Dimitar Berbatov không phải kiểu người lúc nào cũng tràn năng lượng, và cách ông dùng từ cũng giống hệt phong cách chơi bóng: tại sao phải dùng 100 từ khi một từ là đủ? Trong một cuộc trò chuyện qua Zoom thời Covid với The Guardian, Berbatov từng được hỏi liệu bóng đá có thực sự dễ dàng với ông như vẻ ngoài hay không. Câu trả lời chỉ vỏn vẹn một chữ: “Có.” Không màu mè, không cố tỏ ra ngạo mạn. Đơn giản là với Berbatov, bóng đá thực sự dễ.
Cách Berbatov đỡ một quả phát bóng dài từ trên trời xuống đôi khi còn đẹp hơn một cú sút xa 25 mét của người khác. Một cầu thủ cao lớn, chân dài, thân hình tưởng như không sinh ra cho sự mềm mại nhưng lại có thể khiến trái bóng chết ngay dưới chân. Nó vượt xa lời khen quen thuộc kiểu “kỹ thuật tốt đối với một cầu thủ cao”. Đó là một dạng duyên dáng rất riêng, gần với ballet hơn là một môn thể thao đối kháng.
Messi hay Maradona có thể lướt qua hàng phòng ngự nhờ trọng tâm thấp, những bước chân cực ngắn và khả năng đổi hướng gần như phi lý. Berbatov tạo ra một vẻ đẹp khác: chậm rãi hơn, thản nhiên hơn, như thể chẳng có gì trên sân buộc ông phải vội vàng. Glenn Hoddle cũng từng sở hữu thứ khí chất tương tự, khi chỉ một cú lắc người cũng đủ mở ra cả khoảng trống. Tất cả đều gợi lên cùng một cảm giác: với những cầu thủ ấy, một số điều khó khăn trong bóng đá dường như dễ hơn đối với phần còn lại.
Và đó cũng là cách Kai Havertz vẽ nên câu chuyện của anh trên sân cỏ. Tại Đức, Havertz từ lâu đã được xem như một cầu thủ rất khó đóng khung bằng vị trí. Với chiều cao 1,93 m, anh có thể làm tường, tranh chấp và xuất hiện trong vòng cấm nhưng phần hấp dẫn nhất thường nằm ở những gì xảy ra trước khi trái bóng đến: một bước lùi, một lần kéo trung vệ khỏi vị trí, một pha chạy mở khoảng trống hoặc thậm chí chỉ là quyết định không chạm bóng.
Mikel Arteta từng gọi một trong những phẩm chất lớn nhất của Havertz là “football intelligence”, tức trí thông minh chơi bóng. HLV Arsenal đặc biệt đánh giá cao cách anh đọc khoảng trống, biết khi nào cần khai thác chúng và điều chỉnh vị trí dựa trên cách đối thủ di chuyển. Đây cũng là lý do Havertz thường tạo ra cảm giác rất lạ lẫm: có những pha bóng anh gần như chẳng làm điều gì nổi bật theo nghĩa thông thường, nhưng chỉ một bước chạy đã đủ khiến cấu trúc phòng ngự đối phương thay đổi.
Bản thân Havertz từng giải thích rằng anh muốn các hậu vệ không biết mình đang ở đâu, sắp chạy về hướng nào hay chuẩn bị làm gì. Anh ví mình như một “bóng ma” trước hàng phòng ngự. Có những pha di chuyển tưởng như vô nghĩa nhưng thực chất nhằm kéo người, mở khoảng trống cho đồng đội phía sau. Vì thế, việc đánh giá Havertz chỉ bằng số bàn thắng đôi khi rất dễ dẫn tới một kết luận thiếu hụt. Một phần lớn giá trị của anh nằm ở những khoảng trống mà chính anh tạo ra nhưng lại để người khác hưởng lợi.
| Kai luôn là nhân tố bất ngờ trong những miếng đánh của Arsenal |
Pha bỏ bóng trước Chelsea là ví dụ gần như hoàn hảo. Đường chuyền của Christos Tzolis rõ ràng hướng về Havertz, thậm chí chính tiền đạo người Đức trước đó còn chỉ tay vào khoảng trống muốn nhận bóng. Nếu đường chuyền đến đúng tầm, anh hoàn toàn có thể dứt điểm một chạm. Nhưng khi bóng hơi đi ra phía sau, lựa chọn thông thường nhất sẽ là khống chế, che bóng rồi xoay người hoặc đơn giản giữ lại để chờ đồng đội hỗ trợ.
Havertz lại chọn cách ngược hoàn toàn. Ở khoảnh khắc cuối cùng, anh nhấc chân trái lên để trái bóng đi xuyên qua và tìm đến Martin Ødegaard đang băng vào phía sau. Chỉ bằng việc để bóng trôi qua, Havertz biến một đường chuyền hơi sai địa chỉ thành tình huống tấn công hoàn hảo cho đồng đội.
