PSG gạt bỏ Donnarumma: Khi vấn đề của thủ môn không nằm ở đôi tay, mà ở đôi chân

Gianluigi Donnarumma vừa cùng Paris Saint-Germain vô địch Champions League mùa trước, cũng như lọt tới trận chung kết Club World Cup. Thế nhưng giờ đây, anh lại đứng trước nguy cơ phải xách vali rời Parc des Princes.

Theo The Athletic, Donnarumma nhiều khả năng sẽ chia tay PSG. Tối thứ Ba, thủ thành 26 tuổi đã đăng thông điệp đầy bức xúc: “Thật không may, ai đó đã quyết định rằng tôi không còn là một phần của tập thể và đóng góp vào thành công của đội nữa. Tôi vô cùng thất vọng và chán nản.”

PSG vừa chiêu mộ thủ môn Lucas Chevalier trong mùa hè này. Những nguồn tin am hiểu tình hình cho biết CLB đã sẵn sàng cho viễn cảnh chia tay Donnarumma. Họ khẳng định PSG đã đề nghị một bản hợp đồng mới với mức lương được cải thiện, nhưng phía Donnarumma từ chối.

Người đại diện của Donnarumma, Enzo Raiola chia sẻ với Sky Italia tối cùng ngày: “Chúng tôi đã chấp nhận một đề nghị với mức lương thấp hơn hiện tại, vì Gigio muốn ở lại. Nhưng rồi họ thay đổi kế hoạch, khiến chúng tôi phải dừng đàm phán và hẹn sẽ nối lại sau chung kết Champions League. Trước thềm Club World Cup, chúng tôi liên lạc và họ xác nhận muốn tiếp tục. Không ai ngờ rằng mọi chuyện lại rẽ theo hướng này chỉ trong 10 ngày qua.

Tôi hiểu CLB muốn mua một thủ môn mới, nhưng gạt Gigio ra sau tất cả những gì cậu ấy đã cống hiến cho CLB là một sự thiếu tôn trọng lớn. Tôi sẽ nhờ các luật sư vào cuộc. Chỉ mới một tháng trước, chúng tôi vẫn bàn chuyện gia hạn hợp đồng. Thật khó hiểu khi chỉ trong một tháng, HLV lại đổi ý về Gigio.”

HLV đó chính là Luis Enrique. Trước trận Siêu cúp châu Âu gặp Tottenham, ông lên tiếng: “Đây là một quyết định khó khăn. Tôi chỉ có thể dành những lời khen cho Donnarumma, một trong những thủ môn xuất sắc nhất thế giới và còn là một con người tuyệt vời. Nhưng chúng tôi đang tìm một mẫu thủ môn khác. Đưa ra những quyết định thế này thực sự rất khó.”

Vậy mẫu thủ môn PSG và Luis Enrique muốn là gì? Vì sao Donnarumma không phù hợp? Và hạn chế của anh sẽ ảnh hưởng thế nào tới bến đỗ tiếp theo?

Khi đặt chân đến Paris năm 2021, Donnarumma mới 22 tuổi nhưng đã là nhà vô địch EURO cùng tuyển Ý, có hơn 250 trận cho AC Milan và được xem là một trong những thủ môn trẻ hàng đầu thế giới. Danh tiếng ấy được gây dựng dựa trên khả năng cứu thua xuất sắc và ổn định, điều anh tiếp tục thể hiện ở Champions League mùa giải vừa qua.

Đặc biệt, màn trình diễn ở trận bán kết gặp Arsenal như lời nhắc nhở vì sao anh từng được săn đón đến vậy: Ở lượt đi, Donnarumma xuất sắc chặn đứng pha dứt điểm trong tư thế đối mặt của Leandro Trossard. Ở lượt về, anh đổ người cản phá cú dứt điểm xuyên qua rừng chân của Martin Odegaard. Đó là những pha cứu thua mang tính quyết định mùa giải, đồng thời cũng là thứ khiến anh trở thành một trong những người gác đền thuần túy hay nhất thế giới.

Thế nhưng, khi kỳ chuyển nhượng hè dần khép lại, PSG lại chọn lối đi khác. Với Chevalier, họ tin rằng mình đã tìm thấy thủ môn phù hợp với định hướng tương lai, ngay cả khi phải chia tay một trong những thủ môn xuất sắc nhất thế giới. Quyết định này không liên quan tới khả năng phản xạ của Donnarumma, mà là về sự phù hợp với hệ thống.

PSG dưới thời Luis Enrique luôn đặt mục tiêu cầm bóng và kiểm soát trận đấu bằng những pha triển khai từ tuyến dưới. Số liệu mùa trước cho thấy họ dẫn đầu Ligue 1 về tỷ lệ kiểm soát bóng (68,4%). Nhưng trong con số ấy lại có một sự “thỏa hiệp” chiến thuật: Với Donnarumma trong khung gỗ, PSG thường xuyên phải phất bóng dài hơn mong muốn, bỏ qua giai đoạn thoát pressing từ tuyến đầu vì thủ môn của họ không thật sự thoải mái khi xử lý dưới áp lực.

