Làn sóng cầu thủ Brazil ở Đông Âu: Không chỉ là kiếm tiền

Người ta cứ nghĩ rằng động cơ của các cầu thủ xứ samba khi dấn thân sang Đông Âu là để kiếm tiền. Điều đó không sai, nhưng sau những thành công của Vagner Love (CSKA Moskva), hay Luiz Adriano, Jadson, Fernandinho… (Shakhtar Donetsk) ở cúp UEFA mùa giải này, cần phải có một cái nhìn toàn diện hơn về họ.

Đất lành của samba

Hè 2004, một trong những tài năng trẻ xuất sắc nhất của bóng đá Argentina là Fernando Cavenaghi đã tạm biệt CLB đầu đời River Plate để chuyển sang thi đấu cho Spartak Moskva. Trong suốt 2 năm ở xứ bạch dương lạnh giá, “Cavegol” chìm nghỉm và sự nghiệp của anh chỉ được cứu vãn khi được Bordeaux giải cứu hồi tháng Giêng 2007. Cũng trong năm ấy, vị tỷ phú giàu nhất Ukraina Rinat Akhmetov đã chi số tiền kỷ lục 20 triệu euro để mang về Shakhtar Donetsk tiền đạo Nery Castillo, một phát hiện của bóng đá Mexico khi ghi tới 4 bàn ở Copa America 2007. Nhưng rốt cục anh lại là nỗi thất vọng lớn nhất nên bị đẩy sang Man City, và sắp bị bán đứt cho Celtic (dĩ nhiên với giá thấp hơn nhiều so với trước kia). Năm ngoái, chính Shakhtar Donetsk cũng đã bỏ ra 9 triệu euro để mua Marcelo Moreno, vua phá lưới Copa Libertadores 2008, nhưng anh này

Một nghi vấn: các ngôi sao từ Tây bán cầu không phù hợp với bóng đá Đông Âu? Cũng không hẳn, vì thực tế, bộ mặt của bóng đá tại Nga và Ukraina đã có rất nhiều biến chuyển tích cực kể từ khi làn sóng cầu thủ Brazil bắt đầu xâm nhập từ năm 2004. Nếu như trước đây các đội bóng từ phía Đông khó lòng nghĩ đến việc đăng quang ở đấu trường châu Âu thì trong 5 năm gần nhất, họ đã 3 lần giành cúp UEFA với những cái tên như CSKA Moskva, Zenit St Petersburg và bây giờ là Shakhtar Donetsk (2 lần còn lại thuộc về Sevilla của TBN). Điểm chung của những đội bóng này là đều được đỡ đầu bởi các ông trùm tư bản giàu có đỡ đầu và không tiếc tiền mua sắm.

Thành tích của Shakhtar Donetsk gắn liền với vũ điệu Samba

Nếu như Zenit đăng quang với một đội hình thuần chất Đông Âu (Arshavin, Pogrebnyak, Denisov, Tymoschulk,…) thì hai đội còn lại đều dựa rất nhiều vào các ngoại binh Brazil. Từ Daniel Carvalho, Love, Jo (CSKA Moskva) cho tới Luiz Adriano, Ilsinho, Jadson, Fernandinho (Shakhtar Donetsk) đều thích nghi khá nhanh chóng với đội bóng mới và trở thành những trụ cột thực sự. Và phần lớn trong số họ đều được lên tuyển nhờ thành tích ấn tượng với các đội bóng này. Tháng 9/2006 Elano trở thành cầu thủ đầu tiên của giải Ngoại hạng Ukraina khoác áo Selecao, và thậm chí còn lập cú đúp vào lưới Argentina trong trận ra mắt (thắng 3-0). Matuzalem, một thần đồng của Brazil, từng chìm nghỉm trên đất Italia, nhưng lại sống những tháng ngày tươi đẹp nhất tại Donetsk.

Vậy thì các cầu thủ Brazil sang Đông Âu thi đấu đâu chỉ vì tiền. Không phải ngôi sao xuất ngoại nào nào cũng có thể thích nghi ngay ở những giải đấu lớn như Serie A, La Liga hay Premier League. Vậy thì tại sao không tạo dựng bệ phóng cho mình ở những sân chơi dễ dàng mang đến sự thăng hoa hơn? Câu trả lời nằm ở chính những miền “đất lành” như Moskva và Donetsk.

Shakhtar Donetsk: CSKA Moskva 2.0

Để có được thành công như ngày hôm nay, có lẽ HLV lão luyện Mircea Lucescu sẽ phải thầm cảm ơn vị đồng nghiệp Valery Gazzaev, HLV của CSKA Moskva trong giai đoạn 2004-08. Lý do: Shakhtar Donetsk hiện tại có thể xem như một phiên bản của đội bóng thủ đô nước Nga với công thức kết hợp giữa hàng phòng thủ nội và hàng tấn công được samba hóa.

Tại cúp UEFA 2005, CSKA Moskva đã đăng quang bằng một hàng phòng ngự đậm chất Nga với Akinfeev trong khung gỗ, anh em nhà Berezutskiy ở hàng hậu vệ, trong khi sức mạnh tấn công dựa rất nhiều vào bộ đôi Daniel Carvalho – Vagner Love. Đến mùa giải này, Love vẫn thi đấu cực ỳ thành công khi giành danh hiệu Vua phá lưới cúp UEFA với 11 bàn/8 trận. Thành công của đội bóng nước Nga đã tác động mạnh mẽ đến Shakhtar Donetsk. Năm 2005, Lucescu mang về bộ đôi tiền vệ Jadson – Fernandinho của Paranaense, để hỗ trợ cho chân sút Brandao. Hai năm sau, ấn tượng trước màn trình diễn của Ilsinho, người thay thế xuất sắc Cicinho ở Sao Paulo, chủ tịch Akhmetov chi ngay 10 triệu euro để mang anh về. Cũng trong năm 2007, tiền đạo Luiz Adriano, cùng lứa với Pato ở Internacional, lọt mắt xanh Lucescu sau màn trình diễn ở Cúp TG các CLB.

Nếu chỉ nhìn vào tên các cầu thủ ghi bàn ở trận chung kết vừa qua, chắc hẳn nhiều người sẽ nghĩ đó là một cuộc so tài ở Brasileirao, bởi cả 3 người lập công đều đến từ xứ sở samba (Luiz Adriano, Jadson bên phía Shakhtar Donetsk và Naldo của Bremen). Thậm chí, Shakhtar Donetsk đã xuất phát bằng một đội hình đậm chất Brazil với 5 cầu thủ tấn công đến từ xứ sở samba. Trong khi đó, số cầu thủ Ukraina của họ chỉ là 3, và chỉ chuyên tâm vào nhiệm vụ phòng ngự