Nếu như giai đoạn 2010–2015, chúng ta từng được chứng kiến một thế hệ "Số 9" bùng nổ với Zlatan Ibrahimovic, Wayne Rooney, Luis Suarez, Gonzalo Higuain, Karim Benzema, Edinson Cavani, Robert Lewandowski và Sergio Agüero, thì hiện tại, số lượng những trung phong toàn diện đạt đến đẳng cấp đó chỉ còn được đếm trên đầu ngón tay.
Đó là Erling Haaland của Manchester City, lão tướng Harry Kane của Bayern Munich và phần nào đó là Kylian Mbappe của Real Madrid – cầu thủ vốn xuất thân từ một tiền đạo cánh nhưng ngày càng có xu hướng bó vào trung lộ, đi theo con đường mà người đàn anh Cristiano Ronaldo từng trải qua. Những trường hợp còn lại, dù vì bất cứ lý do nào, vẫn chưa thể xếp “chung mâm” với 3 ngôi sao kể trên.
| Đây chính là bộ ba trung phong xuất sắc nhất của bóng đá thế giới ở thời điểm hiện tại. |
Đảo mắt một vòng quanh thế giới, ngay cả tại kinh đô bóng đá như Premier League, chúng ta cũng khó có thể tìm kiếm những cái tên đủ tầm để so kè. Đương kim vô địch Arsenal lên ngôi bằng thứ bóng đá đầy tính kỷ luật và chắc chắn của Mikel Arteta, thay vì dựa vào “sức công phá” hủy diệt của những họng pháo như Viktor Gyokeres hay Kai Havertz. Tương tự, ngay cả những người mơ mộng nhất cũng khó đặt Alexander Isak, Benjamin Sesko, Matheus Cunha hay Joao Pedro ngồi “chung mâm” với Haaland.
Có rất nhiều lý do để giải thích cho sự khan hiếm trung phong chất lượng trong bóng đá hiện đại. Cơ bản nhất chính là sự thay đổi trong tư duy chiến thuật, với sự lên ngôi của lối chơi kiểm soát bóng và thói quen sử dụng “Số 9 ảo”, thông qua người dẫn đường Pep Guardiola.
Trong một bữa ăn thân mật của những người bạn lâu ngày mới gặp lại, cựu tiền đạo Luca Toni nửa đùa nửa thật nói với Pep Guardiola rằng chính ông đã lấy đi “chén cơm” của những trung phong thuần túy như anh. Cựu tiền đạo người Italia ca ngợi tài năng của người đàn anh, nhưng việc ông “khai sáng” ra vị trí “Số 9 ảo” cũng vô tình khiến những mẫu tiền đạo như Toni rơi vào cảnh thất nghiệp trong suốt 4 năm ròng rã. Đó chỉ là câu trêu đùa giữa những người bạn cũ, nhưng đồng thời cũng phản ánh một thực tế tương đối khắc nghiệt của bóng đá hiện đại.
| Luca Toni “tố cáo” Pep Guardiola khiến anh thất nghiệp suốt 4 năm trời. |
Ngày nay, yêu cầu chuyên môn dành cho các vị trí trên sân ngày càng cao. Thủ môn chẳng hạn, được yêu cầu phải chơi chân thành thạo để bắt đầu quá trình triển khai bóng từ phần sân nhà. Tiền vệ phòng ngự, thay vì chỉ đảm nhận “mô típ” tranh chấp và thu hồi bóng như trước, giờ đây còn phải biết kéo bóng, thoát pressing và tham gia vào quá trình tổ chức lối chơi.
Đối với vị trí trung phong, các HLV thường đòi hỏi họ phải lùi sâu, tích cực tham gia vào quá trình luân chuyển bóng, thay vì chỉ chực chờ trong vòng cấm. Điều này vô tình khiến bản năng săn bàn của những trung phong thuần túy phần nào bị thui chột.
Ngoài ra, sẽ là thiếu xót nếu bỏ qua xu hướng tấn công dịch chuyển ra hai cánh để khai thác triệt để khu vực hành lang trong. Thực tế, rất nhiều bàn thắng hiện nay xuất phát từ những tiền đạo cánh bó vào trung lộ, như Mohamed Salah, Bukayo Saka hay Vinicius Junior. Trong bức tranh toàn cảnh ấy, các trung phong đôi khi bị biến thành nhân tố làm nền, với nhiệm vụ tì đè, hút người để tạo khoảng trống cho những tiền đạo cánh băng lên dứt điểm.
| Bóng đá hiện đại chứng kiến sự lên ngôi của những tiền đạo cánh xuất sắc. |
Dần dần, đó trở thành xu hướng chiến thuật được phổ biến rộng rãi trên khắp thế giới, đặc biệt khi được áp dụng trực tiếp vào công tác đào tạo trẻ. Các học viện bóng đá lớn tại Châu Âu hiện nay tập trung đào tạo nhóm cầu thủ có tư duy chiến thuật đồng đều, chuyền bóng tốt và khả năng chơi đa năng. Chính vì vậy, những tiền đạo có lối chơi hoang dã và mang trong mình "bản năng sát thủ" bẩm sinh như Luis Suarez ngày càng hiếm gặp, thậm chí gần như biến mất trong suốt một quãng thời gian dài.
Chính vì sự khan hiếm ấy, bất kỳ đội bóng nào muốn sở hữu một trung phong giỏi, dù chưa cần đạt đến mức xuất chúng như Haaland, cũng phải trả một cái giá khổng lồ, đặc biệt trong bối cảnh “cung không đủ cầu” như hiện nay.
