Người hâm mộ Tây Ban Nha đã chờ đợi 16 năm để được đăng quang ngôi vương World Cup, nhưng không phải ai ở quốc gia này cũng ăn mừng chiến tích trên.
Chia rẽ trong sự đoàn kết
Hành trình đăng quang World Cup lần thứ hai của ĐT Tây Ban Nha mang đậm dấu ấn tập thể. Một đội bóng “bình dân” trong tay HLV Luis de la Fuente đoàn kết lạ thường, cuốn phăng mọi đối thủ như cơn cuồng phong đỏ. Tuy vậy, nền tảng cho tập thể đoàn kết ấy lại được xây dựng trên một chân đế mang đậm tính địa phương và nếu nhìn từ bên ngoài - là một sự chia rẽ sâu sắc.
Khi bước lên bục nhận huy chương, không cầu thủ Tây Ban Nha nào mang lá cờ La Rojigualda của Tây Ban Nha. Thay vào đó, 7 lá cờ thuộc 5 vùng tự trị được các cầu thủ mang theo khi nhận cúp. Kể cả khi Quốc vương Felipe của Tây Ban Nha trao cúp cho đội trưởng Rodri, xung quanh ông cũng chẳng có lá cờ Tây Ban Nha nào.
Cụ thể, Gavi và Fabian Ruiz mang cờ Andalusia. Pedri và Yeremi Pino mang cờ Quần đảo Canary. Pedro Porro mang cờ Extramadura. Cubarsi mang cờ Catalunya. Borja Iglesias mang cờ Galicia. Alex Baena mang cờ thành phố Roquetas de Mar thuộc Andalusia còn Dani Olmo mang cờ thành phố Terrassa thuộc Catalonia
Chính sự “chia rẽ” trên là đặc trưng của quốc gia Địa Trung Hải này. Vương quốc Tây Ban Nha hiện tại là đất nước quân chủ lập hiến và dân chủ nghị viện. Nhưng đi sâu vào cấu trúc hành chính, đất nước này lại mang dấu ấn của một quốc gia liên bang với 17 khu tự trị (cùng 2 thành phố tự trị).
 |
Các lá cờ của các vùng tự trị xuất hiện khi cầu thủ Tây Ban Nha ăn mừng. |
Tại đó, mỗi khu tự trị (kể cả vùng thủ đô Madrid) lại có nghị viện từng khu vực và có quyền kiểm soát riêng ở riêng địa phương đó. Từ nền tảng địa chính trị và xã hội trên, bóng đá Tây Ban Nha mang nét địa phương và rất cục bộ. Đặc biệt, tại những khu vực như Basque hay Catalonia, thành công của ĐT Tây Ban Nha không phải lúc nào cũng là niềm vui với cư dân nơi đây.
Người hâm mộ thế giới không còn quá xa lạ với việc Athletic Bilbao - đại diện số 1 của xứ Basque chỉ tin dùng cầu thủ trưởng thành tại đây. Thái độ “cục bộ” này cho thấy sự tự tôn địa phương đã trở thành bản sắc của cư dân, đã định hình bóng đá Tây Ban Nha. Ở một số vùng tự trị tại Tây Ban Nha, La Roja bị coi là đại diện cho quyền lực tập trung của Madrid, kể cả khi các cầu thủ trong đội đến từ các câu lạc bộ từ khắp các địa phương.