Donnarumma chuyền bóng khá ổn trong những tình huống an toàn. Thủ môn người Ý đủ khả năng đưa bóng cho trung vệ hay hậu vệ biên mà không gặp vấn đề gì. Nhưng anh không phải mẫu thủ môn sẵn sàng dâng cao, nhử đối phương pressing rồi bất ngờ tung ra những đường chuyền xuyên tuyến đánh lừa đối thủ.

Dưới thời Luis Enrique, đó là một điểm trừ. Khi thủ môn ngại sắm vai “cầu thủ thứ 11” trong khâu cầm bóng, hoặc là đội bóng sẽ bị chậm nhịp, hoặc là buộc phải đưa bóng vào những khu vực ít có sự kiểm soát hơn. Sự xuất hiện của Chevalier chính là tuyên bố rõ ràng của PSG: Họ muốn loại bỏ hạn chế này.

Ở Lille, Chevalier đúng nghĩa là “cầu thủ thứ 11” trong khâu triển khai. Anh thường xuyên bước ra ngoài vòng cấm để tạo thành hàng hậu vệ ba người. Tất nhiên anh không chỉ đứng đó cho có; thậm chí anh là mắt xích trung tâm của hệ thống tấn công. Chevalier sẵn sàng nhận bóng dưới áp lực, đổi hướng bằng một-hai chạm, rồi chọn thời điểm hoàn hảo để thoát pressing.

Dải chuyền bóng của anh cũng rất đa dạng: Hoặc là chuyền ngắn cho trung vệ, bỏ qua tuyến giữa bằng một đường chuyền xuyên tuyến, hoặc tung ra đường chuyền sệt cho hậu vệ biên đang dâng cao. Mặc dù vậy, vũ khí lợi hại nhất của anh lại nằm ở những đường chuyền dài, thẳng và thấp ra sau lưng hàng thủ đối phương, thứ sẽ giúp PSG vừa thoát pressing, vừa nhanh chóng có bóng ở phần sân đối phương. Tóm lại, Chevalier mang lại những giải pháp mà Donnarumma không có.

Ngoài ra, khác biệt giữa họ không chỉ nằm ở khả năng chơi chân. Dù cao tới 1m96, Donnarumma chưa bao giờ là mẫu thủ môn chủ động trong các pha bóng bổng. Anh thường đứng trên vạch vôi và để trung vệ tranh chấp, ngay cả khi chiều cao của anh cho phép anh thống trị khu vực này. Không phải thủ thành người Ý không thể bắt bóng bổng, nhưng đó không phải bản năng tự nhiên và là khía cạnh cần cải thiện.  

Chevalier thấp hơn (1m88), nhưng bù đắp bằng sự quyết đoán và khả năng chọn điểm rơi. Anh băng ra đón bóng bổng rất nhanh, tự tin giữa vòng cấm đông người cũng như đặc biệt nhạy bén với những đường căng ngang trả ngược, thứ ngày càng phổ biến trong bóng đá hiện đại. Sự dứt khoát đó cho phép hàng thủ PSG dâng cao hơn, bởi họ biết phía sau đã có người sẵn sàng bao quát toàn bộ khoảng trống.

Tất nhiên, thay thế Donnarumma đồng nghĩa với việc chia tay một trong những thủ môn cản phá tốt nhất thế giới. Sải tay, phản xạ, khả năng bắt bài cầu thủ đối phương trong các pha đối mặt biến anh trở thành bậc thầy ngăn chặn cơ hội rõ rệt. Thành công của PSG ở Champions League mùa trước in đậm dấu ấn của những pha cứu thua này.

Dù vậy, Chevalier cũng không phải “tay vừa” ở khoản này. Dù không cao lớn bằng, thân hình gọn gàng cùng sải tay dài giúp anh sở hữu tầm với ấn tượng. Ngoài ra, khả năng chọn vị trí sớm, phản xạ nhanh giúp anh che kín các góc chỉ với vài bước di chuyển. Thống kê ở Lille cho thấy anh không chỉ cứu thua nhiều, mà còn cản được những pha dứt điểm có khả năng thành bàn cao.

