Đoàn Thể thao Việt Nam kết thúc các nội dung tranh tài tại ASIAD 20 Aichi-Nagoya với 25 huy chương, gồm 3 HCV, 3 HCB và 19 HCĐ, với 2 vàng cầu mây và 1 karate.
Không đạt chỉ tiêu
Cầu mây là môn thành công nhất của Việt Nam tại Nhật Bản với 2 HCV ở đôi nữ và đồng đội 4 nữ. Trong ngày thi đấu 3/10, đội 4 nữ thắng Thái Lan 2-1 ở chung kết để bảo vệ chức vô địch từng giành tại Hàng Châu. HCV còn lại thuộc về Nguyễn Ngọc Trâm, Bùi Ngọc Nhi và Hoàng Thị Thu Uyên ở kata đồng đội nữ karate.
Ba HCV là kết quả từ quá trình chuẩn bị và nỗ lực của HLV, VĐV, đặc biệt khi cầu mây và karate tiếp tục duy trì được vị thế cạnh tranh ở châu Á. Tuy nhiên, cả 3 nội dung này đều không nằm trong chương trình thi đấu Olympic Los Angeles 2028. Thể thao Việt Nam cũng khép lại ASIAD mà không đạt chỉ tiêu đề ra từ 4-6 HCV.
Cầu mây đem về 2 HCV ASIAD cho thể thao Việt Nam, trong đó nội dung 4 nữ bảo vệ HCV tại Hàng Châu |
Đây cũng là điểm khác biệt đáng chú ý so với ASIAD 19. Tại Hàng Châu, Việt Nam giành 3 HCV, 5 HCB và 19 HCĐ. Trong số đó, Phạm Quang Huy vô địch 10m súng ngắn hơi nam, một nội dung Olympic. Đến Aichi-Nagoya, số HCV vẫn là 3 nhưng tổng số huy chương giảm từ 27 xuống 25 và không còn HCV ở các môn Olympic.
Những môn được kỳ vọng tạo bước tiến cũng chưa có nhà vô địch cá nhân. Bắn súng không thể lặp lại thành tích của Phạm Quang Huy. Điền kinh, rowing, canoeing hay các môn Olympic khác có những VĐV bước lên bục nhận huy chương nhưng chưa thể chạm tới HCV. Cầu lông kết thúc Đại hội mà chưa giành được huy chương.
Boxing để lại dấu ấn với Nguyễn Thị Tâm. Nữ võ sĩ Việt Nam thắng nhà vô địch thế giới Alua Balkibekova của Kazakhstan 5-0 ở bán kết hạng 51kg nữ, trước khi thua nhà vô địch Olympic Paris 2024 Wu Yu của Trung Quốc trong trận tranh HCV. Tấm HCB của Tâm là thành tích tốt nhất của boxing Việt Nam trong lịch sử tham dự ASIAD, nhưng vẫn chưa thể giúp Việt Nam có HCV ở nhóm môn Olympic.
Nguyễn Thị Tâm giành HCB lịch sử cho boxing tại ASIAD |
Hai tấm HCB còn lại thuộc về Đinh Văn Tâm (wushu tán thủ 51kg nam) và Châu Ngọc Tuyết Sang (virtual taekwondo). Trong đó, Tuyết Sang đáng khen ngợi với môn thể thao lạ takwondo thực tế ảo lần đầu xuất hiện, cũng tranh chấp với 3 VĐV nam do môn này không phân biệt giới tính. Nhưng mặt khác, đó cũng là cơ hội lớn để đem về tấm HCV nhưng không thành công.
Quang Huy giành vàng ASIAD 2023, Khánh Phong HCB ASIAD, trong khi Trịnh Thu Vinh được kỳ vọng lớn - là những niềm hy vọng hàng đầu của thể thao Việt Nam đều thi đấu không thành công. Thể dục dụng cụ thậm chí có "hattrick" về thứ 4 và lỡ huy chương đáng tiếc (Khánh Phong, Quỳnh Như, Xuân Thiện). Đó chính là tính toán cơ hội để đặt chỉ tiêu 4-6 HCV, nhưng thể thao Việt Nam chỉ thành công ở cầu mây và karate biểu diễn.
Trong khi đó, 2 môn trọng điểm Olympic là Bơi và Điền kinh đều có kết quả thất vọng. Bơi trắng huy chương, còn Điền kinh có 1 HCĐ 4x400m tiếp sức hỗn hợp nam nữ. So với kỳ ASIAD trước (bơi 1 HCĐ, điền kinh 0), kết quả không có sự đột phá.