Chỉ vài giờ trước trận tứ kết giữa Tây Ban Nha vs Bỉ, trong một trận đấu bò tót tại Pamplona xứ Navarre, một tấm biểu ngữ với dòng chữ “Tây Ban Nha chết tiệt, đội tuyển quốc gia chết tiệt” được giăng trên khán đài. Trước đó, ở EURO 2024, những thông điệp thù địch đã xuất hiện, nhắm vào hai cầu thủ người Basque là Mikel Oyarzabal và Mikel Merino, khi đó là đồng đội tại Real Sociedad (một câu lạc bộ ở San Sebastian, xứ Basque).
 |
Mikel Merino từng bị chính người hâm mộ quê nhà chỉ trích, chỉ vì tỏa sáng cho ĐT Tây Ban Nha |
Hai cầu thủ này bị gán mác "kẻ phản bội" vì đã đại diện cho đội tuyển quốc gia. Trước đó, Gerard Pique cũng từng bị người hâm mộ từ Madrid, Oviedo hay Murcia la ó ngay cả khi thi đấu cho ĐT Tây Ban Nha. Đến mức, HLV La Roja thời điểm đó là Vicente del Bosque phải lên tiếng chỉ trích còn đồng đội Iniesta cho rằng chính người hâm mộ đang chia rẽ ĐT Tây Ban Nha.
 | Họ đã thành công trong việc giết chết niềm vui của tôi khi được chơi cho đội tuyển Tây Ban Nha. Sau World Cup ở Nga, tôi mới chỉ 31 tuổi, nhưng tôi sẽ giã từ đội tuyển sau giải đấu đó. Tôi luôn cố gắng cống hiến hết mình nhưng trong mắt một số người, tốt hơn hết là tôi không nên ở lại với đội tuyển Tây Ban Nha.” Pique chia sẻ năm 2016, khi bị CĐV nhà la ó |  |
Nhưng bên cạnh sự thù địch, vẫn còn đó sự gắn kết giữa các cộng đồng. Đáp trả tấm băng rôn phỉ báng đội tuyển ở Pamplona là là tiếng hô “Tây Ban Nha muôn năm” từ khán đài đối diện. Khi Mikel Merino - người sinh ra và trưởng thành tại chính Pamplona ghi bàn đưa La Roja đi tiếp, sự thù địch đã dần bị lấn át bởi màn ăn mừng.
Bóng đá và chất keo gắn kết vô hình
La Roja giống như một trường hợp ngoại lệ đặc biệt của bóng đá thế giới. Một nền bóng đá mạnh lại được xây nên từ một nền tảng địa chính trị xã hội đầy những đứt gãy. Thậm chí, có thể coi bóng đá như xương sống gắn kết các khu tự trị và trở thành tiếng nói chung trong một xã hội đậm chất địa phương như Tây Ban Nha.
Thành công của Luis de la Fuente cùng La Roja xuất phát từ việc ông đã đi từ những tuyến trẻ của đội bóng này trước khi nắm tuyển. Công tác đào tạo trẻ ở Tây Ban Nha cũng đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng triết lý thi đấu thống nhất cho đội bóng này. Sau trận bán kết với Pháp, Thierry Henry nhận xét rằng sức mạnh thống trị (ở cả bóng đá nam và nữ) của Tây Ban Nha tới từ sự đồng bộ của đội bóng này.
 |
HLV Luis de la Fuente làm việc từ tuyển trẻ của Tây Ban Nha và duy trì được một triết lý xuyên suốt cho đội bóng |
Khắp các học viện tại Tây Ban Nha, bất kể ở Basque, Catalan hay Andalusia, các sao mai đều được đào tạo với một triết lý xuyên suốt. Các HLV trưởng thành từ Trường đào tạo HLV của RFEF cũng chia sẻ chung một định hướng. Tại ngôi trường này, các HLV không đơn thuần học cách để đào tạo học trò, mà còn học cách tư duy và nhận thức không gian.
Giám đốc thể thao hiện tại của RFEF, Aitor Karanka, tin rằng cách Tây Ban Nha đào tạo huấn luyện viên là yếu tố then chốt để hiểu được thành công của quốc gia này. Ông cho hay: “Các huấn luyện viên Tây Ban Nha dựa trên kinh nghiệm đào tạo của họ và trau dồi sự hiểu biết về trận đấu cho các cầu thủ từ rất sớm.
