Rui Pinto là một hacker và tội phạm mạng. Anh tiếp cận hàng chục triệu tài liệu riêng tư và cung cấp chúng cho báo chí nhưng luôn khẳng định mình không phải hacker. Các luật sư gọi anh là "một người thổi còi vĩ đại của bóng đá châu Âu", trong khi tòa án Bồ Đào Nha từng kết tội anh vì truy cập trái phép dữ liệu, công bố thư tín riêng tư và âm mưu tống tiền.
Tên tuổi Pinto gắn chặt với Football Leaks, kho tài liệu đã tạo ra hàng loạt cuộc điều tra chấn động trong bóng đá. Những email và hồ sơ anh cung cấp cho tạp chí Đức Der Spiegel là một phần nguyên nhân khiến UEFA điều tra Manchester City về việc tuân thủ luật công bằng tài chính. City sau đó bị cấm dự cúp châu Âu hai mùa, trước khi Tòa án Trọng tài Thể thao hủy án vào năm 2020. Đến tháng 9/2026, khi xuất hiện thông tin một ủy ban độc lập xác định City có tội ở 114 trong 115 cáo buộc vi phạm quy định tài chính Premier League, Pinto một lần nữa trở thành tâm điểm chú ý. Hình phạt chưa được công bố và City dự định kháng cáo.
Pinto sinh ra tại Vila Nova de Gaia, đối diện thành phố Porto và từ nhỏ đã đặc biệt yêu FC Porto. Mẹ anh qua đời khi anh 11 tuổi. Những người từng biết Pinto thời đi học mô tả anh là người thông minh nhưng khó đặt vào khuôn mẫu. Một giáo viên cũ từng nói rằng nếu muốn, Pinto "có lẽ đã có thể là học sinh giỏi nhất lớp". Christoph Winterbach, nhà báo của Der Spiegel từng làm việc với Football Leaks, lại xem Pinto là một người tự học rất nhanh, có khả năng nắm bắt và ghi nhớ những vấn đề phức tạp.
Điều đặc biệt là Pinto chưa hoàn thành bằng đại học lịch sử và cũng không được đào tạo chính quy về công nghệ thông tin. Khi Football Leaks bắt đầu năm 2015, anh đang sống tại Budapest và làm nghề buôn đồ cổ. Dưới bí danh "John", Pinto đăng tài liệu lên một nền tảng blog của Nga và nói rằng thông tin được những người trong ngành bóng đá bất mãn cung cấp. Đến cuối năm 2018, anh đã chuyển cho Der Spiegel và mạng lưới European Investigative Collaborations hơn 70 triệu tài liệu.
Những tài liệu ấy hé lộ từ các chi tiết kỳ lạ trong hợp đồng đến những vấn đề có ảnh hưởng lớn. Football Leaks từng đưa ra thông tin Real Betis cấm Rafael van der Vaart đi giày đỏ, Liverpool có điều khoản cho phép Roberto Firmino được bán với giá 98 triệu bảng nhưng không phải cho Arsenal hay Real Madrid được cho là đã giảm nhẹ quy mô phí chuyển nhượng Gareth Bale để Cristiano Ronaldo vẫn mang danh cầu thủ đắt giá nhất thế giới năm 2013.
Nhưng tác động lớn nhất đến từ những câu chuyện liên quan tới thuế của Cristiano Ronaldo, José Mourinho và Mesut Özil; các cuộc thảo luận về European Super League; vấn đề tài chính của Manchester City và Paris Saint-Germain; cũng như một cáo buộc cưỡng hiếp liên quan tới Ronaldo. Bayern Munich phủ nhận tham gia kế hoạch ly khai, UEFA đóng hồ sơ với PSG, còn Ronaldo luôn phủ nhận cáo buộc cưỡng hiếp, không bị cảnh sát truy tố và vụ kiện dân sự liên quan sau đó bị bác bỏ.
Ở Bồ Đào Nha, một trong những phần gây tranh cãi nhất liên quan tới Benfica. Những người ủng hộ Pinto cho rằng các email được công bố năm 2017, với những cáo buộc tham nhũng tại CLB, góp phần khiến anh trở thành mục tiêu của một cuộc phản công pháp lý. Benfica khẳng định các cáo buộc tham nhũng là vô căn cứ và phủ nhận tác động tới quá trình điều tra Pinto. Bản thân Pinto cũng từng phủ nhận mình là người đứng sau các tài liệu rò rỉ về Benfica.
Cựu nghị sĩ châu Âu Ana Gomes là một trong những người bảo vệ Pinto mạnh mẽ nhất. Bà cho rằng anh đã công bố thông tin về nhiều CLB lớn, nhưng vụ Benfica đặc biệt nhạy cảm vì đây là đội bóng có lượng người ủng hộ lớn và ảnh hưởng đáng kể trong đời sống Bồ Đào Nha. Những người chỉ trích lại đặt câu hỏi về động cơ của Pinto, nhất là khi một số email Benfica từng được gửi cho Porto, đại kình địch và cũng là CLB anh yêu thích.
