Đức sở hữu cơ sở hạ tầng đáng mơ ước, các câu lạc bộ trải khắp mọi vùng miền, lực lượng huấn luyện viên đông đảo, hệ thống giải trẻ phong phú cùng nhiều trung tâm đào tạo được trang bị đầy đủ.
Liên đoàn bóng đá Đức có khoảng tám triệu thành viên, Bundesliga là một trong những giải đấu mạnh nhất thế giới về mặt kinh tế, và các sân vận động luôn kín khán giả, ngay cả ở cấp độ giải khu vực. Với quy mô dân số của mình, Đức luôn có những cầu thủ tài năng ở mọi lứa tuổi.
Hãy nhìn vào Lennart Karl; cầu thủ 18 tuổi này là một siêu tài năng.
Trong nửa đầu mùa giải, khi Jamal Musiala chấn thương, Lennart Karl đã được trao cơ hội chứng tỏ bản thân. Môi trường xung quanh anh rất thuận lợi, tập thể vững vàng: Luis Diaz bên cánh trái, Michael Olise bên cánh phải, Harry Kane đá trung phong, phía sau là Aleksandar Pavlovic và Joshua Kimmich.
Karl chủ yếu được sử dụng ở vị trí số 10, ban đầu vào sân từ ghế dự bị và nhanh chóng mang lại tác động tích cực mỗi khi xuất hiện. Vincent Kompany sớm điền tên anh vào đội hình xuất phát. Anh được hưởng lợi từ vai trò rõ ràng của mình, từ việc được thi đấu ở môi trường bóng đá đỉnh cao, và từ cơ hội xây dựng sự ăn ý với các đồng đội.
Bộ kỹ năng đa dạng giúp anh tạo ấn tượng ngay lập tức: khả năng tăng tốc đột ngột, thăng bằng tốt, rê bóng linh hoạt nhờ trọng tâm thấp, những pha chạm bóng đầu tiên và di chuyển bước một hiệu quả, cùng cú sút đầy uy lực. Anh có sự vô tư đôi khi pha chút ngạo nghễ, nhưng điều đó cũng có thể trở thành lợi thế. Karl sớm tạo được vị thế tại một câu lạc bộ hàng đầu khi còn rất trẻ, điều hứa hẹn sẽ mang lại lợi ích lâu dài trong sự nghiệp, và viễn cảnh anh trở thành một cầu thủ thực sự đặc biệt là hoàn toàn có cơ sở.
Nhưng vì sao điều này không xảy ra thường xuyên hơn trong bóng đá Đức, xét tới những lợi thế mà đất nước này đang sở hữu và mang lại?
Rất nhiều điều bị đánh mất, đặc biệt ở giai đoạn chuyển tiếp từ bóng đá trẻ sang bóng đá chuyên nghiệp. Các câu lạc bộ đầu tư hàng triệu euro cho học viện và tập luyện bảy ngày mỗi tuần, nhưng lại trao rất ít, thậm chí không trao cơ hội ra sân cho những cầu thủ tài năng của mình. Con đường vươn tới đỉnh cao không được hỗ trợ một cách chuyên nghiệp. Đồng thời, tồn tại sự thiếu hụt một định hướng rõ ràng. Hệ quả là rất nhiều tiềm năng không được khai thác.
Thành công trong bóng đá đến khi các cầu thủ trẻ được đào tạo trong một hệ thống xuyên suốt nhiều năm. Điều đó đòi hỏi cách tiếp cận nhất quán từ lứa U14 đến U19, những nguyên tắc nền tảng và phương pháp huấn luyện thống nhất. Các câu lạc bộ không chỉ cần hỗ trợ các cầu thủ trẻ về chuyên môn mà còn phải bảo đảm sự chăm sóc về mặt giáo dục cho họ.
Cần có những chuyên gia đủ năng lực để nhận diện hai hoặc ba cầu thủ thực sự đặc biệt ở mỗi lứa tuổi. Trong quá trình đào tạo, huấn luyện viên phải biết khi nào cần can thiệp vào buổi tập, hiểu cách giải thích các kỹ năng kỹ thuật và chỉ cho cầu thủ thấy khoảng trống trên sân nằm ở đâu, nhưng đồng thời cũng phải cho phép họ mắc sai lầm.
Và các cầu thủ trẻ phải được thi đấu. Tài năng chỉ phát triển thông qua cạnh tranh. Vì vậy, sự cởi mở cần trở thành yêu cầu bắt buộc. Tôi muốn thấy mỗi câu lạc bộ tại Bundesliga đặt ra mục tiêu cụ thể về thời lượng ra sân cho các cầu thủ trẻ trưởng thành từ chính học viện của mình. Một đội hình chuyên nghiệp không nên vượt quá 23 cầu thủ và ít nhất ba vị trí cần được dành cho tài năng cây nhà lá vườn. Điều đó giúp mọi người cảm thấy mình có giá trị và được cần đến. Đồng thời, nó cũng gia tăng trách nhiệm của bộ phận quản lý chuyên môn.
Điều này đồng nghĩa với việc họ phải đưa ra những quyết định minh bạch. Mỗi năm, ba cầu thủ cần được kiểm nghiệm để xem liệu họ có thể đóng góp vào thành công chung hay không. Nếu không bao giờ có ai làm được điều đó, thì một học viện đào tạo trẻ là vô nghĩa.
Tôi biết ơn vì đã được trực tiếp trải nghiệm phần lớn những điều đó. Tôi được đào tạo ở đội trẻ của FC Bayern Munich dưới những nguyên tắc rõ ràng của giám đốc đào tạo Bjorn Andersson. Sơ đồ, lối chơi, vị trí thi đấu và các đồng đội, tất cả tạo nên giá trị to lớn nhờ sự liên tục và sự ăn ý được xây dựng từ khi còn rất trẻ. Từ lứa U16 trở đi, mỗi người đều có vị trí rõ ràng, với tối đa hai vai trò cho mỗi cầu thủ. Điều đó giúp chúng tôi thực sự trở thành những chuyên gia ở vị trí của mình.