Họ được đào tạo không chỉ nhằm phát triển tài năng cá nhân mà còn hướng đến hiệu suất tập thể. Phương pháp này tập trung vào các bài tập kiểm soát bóng và xây dựng bộ kỹ năng giúp các cầu thủ, bất kể năng khiếu bẩm sinh, đều có thể hiểu được trận đấu từ khi còn nhỏ.”
Thành công của La Roja không đơn thuần tới từ sự thống nhất các vùng địa phương. Các chương trình đào tạo của RFEF vẫn cho phép HLV hay cầu thủ được phát triển trận đấu dựa theo nhận thức bản thân về không gian, bối cảnh.
Chia sẻ với trang chủ FIFA, David Gutierrez - người từng là hiệu trưởng trường HLV của RFEF cho biết: “Mọi thứ đều dựa trên sự hiểu biết về trận đấu. Các huấn luyện viên có những công cụ cần thiết và các cầu thủ không bị gò bó bởi một khuôn khổ cứng nhắc. Từ nền tảng đó, họ có thể thích ứng với các diễn biến trên sân”.
 |
Thành công của bóng đá Tây Ban Nha còn đến từ việc quốc gia này đào tạo được lực lượng HLV xuất sắc với một định hướng đào tạo rõ ràng |
Thành công của bóng đá Tây Ban Nha hiện tại có công lớn từ cố HLV Luis Aragones, thông qua cách mà cố HLV sinh năm 1938 định hình cách thi đấu cho La Roja. Trước Aragones, Tây Ban Nha chỉ là vua vòng loại. Sau thời của ông, La Roja là ứng viên cho mọi danh hiệu.
Nhận xét về dấu ấn của Aragones, Gutierrez cho biết: "HLV Aragones đã giúp chúng tôi nhận ra rằng, về mặt di truyền, người Tây Ban Nha không nhanh nhất hay mạnh nhất. Nhưng có một lĩnh vực mà chúng tôi vượt trội, cũng là điều mà chúng tôi nhấn mạnh khi đào tạo huấn luyện viên: hiểu cách chơi cùng nhau như một tập thể".
Sau cùng bóng đá vẫn hàn gắn được những chia rẽ và đứt gãy ngầm trong nền tảng của La Roja. Mỗi cầu thủ đều ý thức được rằng mình đại diện cho khu tự trị nơi mình sinh ra, sau đó mới là Tây Ban Nha. Vượt lên trên tất cả sự cục bộ đã trở thành đặc trưng, cầu thủ Tây Ban Nha đặt lợi ích tập thể lên trên và chinh phục hàng loạt danh hiệu.
Trên bục nhận giải World Cup, có thể có tới 5 lá cờ tự trị nhưng vinh quang chỉ thuộc về duy nhất màu áo đỏ của ĐT Tây Ban Nha. Bóng đá, một lần nữa làm tốt nhiệm vụ của mình khi gắn kết một xã hội đậm tính vùng miền, nơi tinh thần cục bộ địa phương chỉ là tiếng phản kháng yếu ớt giữa cơn sóng hò reo ăn mừng chiến tích của đội tuyển.
Messi là cầu thủ tạo ra ảnh hưởng cá nhân lớn nhất tại World Cup 2026, đặc biệt trong những màn ngược dòng ngoạn mục của Argentina ở vòng knock-out. Nhưng xét trên toàn bộ hành trình và khả năng quyết định cấu trúc thi đấu của một tập thể, Rodri mới có thể là nhân vật quan trọng nhất giải.
ĐT Tây Ban Nha đã trở về Madrid trong sự chào đón cuồng nhiệt của hàng trăm nghìn NHM sau khi đăng quang World Cup 2026.
Người Tây Ban Nha đã giành chức vô địch thế giới - FIFA World Cup 2026 bằng sức mạnh của tập thể, thay vì phụ thuộc vào bất cứ cá nhân đơn lẻ nào trong đội hình của mình.
