Raphinha và huyền thoại Sisyphus: Lời ngợi ca dành cho người hùng thầm lặng của Barcelona

Trong thần thoại Hy Lạp, các vị thần trừng phạt Sisyphus bằng cách bắt ông đẩy một tảng đá lên đỉnh núi hết lần này đến lần khác, để rồi nó lại tự lăn xuống chân núi vì chính sức nặng của nó. 

Câu chuyện ấy được nhà văn kiêm triết gia người Pháp Albert Camus dùng như một dụng ý để suy ngẫm về tính phi lý của sự tồn tại con người, về hành trình vô vọng đi tìm ý nghĩa ở những nơi vốn không có ý nghĩa nào cả.

Suốt một quãng thời gian, sự nghiệp của Raphinha tại Barcelona dường như cũng bị định sẵn sẽ đi theo một lộ trình cặm cụi mà không gặt được gì tương tự. Dù anh nỗ lực phi thường kể từ khi cập bến từ Leeds United năm 2022 với mức phí 55 triệu bảng, sự ghi nhận và phần thưởng vẫn cứ ở ngoài tầm với. Chỉ một năm trước, anh còn đứng trước sức ép phải rời CLB Tây Ban Nha. 

Thế rồi khi Hansi Flick đến thay Xavi trước mùa 2024 2025, mọi thứ bắt đầu đổi khác. 

Tiền đạo người Brazil là một trong những cầu thủ hay nhất của Barca mùa trước, thời điểm họ thâu tóm cú ăn ba quốc nội. Dẫu vậy, vẫn có cảm giác anh chưa nhận được sự tán dương rộng rãi tương xứng.

Raphinha được đề cử Quả bóng vàng năm nay  nhưng anh chỉ đứng thứ năm trong bầu chọn, xếp sau Ousmane Dembele, Lamine Yamal, Vitinha và Mohamed Salah. 

Cầu thủ 29 tuổi sau đó nằm trong danh sách 11 ứng viên cho hạng mục nam tại FIFA The Best Awards nhưng lại không có tên trong đội hình tiêu biểu Best XI cho năm dương lịch 2025 được công bố trong tháng này. Vợ anh, Natalia Rodrigues Belloli, chia sẻ trên mạng xã hội một câu đầy chua chát, “Họ nghĩ anh ấy chơi bóng rổ à”.

Flick cảm thấy mình phải lên tiếng. Trong buổi họp báo trước chuyến làm khách Villarreal cuối tuần trước, HLV Barca nói ông “không vui” vì “không ai hỏi ông” về một vấn đề mà ông “muốn nhấn mạnh”.

Đây là điều ông muốn nói: “FIFA Best XI là trò đùa. Thật khó tin khi Raphinha không có tên. Tầm ảnh hưởng của cậu ấy lên đội bóng là điều phi thường. Cậu ấy là vua phá lưới Champions League với 13 bàn, ngang Serhou Guirassy của Borussia Dortmund. Không thể tin được. Và điều quan trọng nhất là tầm ảnh hưởng của cậu ấy. Đó là trò đùa. Tôi không thể tin cậu ấy lại không có tên. Sau mùa này, cậu ấy xứng đáng. Không thể tin nổi.”

Vì thế, khi năm sắp khép lại, The Athletic quyết định rằng nếu không ai chịu tôn vinh Raphinha, thì họ sẽ tự làm việc đó. Khi Raphinha tới Barcelona vào mùa hè 2022, anh bước vào rất lặng lẽ. Ban đầu, những lần ra sân của anh chủ yếu là để trám chỗ mỗi khi Dembele, lựa chọn số một ở cánh phải của Xavi dính chấn thương.

Khi Dembele trở lại, cầu thủ người Pháp giành lại vị trí cho phần còn lại của mùa giải, Barca vô địch La Liga còn Raphinha quay lại vai trò dự bị. Nhưng rồi bất ngờ xảy ra. Dembele quyết định rời Barca ngay giữa chuyến du đấu tiền mùa giải 2023 tại Mỹ để gia nhập Paris Saint Germain, sau khi CLB Pháp kích hoạt điều khoản giải phóng 50 triệu euro. 

Đó lẽ ra là khoảnh khắc để Raphinha bùng sáng. Nhưng anh lại vấp chướng ngại sớm. 

Tháng Chín, anh dính chấn thương gân kheo, nghỉ đến hết tháng sau. Trong thời gian ấy, một cậu bé 16 tuổi đã sớm cho thấy tiềm năng nắm lấy cơ hội và biến nó thành của mình. Lamine Yamal chiếm luôn vị trí chạy cánh phải và dù Xavi muốn điều tiết nhịp phát triển của cậu nhóc, ông cũng không thể kìm Yamal lại. 

Dembele là một thử thách, một cầu thủ chạy cánh khéo léo và có kinh nghiệm. Nhưng Yamal thậm chí còn chưa đủ tuổi lái xe. Raphinha có hai lựa chọn. Hoặc cố giành lại vai trò từ một người trông như sẽ trở thành ngôi sao Barca trong nhiều năm tới hoặc thích nghi. Anh chọn cách thứ hai.

Cầu thủ Brazil không than vãn. Trước những lời chê bai, anh im lặng và lao vào làm việc. Xavi dùng anh ở bất cứ đâu có thể, khi thì đá cánh trái, khi thì chơi như một tiền vệ công. Đến cuối mùa 2023/2024, sự tiến bộ đã thấy rõ nhưng cái kết lại tồi tệ. Barcelona trắng tay và Xavi bị sa thải.