Điền kinh cũng không thi đấu thành công tại ASIAD, trong đó có sự cố rơi gậy |
Khoảng cách với các nước Đông Nam Á
Kết quả tại Aichi-Nagoya càng đáng chú ý khi đặt cạnh các quốc gia Đông Nam Á. Nhiều đoàn trong khu vực đã giành HCV ở những môn và nội dung thuộc hệ thống Olympic, thậm chí tạo ra các thành tích có giá trị ở tầm châu lục.
Thái Lan có một trong những gương mặt nổi bật nhất Đại hội là Puripol Boonson. Chân chạy 20 tuổi giành cú đúp HCV 100m và 200m nam. Họ còn sở hữu HCV ASIAD - Kunlavut Vitidsarn, nhà vô địch thế giới năm 2023 và HCB Olympic Paris 2024. Điều này cho thấy Thái Lan không chỉ dựa vào những môn truyền thống của khu vực mà đã có các cá nhân cạnh tranh ở những môn phổ biến toàn cầu.
Puripol Boonson, đối thủ quen mặt của SEA Games đã là ông vua tốc độ ASIAD |
Indonesia cũng cho thấy sức cạnh tranh ở các môn Olympic khi có HCV cử tạ và đặc biệt giành 2 HCV cầu lông. Đội tuyển cầu lông nam Indonesia đánh bại Trung Quốc 3-2 trong trận chung kết đồng đội sau màn ngược dòng từ tỷ số 0-2. Leo Rolly Carnando và Daniel Marthin sau đó tiếp tục bước lên bục cao nhất ở nội dung đôi nam khi thắng Liang Weikeng, Wang Chang cũng của Trung Quốc. Ở cử tạ, Rahmat Erwin Abdullah cũng mang về HCV cho Indonesia.
Malaysia tiếp tục có Azizulhasni Awang ở xe đạp lòng chảo. Ở tuổi 38, VĐV từng giành HCB và HCĐ Olympic vẫn bước lên bục cao nhất. Trong khi đó, Singapore có Shanti Pereira bảo vệ HCV 200m nữ, tiếp tục khẳng định vị trí của một trong những chân chạy hàng đầu Đông Nam Á và cạnh tranh trực tiếp với Chen Yujie của Trung Quốc.
Philippines còn sở hữu những nhà vô địch đã được kiểm chứng ở cấp độ Olympic. Carlos Yulo, người từng giành 2 HCV Olympic Paris 2024, tiếp tục thống trị tại Nagoya với HCV thể dục tự do và nhảy chống.
Carlos Yulo giành 2 HCV ASIAD |
Hai chức vô địch giúp Yulo hoàn thiện bộ sưu tập danh hiệu ở Olympic, giải vô địch thế giới, giải châu Á, SEA Games và ASIAD. Đây cũng là ví dụ rõ nét về một VĐV Đông Nam Á được xây dựng để cạnh tranh ở đẳng cấp cao nhất, thay vì chỉ hướng đến thành tích tại sân chơi khu vực.
Philippines còn có EJ Obiena ở nhảy sào nam. Trong khi đó, các quốc gia khác trong khu vực cũng đã có HCV ở những môn Olympic như bắn cung, taekwondo, sailing, boxing hay bóng chuyền bãi biển.
Bài toán sau ASIAD
Thể thao Việt Nam vẫn có những dấu ấn đáng ghi nhận tại Aichi-Nagoya. Hai HCV cầu mây cho thấy khả năng duy trì thế mạnh, karate tiếp tục có chức vô địch, Nguyễn Thị Tâm tạo cột mốc cho boxing và một số môn khác vẫn có VĐV cạnh tranh huy chương.
Tuy nhiên, ASIAD không chỉ là cuộc đua về số lượng huy chương. Đây còn là nơi có thể nhìn thấy vị trí của mỗi nền thể thao trong hệ thống các môn Olympic.
Thể thao Việt Nam còn nhiều điều phải làm để hướng tới đỉnh cao tại ASIAD |
Ở góc độ này, 25 huy chương và 3 HCV tại Aichi-Nagoya để lại một khoảng trống. Việt Nam có ít huy chương hơn Hàng Châu, không đạt mục tiêu ít nhất 4 HCV và cả 3 chức vô địch đều thuộc các nội dung ngoài chương trình Olympic.
Năm sau sẽ diễn ra SEA Games 2027 nhưng đó chưa thể là thước đo để các VĐV thi đấu thành công tại ASIAD hay xa hơn là Olympic.