Zé Roberto: Giai đoạn ở Real Madrid, tôi đánh mất hoàn toàn bản thân

Trong cuộc trò chuyện với Globo Esporte tại São Paulo, huyền thoại bóng đá Brazil Zé Roberto nhìn lại hành trình sự nghiệp của mình từ những ngày tuổi trẻ đầy vấp ngã đến triết lý sống sau khi giải nghệ.

Từng có lúc Zé Roberto nghĩ giấc mơ trở thành cầu thủ chuyên nghiệp đã tuột khỏi tay. Khi ấy, ông làm công việc chạy việc vặt để kiếm sống, phụ mẹ nuôi các em trong nhà. Điều ông không ngờ là chỉ vài năm sau, nhờ chính tài năng của mình, ông lại có mặt ở Real Madrid sau quãng đầu sự nghiệp đầy hứa hẹn trong màu áo Portuguesa.

Tuy nhiên, cơ hội ở gã khổng lồ Tây Ban Nha đã không được tận dụng trọn vẹn. Khi mới sang châu Âu, Zé Roberto vẫn là một chàng trai trẻ vừa kết hôn, sống xa quê và chưa thực sự sẵn sàng. Cùng lúc đó, ông sa vào trò chơi điện tử và bị cuốn vào nỗi ám ảnh phải “phá đảo” Crash Bandicoot. Những đêm mất ngủ, việc ăn uống thiếu kiểm soát và sự lơ là với thể trạng khiến phong độ của ông sa sút rõ rệt. Trong hơn một năm ở Real Madrid, ông chỉ ra sân 21 trận. Dù vẫn có ba danh hiệu trong bộ sưu tập, quãng thời gian ấy lại khép lại sớm hơn nhiều người từng kỳ vọng.

“Rất khó để hấp thụ và thích nghi với tất cả những điều đó. Trò chơi điện tử đã ảnh hưởng đến tôi rất nhiều vì khi ấy tôi còn quá trẻ, mới 21 tuổi. Vợ tôi cũng còn rất trẻ, từ 18 sang 19 tuổi. Một trong những giấc mơ của tôi, ngoài việc trở thành cầu thủ và mua ô tô là có một chiếc PlayStation. Và rồi chúng tôi mua nó. Mới cưới vợ, tôi như một con gà trống vậy. Ban ngày thì quấn quýt với vợ suốt, ban đêm lại ngồi chơi điện tử. Tôi đánh mất toàn bộ phong độ, đến CLB tập luyện với quầng thâm mắt. Hãy tưởng tượng mà xem, ban ngày thì tình tứ suốt, ban đêm lại mất ngủ vì chơi điện tử.”

“Đó là thời điểm duy nhất trong đời tôi bị rơi khỏi trạng thái thể chất tốt nhất, vì trò chơi khiến tôi rất căng thẳng. Tôi muốn phá đảo mà không làm được. Rồi giữa đêm tôi thấy đói. Tôi đi ăn bánh quy. Tôi ăn rất nhiều bánh quy. Tôi định ăn một cái thôi, nhưng cuối cùng lại ăn hết cả hộp. Rồi lại tới bánh mì kẹp, nước ngọt. Tôi tăng cân lúc nào không hay. Lại còn căng thẳng vì game nữa. Đó là thứ lấy đi sự tập trung và sự chuyên chú của rất nhiều VĐV ngày nay”, Zé Roberto kể.

Khi nhìn lại quãng thời gian ấy, Zé Roberto thừa nhận bản thân chưa đủ sẵn sàng để thích nghi với môi trường đỉnh cao của bóng đá châu Âu. Ông đến Real Madrid quá sớm, giữa một tập thể toàn ngôi sao trong lúc còn thiếu cả nền tảng tâm lý lẫn sự chuẩn bị chiến thuật.

“Rất khó khăn. Tôi đến một trong những CLB lớn nhất thế giới khi chưa sẵn sàng về tâm lý cũng như chiến thuật. Trong bãi đỗ xe chỉ toàn xe sang. Trong phòng thay đồ, ai cũng mặc vest. Còn tôi tới với quần áo đơn giản. Roberto Carlos còn trêu rằng người ta sẽ nghĩ tôi đến để sơn lại phòng thay đồ. Trên sân thì cường độ hoàn toàn khác. Tôi không theo nổi. Tôi không nói được tiếng Anh cũng chẳng nói được tiếng Tây Ban Nha. Tôi không có định hướng. Đó là một cú sốc. Vì thế tôi vấp ngã rồi quay về.”