CLB lại rơi vào tình thế tài chính ngặt nghèo và cần những đề nghị lớn cho một số cầu thủ. Một HLV mới chuẩn bị đến, còn làn sóng kêu gọi bán Raphinha ngày càng mạnh. Dẫu vậy, vẫn có những dấu hiệu cho thấy anh quyết ở lại. Mùa hè đó, khi cùng đội tuyển dự Copa America tại Mỹ, anh từng đối mặt một CĐV chế giễu CLB và yêu cầu người này tôn trọng Barcelona. Bất chấp mùa giải tệ hại và việc mất chỗ đứng, anh vẫn muốn gắn bó.

Khi Flick thay Xavi, nhiều người ngạc nhiên lúc Raphinha được đồng đội bầu làm một trong những đội phó mới. Barca có nhiều cầu thủ già dặn hơn và nhìn từ bên ngoài, anh không giống mẫu người có ảnh hưởng lớn trong phòng thay đồ.

Nhưng chẳng mất lâu để anh chứng minh vì sao họ chọn mình. Raphinha đã trải qua một mùa trước đầy bức bối và sau này anh nói trong các cuộc phỏng vấn rằng những chỉ trích bắt đầu tác động đến anh về mặt tinh thần. Ngay cả những cách từng giúp anh tách khỏi bóng đá, như đi dạo giữa thiên nhiên cũng không còn hiệu quả.

Những nguồn tin trong phòng thay đồ, xin giấu tên để bảo vệ các mối quan hệ nói anh là người ám ảnh. Nỗi ám ảnh của anh là thành công với tư cách một cầu thủ Barcelona. Ba tháng đầu mùa trước, anh ghi 10 bàn và có 9 kiến tạo. Những người thuộc “entorno” của Barca, có thể hiểu là môi trường xung quanh CLB từng chê bai anh, bắt đầu quay sang khen ngợi sau cú hat trick vào lưới Bayern Munich trong giai đoạn league phase của Champions League hồi tháng Mười. CĐV trên khán đài hô vang “Capitan! Capitan!”.

Raphinha từ một người bị nhiều người muốn đẩy đi trở thành người nhận được tin nhắn xin lỗi từ CĐV lẫn nhà báo. Anh góp mặt trong bộ ba tấn công hấp dẫn nhất của Barca kể từ thời MSN, gồm Lionel Messi, Luis Suarez và Neymar của thập kỷ trước, khi đứng cạnh Yamal và Robert Lewandowski. Mùa rồi, anh tạo ra những con số hay nhất sự nghiệp với 34 bàn và 26 kiến tạo trên mọi đấu trường. 

Ít nhất La Liga đã ghi nhận đẳng cấp của anh. Anh được bầu là cầu thủ hay nhất mùa 2024/2025.

Tháng Năm, Barcelona gia hạn hợp đồng với anh đến 2028, tức thêm một năm so với thỏa thuận cũ. Nhưng khởi đầu mùa mới lại không hề dễ dàng.

Tháng Chín, anh lại dính chấn thương gân kheo. Ban đầu, người ta nghĩ anh chỉ nghỉ khoảng ba tuần nhưng rồi anh chỉ trở lại vào cuối tháng Mười Một sau hai lần tái phát trong quá trình hồi phục.

Như The Athletic từng phản ánh trong một bài viết về căng thẳng nội bộ ở Barcelona liên quan đến số lượng chấn thương mùa này, Raphinha bị giao khối lượng tập luyện nặng quá sớm khi anh nỗ lực kịp bình phục để đá El Clasico trên sân Real Madrid ngày 26/10.

Flick không hài lòng. Đó là giọt nước tràn ly với HLV, người đã yêu cầu quay lại các quy trình y tế được áp dụng mùa trước.

Chuyện này, cùng những phát biểu gần đây của ông về FIFA The Best Awards, cho thấy Raphinha quan trọng thế nào với Flick. Ông hiểu rất rõ việc tiền đạo Brazil bị ảnh hưởng ra sao khi bỏ lỡ các danh hiệu cá nhân và đó là lý do ông muốn đứng ra bảo vệ học trò.

Raphinha trở lại trong trận Barcelona mở cửa Camp Nou sau hơn hai năm cải tạo, gặp Athletic Club ngày 21/11. Anh chỉ chơi chín phút cuối nhưng vẫn nhận được tràng pháo tay đứng dậy khi vào sân. Từ đó, mọi thứ trở nên rất rõ ràng, vì sao đội bóng nhớ anh đến vậy. Anh đưa linh hồn của Barca trở lại.

Barcelona hiện bay cao trên mặt trận tấn công, đón nhận nguồn năng lượng mà anh mang lại. Bảy trận gần nhất ở La Liga và Champions League, anh có 4  bàn và 1 kiến tạo.

Những năm đầu ở Tây Ban Nha, hiếm khi thấy Raphinha mỉm cười. Giờ anh có một thái độ hoàn toàn khác. Anh tận hưởng vai trò mới với tư cách đội trưởng, dẫn dắt một tập thể trẻ trung và đầy triển vọng. Nói vậy đủ hiểu vì sao nhiều CĐV Barca xem anh xứng đáng với Quả bóng vàng.

Anh ghi bàn đầu tiên của đội ở mùa giải này trong trận gặp Real Mallorca. Và khi Flick phạt anh vì đến muộn buổi khởi động bằng cách để anh dự bị trước Valencia hồi tháng Chín, phản ứng của Raphinha là vào sân đầu hiệp hai rồi ghi cú đúp chỉ trong 13 phút.

Có cảm giác từ “kiên cường” sinh ra để dành cho Raphinha. Và tảng đá giờ đã không còn lăn ngược xuống chân núi nữa.

(Theo cây viết Laia Cervelló Herrero của The Athletic)