Với PSG, vấn đề không nằm ở việc Chevalier sẽ cứu thua nhiều hơn Donnarumma, mà ở chỗ anh vừa duy trì được khả năng cản phá ở đẳng cấp cao, vừa sở hữu những phẩm chất chủ động và hỗ trợ kiểm soát bóng mà đội bóng đang hướng tới. Ở môi trường bóng đá đỉnh cao, chỉ vài phần trăm khác biệt cũng dẫn tới thay đổi lớn. Donnarumma vẫn là một thủ môn hàng đầu, nhưng với PSG, trần tiềm năng chiến thuật sẽ cao hơn khi có Chevalier. Những con số như nhiều đường chuyền hơn, tham gia xây dựng lối chơi nhiều hơn và mạnh mẽ hơn trong các pha bóng bổng chỉ càng củng cố thêm điều mà ai cũng thấy rõ trên sân.

Ngoài ra, đây còn là vấn đề thời điểm. PSG coi mình đang ở giai đoạn khởi đầu chu kỳ chiến thuật mới dưới thời Luis Enrique, chứ không phải giữa chừng. Vì thế, giờ là lúc để đặt niềm tin vào một thủ môn có thể trưởng thành cùng phong cách này. Mới 23 tuổi, Chevalier vẫn còn thời gian để phát triển và PSG tin rằng anh đủ bản lĩnh để chịu áp lực ở một trong những CLB lớn nhất châu Âu.

Tương lai của Donnarumma hứa hẹn sẽ rất đáng chú ý. Bộ kỹ năng của thủ thành người Ý, từ phản xạ cứu thua ở đẳng cấp thượng thừa, sự bình tĩnh trong những khoảnh khắc lớn cho đến kinh nghiệm đồ sộ dù mới 26 tuổi hoàn toàn có thể phù hợp với hàng loạt CLB hàng đầu. Nhưng vấn đề nằm ở sự phù hợp về phong cách chơi bóng. Donnarumma sẽ phát huy hết khả năng khi yêu cầu triển khai bóng từ tuyến dưới được giản lược, qua đó giúp anh tập trung tối đa vào việc mình làm tốt nhất, đó là giữ cho trái bóng không chui vào lưới.

Bất chấp tin đồn hồi đầu tuần, Manchester United sẽ không theo đuổi anh. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa sẽ không có bến đỗ tiềm năng khác, đặc biệt là những đội coi trọng sự chắc chắn trong phòng ngự hơn là kiểm soát bóng. Trong môi trường phù hợp, Donnarumma vẫn đủ sức tạo ra sự khác biệt ở đẳng cấp cao nhất. Dù sao thì anh vẫn là nhà vô địch Champions League, nhà vô địch EURO và mới 26 tuổi.

“Có lẽ chỉ các đội ở Premier League mới đáp ứng được yêu cầu tài chính của CLB, thứ vốn đang bị đẩy lên quá cao,” Raiola tuyên bố hôm thứ Ba khi nói về tương lai thân chủ. “Họ nói về sự tôn trọng, nhưng có lẽ giờ ‘tôn trọng’ chỉ còn là vấn đề tiền bạc. Đây không phải chuyện rời bỏ một dự án, mà là tìm phương án tốt nhất cho Gigio. Nhìn vào cách mọi thứ diễn ra, chúng tôi buộc phải có lập trường và tính toán cách làm việc với CLB.”

Suy cho cùng, lựa chọn của PSG không phải là sự phủ nhận tài năng của Donnarumma, mà là minh chứng cho việc các đội bóng hàng đầu ngày nay đang tái định nghĩa vai trò thủ môn. Vị trí này giờ đã vượt xa khái niệm “người gác đền” thuần túy và trở nên đa nhiệm hơn: Thủ môn sẽ vừa đóng vai trò “libero” quét bóng, vừa là chân chuyền mở ra nhịp tấn công, vừa là người thống trị bóng bổng. Chevalier chính là hiện thân của mẫu thủ môn đó: Một thủ thành sẵn sàng dâng cao tới 30 mét để cầm bóng, tự tin thoát pressing chỉ bằng một đường chuyền và quyết liệt băng ra dập tắt nguy hiểm trước khi nó kịp hình thành. Trong bóng đá hiện đại, những phẩm chất như vậy có thể quyết định cục diện trận đấu chẳng kém gì một pha cứu thua xuất thần.

Với PSG, đây là câu chuyện về sự đồng điệu. Họ tin rằng với Chevalier, đội sẽ nâng tầm khả năng kiểm soát bóng và áp đảo thế trận hơn cả thông số kiểm soát bóng “khủng” mùa trước. Nếu Donnarumma là một trong những thủ môn truyền thống xuất sắc nhất thế giới, thì Chevalier mang đến hình mẫu hiện đại mà PSG tin rằng sẽ giúp họ chinh phục mọi danh hiệu.

Sự khác biệt có thể rất nhỏ, nhưng với một CLB đặt mục tiêu vô địch mọi giải đấu mình tham dự, thủ môn không chỉ là tuyến phòng ngự cuối cùng, mà còn là mũi tấn công đầu tiên.

Theo New York Times