 Ông cũng nhấn mạnh rằng gia đình là chỗ dựa rất lớn trong giai đoạn ra nước ngoài thi đấu, dù bản thân khi ấy vẫn còn quá trẻ để xử lý mọi thứ một cách đúng đắn.

“Tôi sang đó khi mới cưới, lúc 21 tuổi. Có gia đình làm nền tảng tạo ra khác biệt rất lớn. Nhiều người đi cùng bạn bè cuối cùng đều quay về.”

Sau cú vấp ngã ở Madrid, Zé Roberto dần hiểu rằng muốn tồn tại lâu dài ở bóng đá đỉnh cao, ông phải thay đổi hoàn toàn cách chăm sóc bản thân. Chính bài học ấy giúp ông đi qua nhiều giai đoạn khác nhau của sự nghiệp.

“Tôi vượt qua được ba thế hệ vì tôi biết thích nghi. Khi nhận ra bóng đá ngày càng thiên về thể chất, tôi bắt đầu đầu tư nhiều hơn cho bản thân. Tôi trở lại Brazil năm 2006 để khoác áo Santos ngay ở đỉnh cao. Sau đó tôi còn quay lại Bayern lúc 35 tuổi. Lần trở lại ấy mang tính quyết định với sự bền bỉ trong sự nghiệp của tôi. Khép lại ở Palmeiras cùng những danh hiệu lớn là một lựa chọn có chủ đích. Điều khó nhất không phải là quyết định dừng lại. Điều khó nhất là dừng khi mình vẫn còn có thể tiếp tục. Nhưng tôi dừng lại ở phiên bản tốt nhất của mình. Vì thế hôm nay tôi không hề thấy nhớ việc thi đấu. Mục đích của tôi bây giờ là sống tốt, chăm cơ thể mình và trở thành hình mẫu cho thế hệ trẻ.”

Zé Roberto cho biết Real Madrid cũng là nơi ông học được tính chuyên nghiệp từ những đàn anh lớn.

“Có. Fernando Redondo và Fernando Hierro ở Real Madrid. Họ là những thủ lĩnh bằng chính tấm gương của mình, luôn là những người rời sân tập sau cùng. Tôi được truyền cảm hứng rất lớn từ họ và cố gắng tái hiện điều đó xuyên suốt sự nghiệp.”

Những nỗi đau lớn nhất cùng tuyển Brazil

Bên cạnh quãng thời gian nhiều tiếc nuối ở cấp CLB, sự nghiệp của Zé Roberto còn gắn với những vết thương rất khó lành trong màu áo đội tuyển Brazil. Nổi bật nhất là việc không có tên trong danh sách dự World Cup 2002, thất bại ở World Cup 1998 và cú dừng bước sớm năm 2006 cùng một trong những đội hình nhiều ngôi sao nhất lịch sử bóng đá Brazil.

“Đúng vào thời kỳ đỉnh cao, tôi lại không được gọi dự World Cup 2002. Tôi có buồn không? Tất nhiên là có, tôi thậm chí còn không xem World Cup. Tôi sống cùng nỗi đau đó, nhưng rồi tôi cần quay lại, vì vẫn còn 4 năm để giành lại chỗ đứng của mình. Và tôi đã làm được. Nếu các bạn nhìn kỹ, sẽ thấy rất khó để một cầu thủ không thuộc nhóm đã vô địch World Cup lại có thể trở lại với tư cách đá chính sau 4 năm ở một kỳ World Cup khác.”

“Rất ít người làm được như vậy. Tôi chỉ có thể làm được chuyện trở thành người đá chính mà không thuộc về một thế hệ chiến thắng, vì tôi không mắc kẹt trong suy nghĩ về Luiz Felipe Scolari hay kiểu như sự nghiệp của mình chấm hết rồi. Tôi không ngồi đó để than vãn, tôi cần phải chạy đi tìm lại chỗ đứng, cần phải giành lại không gian của mình ở một trong những CLB lớn nhất châu Âu là Bayern Munich, nơi có 25 cầu thủ và ai cũng muốn được ra sân.”

