Neymar hiện là chân sút số một trong lịch sử đội tuyển Brazil với 80 bàn thắng. Trên phương diện thống kê, đó là một cột mốc phi thường. Thế nhưng nếu hỏi nhiều người Brazil về những tượng đài vĩ đại nhất của Seleção, Neymar thường không được xếp cùng hàng với những cái tên như Pele, Ronaldo Nazário, Romário, Zico hay Garrincha.
Trong văn hóa bóng đá Brazil, di sản của một cầu thủ được quyết định bởi những danh hiệu lớn cùng đội tuyển quốc gia. Và ở khía cạnh đó, Neymar luôn thiếu điều quan trọng nhất.
Anh chưa từng vô địch World Cup. Anh cũng không góp mặt trong hành trình đăng quang Copa America 2019 vì chấn thương. Danh hiệu đáng kể duy nhất cùng màu áo vàng xanh là tấm HCV Olympic 2016 cùng đội U23. Với một cầu thủ được kỳ vọng kế thừa ngai vàng của Pele, chừng đó là chưa đủ.
Bóng đá Brazil từng sản sinh rất nhiều ngôi sao lớn. Nhưng chỉ một số ít được ghi nhớ như những người hùng dân tộc. Pele có ba chức vô địch World Cup. Ronaldo Nazário đưa Brazil lên đỉnh thế giới năm 2002. Romário là linh hồn của chức vô địch năm 1994. Họ là những nhà vô địch với tài năng xuất chúng.
Điều khiến Neymar gây tranh cãi còn nằm ở hình ảnh anh để lại trên sân cỏ. Trong những thời khắc đội bóng cần sự tập trung tuyệt đối, anh vẫn nhiều lần bị cuốn vào các màn tranh cãi, khiêu khích đối thủ hay những cảm xúc cá nhân. Đó là sự tương phản rõ rệt với hình mẫu thủ lĩnh mà người Brazil luôn mong đợi ở ngôi sao số một của họ.
Anh sở hữu tài năng của một thiên tài, những con số của một huyền thoại nhưng lại thiếu những khoảnh khắc định đoạt để bước lên vị thế bất tử.
Nếu những Leo Messi, Luka Modric và Cristiano Ronaldo còn gợi lại cho người ta vẻ đẹp giai đoạn hoàng hôn của những huyền thoại với thứ bóng đá của lòng tự trọng, của sự tận hiến và của ý thức rằng tập thể luôn lớn hơn cái tôi thì Neymar, trong một ngày Brazil bị Na Uy loại khỏi World Cup, lại hiện ra như mặt trái của chính câu chuyện ấy.
Brazil thua 1-2. Haaland lập cú đúp, Nyland trở thành người hùng với những pha cứu thua quan trọng, trong đó có quả phạt đền của Bruno Guimarães. Neymar vào sân, ghi bàn muộn trên chấm 11 mét, nhưng khoảnh khắc đọng lại không phải là nỗ lực níu kéo hy vọng. Đó là hình ảnh anh quay sang cười cợt, đấu khẩu với Ørjan Nyland, trong lúc thời gian của Brazil gần cạn.
Ở một thời điểm bình thường, ghi bàn phút cuối khi đội nhà còn cơ hội mong manh, phản xạ đầu tiên phải là nhặt bóng, chạy về vạch giữa sân và thúc giục đồng đội. Nhưng Neymar vẫn là Neymar: tài năng rực rỡ, cảm xúc thừa mứa, cái tôi luôn chực tràn ra ngoài trận đấu. Anh sa vào cuộc va chạm cá nhân với thủ môn đối phương, rồi ít phút sau lại gục xuống trong nước mắt khi Brazil bị loại, quá cải lương.
Và có lẽ vì Neymar chưa bao giờ thật sự bước qua cái bóng của chính mình, anh mãi là một hoàng tử chưa thể thành vua: đủ tài năng để được ngưỡng mộ, đủ kỷ lục để được nhắc tên nhưng không đủ chiến công và tầm vóc để được người Brazil tôn thờ như một người hùng.