lautaro Martínez lập công kết liễu trận đấu.

Không khó để nhận ra sự tương đồng đến kỳ lạ giữa Tuchel và Gareth Southgate khi dẫn dắt tuyển Anh tại bán kết World Cup 2018 (dẫn trước Croatia rồi thua trong hiệp phụ) và chung kết Euro 2020 (dẫn Ý rồi thua phạt đền). Nó cho thấy một sự thật: khi đối diện với lằn ranh sinh tử, các huấn luyện viên của Tam sư luôn bị nỗi sợ hãi xâm chiếm, để rồi lại lựa chọn lùi sâu phòng ngự thay vì tiếp tục cầm bóng hướng về phía trước.

Tử huyệt tuyến giữa và nỗi sợ hãi trước các đối thủ lớn

Một trong những điểm yếu mang tính lịch sử của bóng đá Anh tại các giải đấu lớn là việc họ không có thói quen đánh bại các đội bóng hàng đầu thế giới. Kể từ World Cup 1998 đến nay, trong hầu hết các giải đấu, Anh đều bị loại bởi đội bóng có thứ hạng FIFA cao nhất mà họ phải chạm trán.

Nguyên nhân sâu xa nằm ở khu vực trung tuyến. Người Anh luôn thiếu một tiền vệ có khả năng cầm nhịp, điều tiết trận đấu và giảm áp lực cho hàng phòng ngự khi đối phương dồn lên. 

Lịch sử đã chứng kiến Luka Modric kéo sập tuyến giữa tuyển Anh năm 2018. Andrea Pirlo cũng từng làm điều tương tự vào năm 2014 hay Jorginho và Marco Verratti bóp nghẹt Tam sư vào năm 2021. Gần đây nhất, Martín Zubimendi cũng giúp Tây Ban Nha vượt qua Anh ở trận chung kết Euro 2024 bằng sự đĩnh đạc và trưởng thành vượt trội mà tuyển Anh không thể sánh kịp.

Nhìn lại trận đấu với Argentina vừa qua, khi Declan Rice rời sân, tuyển Anh hoàn toàn mất liên lạc giữa các tuyến. Họ không thể thực hiện nổi vài đường chuyền liên tiếp để giảm nhịp độ trận đấu. Thống kê chỉ kiểm soát 12% bóng trong khoảng thời gian từ sau bàn mở tỷ số, đến khi nhận bàn thua quyết định là một con số đáng xấu hổ đối với một đội bóng tự nhận là ứng cử viên vô địch. 

Sau trận đấu, HLV Tuchel đã thừa nhận rằng các học trò của ông không thể giành chiến thắng trong các pha tranh chấp tay đôi và hoàn toàn mất phương hướng trong việc tiếp cận bóng. Đây là căn bệnh kinh niên của bóng đá Anh mà cựu danh thủ Sven-Göran Eriksson từng đúc kết bằng câu nói nổi tiếng: "Hiệp một tốt, hiệp hai tệ".

Bài toán thể lực và lịch thi đấu kiệt quệ

Bên cạnh yếu tố chiến thuật, sự mệt mỏi về mặt thể chất cũng được cho là lý do khiến tuyển Anh hụt hơi trong hiệp hai. Các cầu thủ Anh phải chơi bóng với cường độ khủng khiếp nhất ở cấp độ câu lạc bộ. Ngoài một số ít những ngôi sao như Harry Kane hay Jude Bellingham chơi bóng ở nước ngoài, phần lớn đội hình còn lại chinh chiến tại Ngoại hạng Anh - giải đấu khắc nghiệt nhất hành tinh, cũng như thường xuyên phải cày ải đến tận các trận chung kết Champions League hay Europa League.

Tại World Cup lần này, Anh là đội có lịch thi đấu dày đặc và khắc nghiệt nhất trong số 4 đội lọt vào bán kết. Đáng nói hơn, sự mệt mỏi này một phần xuất phát từ quyết định tự làm khó mình của Hiệp hội Bóng đá Anh (FA) khi chọn đóng quân tại Kansas City, cách rất xa các địa điểm thi đấu vòng bảng, dẫn đến việc các cầu thủ phải di chuyển liên tục. 

