Một kỷ nguyên bóng đá vĩ đại chuẩn bị khép lại. Pep Guardiola đã đến, đã thấy và chinh phục bóng đá Anh. Sau tròn 10 năm, ông rời đi, để lại một di sản khổng lồ và diện mạo rất khác cho bóng đá Anh.
Gần đây, Maria Guardiola đăng lên story Instagram bức ảnh chụp một chiếc gương kèm hai câu trích dẫn. Một là của Johan Cruyff: “Bóng đá là trò chơi được chơi bằng trí óc. Bạn phải ở đúng nơi vào đúng thời điểm. Không quá sớm, không quá muộn”. Câu còn lại là của cha cô, Pep Guardiola: “Nếu thua, chúng ta vẫn là đội bóng xuất sắc nhất thế giới. Nhưng nếu thắng, chúng ta sẽ là vĩnh cửu”.
Quả thực, Pep Guardiola đã đi vào lịch sử bóng đá Anh với một di sản vĩnh cửu. Mười năm, 20 danh hiệu, 423 chiến thắng, hơn 1.400 bàn thắng được các cầu thủ Man City ghi. Những con số ấy nói lên tầm vóc và mức độ thành công mà Pep Guardiola đạt được. Tất nhiên, ban đầu Pep bị nghi ngờ rất nhiều. Triết lý bóng đá của ông bị xem là không phù hợp với nước Anh, nơi người ta cho rằng cường độ và sức mạnh sẽ nuốt chửng lối chơi “ban bật” mà ông áp dụng. Dù từng tạo ra một Barcelona vĩ đại, ở thời điểm ban đầu, rất nhiều người vẫn nghi ngờ khả năng thành công của Pep tại Man City.
Quả thực, Pep đã có những bối rối ở mùa giải đầu tiên. Tháng 12/2016, Man City thất bại 2-4 trước đương kim vô địch Leicester City trong một trận đấu mà dù The Citizens kiểm soát bóng tới 78%, họ vẫn bị xé toạc bởi những pha phản công. “Bóng hai là một khái niệm đặc trưng ở Anh. Ở đây người ta cũng nói nhiều về những pha tắc bóng. Tôi không phải HLV của những pha tắc bóng nên không tập luyện các tình huống đó”, Pep chia sẻ sau trận.
Mùa giải đầu tiên đó, Man City không thể vô địch Premier League. Thế nhưng, đó giống như quãng thời gian để Pep Guardiola thực sự tìm hiểu và trải nghiệm bóng đá Anh một cách thực tế. Sau mỗi trận đấu, đặc biệt là sau những thất bại, ông lại rút ra những bài học. Ông hiểu giá trị của bóng hai, của các tình huống cố định và của những pha bóng dài trực diện.
Chúng ta thường nói rằng Pep đã thay đổi bóng đá Anh. Điều đó đúng, nhưng chưa đủ. Để thay đổi bóng đá Anh, ông cũng cần hiểu văn hóa, lối chơi và những giá trị cốt lõi của bóng đá nơi đây để có những điều chỉnh phù hợp. “West Brom áp dụng một cách xuất sắc triết lý của Tony Pulis. Họ sử dụng bóng dài và chơi phòng ngự lùi sâu. Tôi vô cùng, vô cùng tôn trọng cách họ chơi bóng. Chúng tôi phải thích nghi với Premier League, với những chuyến làm khách trước các đội bóng Anh điển hình, với bóng dài, các pha ném biên, tình huống cố định và phản công”, Pep Guardiola chia sẻ về Tony Pulis, một HLV mang đậm đặc trưng của bóng đá xứ sở sương mù.