Khi xem trên truyền hình, mọi thứ có vẻ đơn giản bởi góc máy cho phép khán giả nhìn thấy Ødegaard đang lao tới. Nhưng Havertz không có góc nhìn từ trên cao như vậy. Anh cũng không ngoái lại kiểm tra vị trí đồng đội ngay trước khi bóng đến. Có thể nói về scanning, tức khả năng quan sát không gian trước khi nhận bóng nhưng nhận thức chiến thuật đôi khi còn vượt ra ngoài số lần một cầu thủ quay đầu. Havertz đơn giản là biết Ødegaard sẽ xuất hiện ở đó.
Đó cũng là kiểu khoảnh khắc giải thích vì sao Havertz thường xuyên bị hiểu lầm. Anh có dáng di chuyển thư thả, thân người thẳng, đôi lúc tạo cảm giác thiếu quyết liệt. Nhưng vẻ ngoài ấy không đồng nghĩa với chậm chạp hay thờ ơ. Havertz có thể lùi xuống kết nối, làm tường, tranh chấp bóng bổng rồi lập tức xâm nhập vòng cấm. Chính sự thản nhiên ấy khiến những pha xử lý khó của anh đôi khi trông nhẹ nhàng hơn mức độ thực sự của chúng.
Arsenal hiện cũng khai thác đặc điểm đó rõ ràng hơn. Havertz không đơn thuần là trung phong đứng chờ bóng trong vòng cấm mà hoạt động gần với một false nine, tức số 9 ảo thường xuyên lùi xuống kết nối lối chơi và kéo giãn hàng thủ. Khi Havertz lùi sâu, những cầu thủ khác phải chạy vượt lên phía trước. Ødegaard đang làm điều đó nhiều hơn và pha bóng trước Chelsea gần như là hình ảnh thu nhỏ của cơ chế ấy: Havertz không nhận đường chuyền của Tzolis, nhưng chính việc anh không nhận bóng lại mở ra đường vào khung thành cho Ødegaard.
| Nhẹ nhàng nhưng đẩy xe hàng (Ảnh: IG/kaihavertz29) |
Tất nhiên, mỗi khi nhắc đến Havertz, câu hỏi Arsenal có cần một trung phong “thực thụ” hay không lại xuất hiện. Anh không phải mẫu tiền đạo khiến người xem tin rằng mọi cơ hội trong vòng cấm đều sẽ trở thành bàn thắng. Nhưng nếu chỉ dùng tiêu chuẩn ấy để đánh giá Havertz, người ta cũng bỏ qua rất nhiều thứ. Anh đã ghi bàn ở hai trận chung kết Champions League, từng quyết định những trận đấu lớn và đã chứng minh mình không chỉ là một cầu thủ đẹp mắt nhưng thiếu tính sát thương.
Không ít cầu thủ sở hữu kỹ thuật thanh thoát nhưng vẻ đẹp ấy đôi khi chỉ dừng lại ở việc khiến người ta trầm trồ. Havertz khác ở chỗ những khoảnh khắc tinh tế của anh vẫn có thể xuất hiện đúng lúc trận đấu cần được định đoạt. Anh không phải Berbatov, cũng không phải Messi hay Maradona. Nhưng đôi khi, cách Havertz hiểu và xử lý một tình huống lại mang đến cùng một cảm giác quen thuộc: bóng đá dường như rất dễ đối với anh.
Có lẽ vì thế, pha bỏ bóng trước Chelsea hấp dẫn đến vậy. Messi rê qua bốn người khiến người xem kinh ngạc bởi không hiểu một con người có thể kiểm soát trái bóng chính xác đến thế nào. Havertz tạo ra một loại khoái cảm khác: sự kinh ngạc đến từ việc anh hiểu trận đấu nhanh đến mức nào. Không cần đảo chân, không cần một cú chạm bóng tinh tế, thậm chí chẳng cần tiếp xúc với trái bóng. Chỉ một cái nhấc chân cũng đủ mở toang hàng phòng ngự.
Berbatov từng nói bóng đá với ông thật dễ dàng. Havertz có lẽ sẽ không nói điều đó theo cách tương tự, nhưng trong những khoảnh khắc như trước Chelsea, anh tạo ra chính cảm giác ấy: có những cầu thủ làm điều khó để người xem thấy nó khó đến mức nào, còn Havertz, khi chơi hay nhất, lại làm điều khó nhẹ nhàng đến mức người ta tưởng chẳng có gì đặc biệt vừa xảy ra.
(Tổng hợp: The Guardian, Kicker)