Sau trận bán kết, HLV Tuchel thừa nhận các học trò của ông đã quá mệt mỏi sau những trận chiến nghẹt thở với Mexico và Na Uy. Khi thể lực suy giảm, các cầu thủ không còn đủ sự nhạy bén để duy trì cấu trúc đội hình, dẫn đến việc họ tự động lùi sâu chịu trận như một phản xạ tự nhiên để duy trì thể lực còn lại.

Rào cản tâm lý sợ thua hơn muốn thắng

Sự khác biệt lớn nhất giữa một nhà vô địch thực thụ và một kẻ bám đuổi vĩ đại nằm ở bản lĩnh và tâm lý chiến đấu. Hãy nghe cách huấn luyện viên Lionel Scaloni ví von Argentina với những con cá mập khi mô tả về tinh thần của các học trò lúc bị dẫn trước: "Chúng tôi ngửi thấy mùi máu trong nước và lao lên. Các cầu thủ chơi bóng như những đứa trẻ 7, 8 tuổi. Họ không màng đến hậu quả nếu sút hỏng. Dù thắng, hòa hay thua, chúng tôi vẫn cảm thấy mình đã chơi thứ bóng đá mà mình biết rõ nhất".

Trong khi đội tuyển Anh lại hoàn toàn ngược lại. Họ chơi bóng với một nỗi sợ hãi vô hình đè nặng lên vai. Trong thế kỷ 21, chỉ có đúng hai lần một đội tuyển ghi bàn mở tỷ số trong một trận bán kết World Cup nhưng cuối cùng vẫn phải nhận thất bại chung cuộc, và cả hai lần đó đều gọi tên đội tuyển Anh.

Trước khi ngồi vào chiếc ghế nóng của Tam Sư, chính HLV Tuchel từng đưa ra nhận xét cực kỳ sắc sảo về màn trình diễn của tuyển Anh dưới thời Southgate tại Euro 2024. Khi được hỏi đội tuyển này còn thiếu điều gì, ông thẳng thắn chỉ ra: "Sự định hình bản sắc, sự rõ ràng, nhịp điệu, các mảng miếng phối hợp lặp đi lặp lại, sự tự do và khát khao của các cầu thủ. Theo quan sát của tôi, họ sợ bị loại khỏi giải đấu nhiều hơn là có sự hào hứng và khao khát chiến thắng".

Thật trớ trêu, chính Tuchel trong trận bán kết với Argentina lại để các học trò của mình rơi vào đúng trạng thái tâm lý sợ hãi đó. Tuyển Anh đã co cụm phòng ngự không phải vì đối thủ quá mạnh, mà vì họ sợ đánh mất lợi thế mong manh đang có. Những vết sẹo tâm lý từ quá khứ đã tiếp tục ám ảnh và định hình nên diện mạo của đội tuyển này.

Thất bại trước Argentina một lần nữa chứng minh rằng, việc sở hữu những ngôi sao đắt giá nhất hành tinh hay một huấn luyện viên đẳng cấp hàng đầu là chưa đủ để bóng đá Anh có thể bước lên đỉnh vinh quang thế giới. 

Nếu không thể rũ bỏ sự bảo thủ trong tư duy, giải quyết triệt để bài toán kiểm soát tuyến giữa và quan trọng nhất là vượt qua rào cản tâm lý sợ hãi, chiếc cúp vàng thế giới sẽ mãi là một giấc mơ xa vời đối với người Anh kể từ World Cup 1966. Vượt qua những vết sẹo cố hữu này chắc chắn sẽ là thử thách lớn nhất trong sự nghiệp của Thomas Tuchel và các học trò từ nay cho đến Euro 2028 sẽ diễn ra trên chính sân nhà của họ.