Cuộc đua song mã giữa Manchester City của HLV Roberto Mancini với đối thủ cùng thành phố Man United có thể là tâm điểm chú ý trong suốt mùa giải 2011/12. Thế nhưng, đây cũng là giai đoạn mà người hâm mộ Premier League được chứng kiến thứ bóng đá đầy cảm hứng đến từ một tài năng của xứ sở hoa tuy-lip, đó chính là Rafael Van der Vaart.
Harry Redknapp là một nhà cầm quân giàu kinh nghiệm và không hề xa lạ với công việc giúp những cầu thủ thành danh đã bước qua đỉnh cao sự nghiệp tìm lại phong độ, như Paolo di Canio tại West Ham hay Robert Prosinecki ở Portsmouth. Khi chuyển đến khoác áo Tottenham, chưa thể nói rằng Van der Vaart đã già nhưng quãng thời gian trước đó tại Real Madrid của ngôi sao người Hà Lan rõ ràng đã sớm khép lại một thời kỳ vàng son, sau khi Jose Mourinho tới và đưa về sân Bernabeu thêm những Mesut Oezil, Angel Di Maria vào một đội hình vốn đã thừa thãi nhân tài.
Mùa giải 2010/11 là thời điểm Spurs chuẩn bị bước vào chiến dịch Champions League đầu tiên và hơn hết, ban lãnh đạo đội bóng chủ sân White Hart Lane hiểu rằng họ sẽ cần bổ sung những cá nhân giàu kinh nghiệm với đẳng cấp cao nhất. Đã có không ít những hoài nghi dành cho Van der Vaart khi Spurs từng gặp thất bại với một số thương vụ “bom tấn” trong quá khứ như Helder Postiga hay Serhiy Rebrov. May mắn cho các CĐV London là họ không phải chờ đợi quá lâu để chứng kiến cựu tiền vệ Hamburg chứng tỏ giá trị của mình.
Van der Vaart bỏ lỡ cơ hội ghi bàn mở tỷ số trong đêm Champions League đầu tiên tại sân White Hart Lane khi cú sút phạt đền của anh bị thủ thành Nikolay Mihaylov bên phía FC Twente cản phá, tuy nhiên pha bắt vô lê đẹp mắt sau đó đã giúp thầy trò HLV Redknapp giành chiến thắng chung cuộc 4-1, mở ra một chiến dịch “trời Âu” đáng nhớ cho Spurs.
Sự kết hợp đầy bất ngờ giữa Peter Crouch và Van der Vaart đã mang đến niềm hứng khởi cho những người hâm mộ Tottenham. Đây là một thời kỳ mà các đại diện Premier League được đầu tư mạnh mẽ trên thị trường chuyển nhượng. Trong giai đoạn này, Spurs vừa sẵn sàng chơi trực diện với những tình huống tấn công hiệu quả, vừa có khả năng kiểm soát thế trận chặt chẽ, khiến người ta liên tưởng đến một đội bóng pha trộn giữa những giá trị cũ và mới.
Bộ đôi Crouch - Van der Vaart đã lần đầu thể hiện được năng lực trong chiến thắng trước Aston Villa, khi Van der Vaart ghi hai bàn từ những cú đánh đầu của Crouch. Pha lập công thứ hai của Van der Vaart thực sự là một tác phẩm cho thấy sự tinh tế của tiền vệ sinh năm 1983, sau khi loại bỏ Richard Dunne một cách ngoạn mục để dứt điểm. Tuy nhiên, phải tới khi Van der Vaart lập công trong những trận derby Bắc London gặp Arsenal, vai trò người hùng của anh mới được thể hiện một cách rõ nét. Cuộc chạm trán giữa anh và Jack Wilshere bên phía Pháo thủ cũng không kém phần đặc biệt, mang đến một thứ gia vị hấp dẫn cho những màn so kè giữa hai CLB.
Hai mùa giải 2010/11 và 2011/12, Van der Vaart đều ghi được hơn 10 bàn tại Premier League và tất nhiên là vô số những đường kiến tạo cho các đồng đội. Với kỹ năng xử lý của một “số 10” điển hình, tiền vệ người Hà Lan chính là nguồn cảm hứng sáng tạo trên hàng công Spurs. Trong hệ thống 4-2-3-1, Van der Vaart thường hoạt động tự do, di chuyển rộng để tìm kiếm các khoảng trống và thoải mái phô diễn khả năng tấn công thượng hạng.
Quãng thời gian thăng hoa của cựu cầu thủ Real Madrid chỉ thực sự khép lại sau sự ra đi của HLV Redknapp vào mùa Hè năm 2012. Thật trớ trêu khi Chelsea đã giành danh hiệu vô địch Champions League và lấy đi tấm vé dự giải đấu này của Spurs ở mùa bóng tiếp theo. Thêm vào đó, sự xuất hiện của tân HLV Andre Villas-Boas với một cuộc cải tổ đội hình đã dẫn tới cuộc chia tay của hàng loạt ngôi sao như Van der Vaart hay Luka Modric. Tập thể xuất sắc xếp thứ tư tại Premier League 2011/12 đã nhanh chóng bị vỡ vụn và bước vào một kỷ nguyên hỗn độn mới.
Quãng thời gian của Van der Vaart tại sân White Hart Lane là một giai đoạn tương đối kỳ lạ khi vị thế của Big 4 dần trở nên lung lay, tạo nền móng cho những “đế chế mới” xuất hiện ở giai đoạn Big 6 không lâu sau đó. Bản thân ngôi sao người Hà Lan tưởng chừng đã khép lại đỉnh cao trong màu áo Real Madrid cũng bất ngờ hồi sinh và chứng tỏ rằng những phẩm chất tuyệt vời của mình là không dễ để tìm kiếm, dù ở bất cứ thời đại nào.
Người ta đã nói nhiều về sự phát triển của bóng đá hiện đại, giàu tính thực dụng và yêu cầu các tiền vệ tấn công phải trở nên “cơ học” hơn. Tuy nhiên, Van der Vaart lại là một minh chứng cực kỳ điển hình cho thấy sự tinh tế vẫn có thể tồn tại ra sao trong một môi trường bóng đá “kick and rush” đầy tính đặc thù như giải Ngoại hạng.
Về mặt lý thuyết, một vài mùa giải ấn tượng với hơn chục bàn thắng từ hàng tiền vệ trong một CLB chỉ xếp loanh quanh top 4 top 5 nghe có vẻ khá… bình thường. Thế nhưng, đối với ngôi sao người Hà Lan, người ta sẽ có một ví dụ hoàn hảo nhất về việc tại sao bóng đá không thể chỉ được nhìn nhận bởi những con số thống kê khô khan và lý tính. Và ngay cả khi không thể trở thành một huyền thoại của Tottenham hay Premier League thì cái tên Rafael Van der Vaart cũng đã kịp vẽ nên những kiệt tác mang màu sắc nghệ thuật của riêng mình, giữa một thời kỳ chuyển giao đầy biến động ở xứ sở sương mù.