Thời gian tôi thi đấu ở đội trẻ kéo dài từ năm 1995 đến 2003. Ở Đức, ai cũng biết những cái tên trưởng thành cùng giai đoạn đó: Bastian Schweinsteiger, Markus Feulner, Zvjezdan Misimovic, Owen Hargreaves, Piotr Trochowski, Thomas Muller, Michael Rensing, Andreas Ottl, Christian Lell, Georg Niedermeier và Mats Hummels.
Mats Hummels |
Từ lứa U16 trở đi, câu lạc bộ áp dụng những hạn chế nội bộ về số lượng cầu thủ trẻ được đưa về từ bên ngoài Munich và bang Bavaria. Điều đó giúp giảm bớt sự thay đổi và xoay vòng nhân sự giữa các lứa tuổi, tạo điều kiện để mọi cầu thủ có đủ thời gian phát triển.
Không một ngoại lệ nào, tất cả họ đều trở thành cầu thủ chuyên nghiệp tại Bundesliga, dù không phải ai cũng sở hữu tài năng xuất chúng. Ngay từ khi còn là thiếu niên, họ đã có thể được nhận diện rất rõ ràng. Mọi CLB đều biết mình sẽ nhận được điều gì khi chiêu mộ một trong số những cầu thủ ấy. Bayern hai lần vô địch U17 và ba lần đăng quang U19. Thành tích ở đẳng cấp đó đến nay vẫn chưa từng được tái lập, lịch sử của lứa cầu thủ ấy là độc nhất tại Đức. Tôi mang theo rất nhiều điều từ quãng thời gian ở đội trẻ, đặc biệt là những nguyên tắc mà hiện tại tôi áp dụng trong công việc tư vấn tại Stuttgart; nó ảnh hưởng sâu sắc tới tôi.
Nếu được thay đổi một điều ở bóng đá Đức, tôi sẽ áp dụng một khái niệm huấn luyện mang tính ràng buộc trên diện rộng, được duy trì bất chấp sự thay đổi trên băng ghế huấn luyện. Nó phải xác định rõ các quy tắc vận hành của đội trẻ, những vai trò tồn tại trong hệ thống, cũng như các yêu cầu kỹ/ chiến thuật cụ thể. Bên cạnh đó, tôi muốn thấy nhiều HLV giàu kinh nghiệm gắn bó lâu dài hơn với công việc của mình.
Ở Đức không thiếu những HLV trẻ được đào tạo bài bản và đầy tâm huyết. Nhưng họ thay đổi CLB quá thường xuyên, phần lớn vì muốn bước lên nấc thang cao hơn. Trong khi đó, một cầu thủ 15 tuổi cần sự ổn định. Cậu ấy cần những người ở lại, đồng hành và hỗ trợ qua những giai đoạn khó khăn.
Điều đó dẫn tới câu hỏi mà bóng đá Đức trăn trở suốt thời gian qua: vì sao chúng ta không còn sản sinh ra nhiều chuyên gia vị trí như trước? Rất hiếm những trung phong “thuần chất” như Gerd Muller, Rudi Voller, Miroslav Klose, hay những trung vệ kiểu Jurgen Kohler và Karlheinz Forster.
Các học viện đang loay hoay trước một câu hỏi cốt lõi: chúng ta đào tạo để làm gì? Triết lý của chúng ta là gì? Trong khi những quốc gia như Tây Ban Nha và các CLB như FC Barcelona kiên trì đào tạo cầu thủ trẻ trong nhiều năm theo cùng một hệ thống, cùng yêu cầu vị trí và quy trình nhất quán, thì Đức lại liên tục chạy theo trào lưu. Kiểm soát bóng, chuyển trạng thái, bóng đá đường phố, positional play (lối chơi định vị), tất cả đều quan trọng, nhưng nếu thiếu sự nhất quán, chúng sẽ mất đi hiệu quả.
Kết quả là ai cũng biết làm một chút mọi thứ, nhưng rất ít người thực sự làm chủ điều gì đó. Trọng tâm ở khắp nơi là những cầu thủ đa năng. Nhưng một cầu thủ không cần giỏi toàn diện; họ cần cực kỳ giỏi ở một kỹ năng hay vai trò cụ thể. Đáng tiếc, những chi tiết phòng ngự, tư thế thân người, thời điểm can thiệp, không chiến, bảo vệ vòng cấm, ngày càng ít được dạy tỉ mỉ. Trên hàng công, những “nghề cũ” cũng mai một: chạy cắt mặt cột gần, chơi bóng trước hàng thủ rắn rỏi, lặp lại một động tác đến mức trở thành bản năng.
Vì thế, tôi muốn bóng đá Đức xây dựng lại một triết lý thi đấu chung ở cấp độ liên đoàn: định hướng theo bóng, tổ chức chặt chẽ, rõ ràng, cân bằng giữa tấn công và phòng ngự. Khi triết lý đó được triển khai xuyên suốt từ trên xuống dưới, những chuyên gia vị trí sẽ lại xuất hiện. Đức sẽ có một tiền vệ mỏ neo hiểu rõ nhiệm vụ của mình ở trung lộ. Một trung vệ khó bị đánh bại. Một tiền đạo ghi bàn đều đặn trong vòng cấm.
Khi đó, bóng đá Đức mới có thể khai thác tốt hơn nguồn tài năng vốn rất dồi dào của mình.
(Theo The Athletic)