Hình ảnh một người thổi còi vì lợi ích chung còn bị đặt dấu hỏi bởi hai vụ việc khác. Năm 2013, Pinto bị điều tra về hai giao dịch ngân hàng đáng ngờ và sau đó đạt thỏa thuận ngoài tòa với Caledonian Bank. Anh cũng bị cáo buộc tìm cách tống tiền Doyen Sports Investments, quỹ đầu tư xuất hiện trong Football Leaks. Pinto phủ nhận sai phạm trong vụ ngân hàng và luôn bác bỏ cáo buộc tống tiền, nhưng năm 2023 tòa án kết luận anh có tội trong vụ Doyen.
Dù vậy, những người ủng hộ vẫn cho rằng Pinto cần được xem là người thổi còi. Luật sư William Bourdon từng nói anh "nên là niềm tự hào của Bồ Đào Nha". Tại Porto từng diễn ra các cuộc biểu tình ủng hộ Pinto, thậm chí có người vào quốc hội để yêu cầu trả tự do cho anh. Quan điểm này càng được củng cố khi Pinto được xác nhận là nguồn đứng sau Luanda Leaks, kho tài liệu về các giao dịch tài chính đáng ngờ liên quan tỷ phú Angola Isabel dos Santos. Bà đang đối mặt 12 cáo buộc hình sự tại Angola và bị Tòa Thượng thẩm London phong tỏa tài sản, nhưng phủ nhận mọi sai phạm. Với Gomes, vụ việc cho thấy Pinto không chỉ hành động vì những cuộc đối đầu trong bóng đá.
Phiên tòa Football Leaks kéo dài ba năm và gây chú ý lớn đến mức Pinto phải mặc áo chống đạn khi ra tòa. Một tình tiết bất ngờ xuất hiện năm 2023, khi chuyến thăm Lisbon của Giáo hoàng Francis dẫn tới chương trình ân xá dành cho một số người phạm tội trẻ. Có 79 cáo buộc với Pinto thuộc diện được miễn. Cuối cùng, anh bị kết tội ở chín cáo buộc, gồm năm tội truy cập trái phép hệ thống công nghệ thông tin, ba tội công bố thư tín riêng tư và một tội âm mưu tống tiền Doyen. Pinto nhận án bốn năm tù treo.
Thẩm phán Margarida Alves khẳng định trong vụ Doyen rằng "đã được chứng minh rõ ràng rằng anh ta hy vọng nhận được tiền". Tòa cũng bác bỏ việc quyền cung cấp thông tin có thể biện minh cho mọi hành vi, nhấn mạnh rằng "tự do thông tin không thể biện minh cho việc xâm phạm đời tư".
Dù vậy, kho dữ liệu Pinto thu thập vẫn tiếp tục được các cơ quan điều tra quan tâm. Tháng 1/2024, anh gặp các điều tra viên Pháp, Đức và Bỉ tại Paris, cho phép họ tiếp cận những ổ cứng bị thu giữ khi anh bị bắt năm 2019. Pinto sau đó nói với AFP rằng anh tin "vẫn còn rất nhiều chuyện chưa được điều tra" và dữ liệu hiện "đang nằm trong tay những người phù hợp".
| Rui Pinto ở Budapest, 2019 (Ảnh: AFP) |
Tháng 1/2025, Pinto lại ra tòa trong vụ án thường được truyền thông Bồ Đào Nha gọi là "vụ email". Anh đối mặt thêm 241 cáo buộc, chủ yếu liên quan tới dữ liệu riêng tư được đăng trên blog Mercado Benfica từ 2016 đến 2019. Pinto phủ nhận mình là tác giả của trang này, còn các luật sư cáo buộc nhà chức trách theo đuổi một chiến lược bất hợp pháp nhằm vào thân chủ. Đến tháng 4/2026, Pinto được tuyên trắng án toàn bộ 241 cáo buộc.
Hiện Pinto vẫn theo dõi bóng đá sát sao và thường xuyên đăng bài về FC Porto. Anh cũng đặc biệt chú ý tới vụ việc của Manchester City. Khi có thông tin City bị xác định có tội ở 114 trong 115 cáo buộc, Pinto gọi đó là "một quyết định lịch sử đối với bóng đá Anh" và cho rằng nó đã "làm trọn vẹn công việc" anh thực hiện thông qua Football Leaks.
Câu nói Pinto viết sau khi nhận án năm 2023 có lẽ vẫn phản ánh rõ nhất cách anh nhìn hành trình của mình: "Đây là kết thúc của một chương. Cuộc chiến sẽ tiếp tục."
(Theo Athletic)