Từ nền tảng đó, Pep Guardiola điều chỉnh hệ thống chiến thuật của mình để bắt đầu hành trình chinh phục nước Anh. Suốt 10 năm làm việc, chiến lược gia người Tây Ban Nha liên tục làm mới cách vận hành. Ông mang tới rất nhiều dấu ấn chiến thuật, từ việc sử dụng những hậu vệ biên bó vào trung lộ, dùng số 9 ảo rồi trung phong thuần túy, cho tới việc để John Stones dâng khỏi hàng phòng ngự nhằm bổ sung quân số cho tuyến giữa. Ông biến những Matheus Nunes, Zinchenko hay Nico O'Reilly từ tiền vệ thành hậu vệ biên giỏi. Ông cũng biến Ilkay Gundogan từ một tiền vệ trở thành mũi công phá sắc bén và là chân sút ghi nhiều bàn thắng nhất cho City mùa giải 2020/21.
Pep Guardiola không hề bảo thủ. Ông liên tục tư duy, đào sâu suy nghĩ để đưa ra những điều chỉnh phù hợp. Mùa giải thứ hai cầm quân tại sân Etihad, Pep Guardiola giúp Man City vô địch Premier League với kỷ lục 100 điểm. Mùa giải 2022/23, ông giúp Manchester City đoạt cú ăn ba vô tiền khoáng hậu trong lịch sử đội bóng. Không thể phủ nhận chiến lược gia người Tây Ban Nha được hậu thuẫn bởi nền tảng tài chính vững chắc từ giới chủ, nhưng nếu không liên tục cải tiến và làm mới chính mình, ông khó có thể đứng trên đỉnh vinh quang và duy trì vị thế thống trị như vậy suốt 10 năm.
Trong một thập kỷ đó, người ta cũng nói nhiều đến những đồng nghiệp được kỳ vọng trở thành kỳ phùng địch thủ của Pep. Thời ông mới tới, Jose Mourinho được xem như đối trọng lớn nhất, gợi lại sự đối địch ở El Clasico năm nào. Nhưng “Người đặc biệt” cũng không tại vị ở Manchester United quá lâu. Đến Jurgen Klopp, đối thủ mà Pep Guardiola xem là lớn nhất trong sự nghiệp, cũng cùng ông tạo ra những cuộc so kè kịch tính và hấp dẫn. Nhưng rốt cuộc, số danh hiệu mà chiến lược gia người Đức giành được lại không nhiều bằng đồng nghiệp người Tây Ban Nha. Sau đó là Mikel Arteta, người phải chờ đến mùa giải cuối cùng của Pep ở Man City mới có thể thực hiện màn lật đổ “người thầy” ở những vòng đấu cuối cùng.
Trong khi đó, có rất nhiều HLV làm việc ở Premier League từng nói họ ngưỡng mộ hoặc được truyền cảm hứng từ Pep, như Arne Slot, Roberto De Zerbi, Liam Rosenior, Enzo Maresca, Daniel Farke hay kể cả chính Arteta.
Pep Guardiola giống như một người truyền đạo. Từ chỗ bị nghi ngờ, ông khiến tất cả choáng ngợp và dần bị thuyết phục. Từ một nền bóng đá từng bị dán nhãn là thiếu kỹ thuật, giờ đây, kể cả các đội hạng dưới ở Anh cũng chơi thứ bóng đá kiểm soát và triển khai từ sân nhà. Tất nhiên, một mình Pep không tạo ra thay đổi đó, nhưng ông là nguồn cảm hứng quan trọng để nhiều người nhìn vào học hỏi, thích nghi và thậm chí tìm cách lật đổ sự thống trị của Man City.
Có một thực tế là đáng lẽ Pep Guardiola không có ý định ở Man City lâu đến vậy. Kế hoạch ban đầu của ông là dẫn dắt Man City trong khoảng 3-4 năm, trước khi đến Italia thử sức - nơi ông vẫn dành tình cảm đặc biệt - rồi làm việc ở cấp độ đội tuyển quốc gia. Thế nhưng, sự ủng hộ từ CLB, cùng tình cảm ông dành cho đội bóng và thành phố Manchester, đã níu chân vị chiến lược gia này ở lại. Để rồi đế chế mà ông xây dựng cứ thế lớn mạnh và mang tầm vóc rất khác so với thời điểm ông nhậm chức.
Suốt một thập kỷ, Pep Guardiola đã khiến cả nước Anh đi từ nghi ngờ đến mê đắm.