“Tôi phải chiến đấu từng ngày. Bởi thế tôi mới nói cuộc đời đã dạy tôi rất nhiều thứ. Và chính trải nghiệm ấy, thứ đã tạo ra sự chuyển hóa trong tôi, là điều tôi cần mang tới cho cuộc đời của người khác nữa.”

World Cup 2006 là nơi Zé Roberto bước vào giải với nhiều kỳ vọng, nhưng cũng là nơi ông cảm nhận rất rõ bóng đá hiện đại đã đổi khác. Theo ông, tài năng thôi là chưa đủ, thể lực mới là yếu tố quyết định.

“Tôi bước vào giải đấu trong trạng thái tốt. Chỉ cần nhìn vào đội hình của chúng tôi khi ấy, nếu hỏi đội tuyển nào có cơ hội lớn để vô địch World Cup 2006, thì đó sẽ là Brazil. Bởi đội nào có hai hậu vệ biên như Roberto Carlos và Cafu? Đội nào có cặp trung vệ Lúcio và Juan, có một thủ môn như Dida? Đội nào có bộ tứ ma thuật Ronaldinho, Kaká, Ronaldo Fenômeno và Adriano? Tôi thậm chí đã không gia hạn hợp đồng với Bayern Munich vì nghĩ rằng với đội hình này, chúng tôi sẽ vô địch thế giới và tôi sẽ thành món hàng cực lớn trên thị trường với tư cách nhà vô địch thế giới, khi đó tôi sẽ không cần đá tới năm 43 tuổi nữa. Tôi đã tính như vậy, nhưng rồi tôi ngã quá đau đớn.”

“Tất nhiên là không phải ai cũng bước vào giải trong tình trạng tốt nhất. Ronaldinho đã từng là cầu thủ hay nhất thế giới hai năm trước đó. Kaká cũng từng là hay nhất thế giới. Roberto Carlos là hậu vệ trái số một thế giới. Cafu, Ronaldo cũng vậy. Tất nhiên là không ai trong chúng tôi tới đó với thể trạng tốt nhất. Tôi nghĩ đó là khác biệt lớn nhất. Tất cả đều mang cùng một mục tiêu là trở thành nhà vô địch thế giới nhưng chúng tôi rơi đúng vào giai đoạn mà bóng đá không còn chỉ là tên tuổi, không còn chỉ là tài năng.”

“Bóng đá đã trở thành cuộc chơi của thể chất và bởi không phải ai cũng còn ở đỉnh cao sự nghiệp, đỉnh cao phong độ, chúng tôi đã bị loại ở tứ kết trước Pháp, đội mà ít nhất theo quan điểm của tôi là yếu hơn nhưng họ sung mãn hơn hẳn về thể lực. Zidane là ví dụ điển hình. Tôi nghĩ anh ấy là cầu thủ hay nhất World Cup đó, ở tuổi khoảng 33 nhưng vẫn bay trên sân. Tôi bước vào World Cup ấy ở tuổi 32. Ở khu vực của anh ấy, tôi không thể tìm ra anh ấy ở đâu. Bạn nhìn thấy rất rõ sự khác biệt. Ở trận đấu đó, tôi nghĩ thể lực là thứ áp đảo. Vì nếu nói về tài năng, đội chúng tôi có nhiều hơn.”

Sự nghiệp của Zé Roberto khép lại ở tuổi 43 trong màu áo Palmeiras. Ông thừa nhận mình vẫn có thể thi đấu thêm vài năm nữa, nhưng quyết định dừng lại khi cảm thấy đã trao đi tất cả cho bóng đá.

“Tôi sẽ nói một điều mà chưa từng nói với ai. Điều khó nhất trong sự nghiệp của một VĐV không phải là đưa ra quyết định dừng lại hay biết khi nào nên dừng. Với tôi, điều khó nhất là quyết định dừng lại khi biết rằng mình vẫn còn có thể đi thêm một chút nữa.”

“Chính vì đã để lại tất cả nên hôm nay tôi không còn chút ham muốn nào. Ham muốn duy nhất của tôi lúc này là tiếp tục chăm sóc bản thân, duy trì lối sống của mình và trở thành hình mẫu cho thế hệ mới. Với tôi, đó là sống có mục đích.”

(via Ge Globo)