Đó là lý do các câu lạc bộ lớn sẵn sàng chi ra những khoản tiền điên rồ cho những tiền đạo mới chỉ dừng ở mức tiềm năng hoặc vừa trải qua 1-2 mùa giải thành công trên phương diện cá nhân. Năm ngoái, Liverpool đã chi 145 triệu euro để sở hữu Alexander Isak. Năm nay, Chelsea cũng mạnh dạn “phá két” 138 triệu euro để thuyết phục Aston Villa bán Morgan Rogers. Và không thể không nhắc đến sức hút mà Julian Alvarez tạo ra trên thị trường chuyển nhượng, khiến cả Real Madrid, Barcelona và Arsenal mê mẩn. Tuy vậy, ngay cả khi xuất hiện đối tác sẵn sàng đưa ra lời đề nghị 150 triệu euro, Atletico Madrid vẫn kiên quyết giữ chân “viên ngọc quý” của mình.
Nhiều ý kiến cho rằng bóng đá hiện đại giàu tính chiến thuật và tốc độ hơn, nhưng sự thiếu vắng những trung phong đẳng cấp đích thực cũng khiến môn thể thao vua mất đi phần nào sự gai góc và kịch tính vốn có.
Làm một phép thử, giả sử có một phép thần kỳ nào đó biến “ông già” Luis Suarez, người đang ở chặng cuối cùng của sự nghiệp ở tuổi 39, bỗng nhiên “hồi xuân” 13 tuổi, trở lại đúng số tuổi anh từng có ở mùa giải 2013/2014, thì liệu phiên bản hoàng kim ấy sẽ đáng giá bao nhiêu?
Trước khi trả lời câu hỏi này, chúng ta cần biết phiên bản Suarez trong màu áo Liverpool ở mùa giải 2013/2014 từng bùng nổ như thế nào và khiến cả Premier League khiếp sợ ra sao.
Mùa giải năm đó, tiền đạo 27 tuổi dù bị treo giò tới 5 trận ở giai đoạn đầu mùa vì án phạt từ FA, nhưng vẫn kịp ghi tới 31 bàn thắng để cân bằng kỷ lục của Cristiano Ronaldo mùa giải 2007/2008 và Alan Shearer mùa giải 1995/1996. Điều đáng nói là toàn bộ số bàn thắng của chân sút người Uruguay đều đến từ những tình huống bóng sống hoặc đá phạt trực tiếp, không có bàn nào được thực hiện từ chấm phạt đền. Thành tích ấy cũng giúp Suarez giành danh hiệu Chiếc giày vàng Châu Âu đầu tiên trong sự nghiệp.
Sở dĩ Suarez phiên bản 2013/2014 trở thành hình mẫu “sách giáo khoa” khiến hầu hết “Số 9” tại Premier League phải thán phục là bởi mùa giải năm đó, anh có thể ghi bàn từ mọi góc độ. Sút chân phải, sút chân trái, dứt điểm từ xa, một mình solo qua hàng phòng ngự, đá phạt hay đánh đầu, Suarez đều có thể biến mọi phương án thành bàn thắng. Trong trận đấu với Norwich City ngày 04/12/2013, Suarez lập hẳn một cú poker, trong đó có một siêu phẩm được thực hiện từ khoảng cách gần 40m. Xuyên suốt mùa giải, 8/31 bàn thắng của Suarez đến từ những cú dứt điểm bên ngoài vòng cấm.
| Luis Suarez phiên bản 2013/2014 là “Số 9” bất tử tại Premier League. |
Không chỉ dừng lại ở việc ghi bàn, Suarez còn có 12 pha kiến tạo, chỉ xếp sau người đồng đội Steven Gerrard trong cuộc đua Vua kiến tạo năm đó. Theo thống kê, cứ trung bình 69 phút xuất hiện trên sân, “trai hư” của Liverpool lại đóng góp dấu giày vào một bàn thắng. Anh cũng là người thiết lập kỷ lục ghi 10 bàn thắng trong một tháng dương lịch tại Premier League. Kể từ đó đến nay, chưa có bất cứ cái tên nào đủ sức thách thức thành tích ấy. Điều đáng nói hơn cả, Suarez làm được những thứ ấy trong một tập thể không sở hữu quá nhiều ngôi sao. Nhưng bằng đẳng cấp của một “Số 9” hàng đầu thế giới, anh đã trở thành đầu tàu kéo cả tập thể Liverpool tiến về phía trước.
Nếu so sánh với Haaland ở thời điểm hiện tại, tầm ảnh hưởng của Suarez thậm chí còn được giới chuyên môn đánh giá cao hơn. So với chân sút thuộc biên chế Man City, Suarez nổi bật nhờ lối chơi đa dạng. Anh có xu hướng di chuyển rộng, kết nối lối chơi và tự mình tạo ra cơ hội ghi bàn. Tất nhiên, Haaland là hình mẫu “Số 9 cực phẩm”, nhưng phong độ của tiền đạo người Na Uy vẫn phụ thuộc khá nhiều vào hệ thống. Khi các vệ tinh xung quanh hoạt động đủ tốt, Haaland đóng vai “sát thủ”, chỉ chờ kết thúc những đường bóng được đưa đến chân. Nhưng khi các đồng đội bị cô lập, khả năng “gánh team” của Haaland cũng bị ảnh hưởng đáng kể.
| Mỗi lần vung chân, tiền đạo người Uruguay đều mang lại áp lực cực độ cho mọi hàng phòng ngự. |
Vậy nên, nếu Haaland đang được định giá 220 triệu euro, trở thành cầu thủ đắt giá nhất thế giới ở thời điểm hiện tại, thì Suarez phiên bản 2013/2014 chắc chắn cũng không thể thấp hơn con số đó. Thực tế, Barcelona từng phải trả 82 triệu euro vào mùa hè 2014 để thuyết phục Liverpool bán Suarez. Khoản tiền ấy chỉ thấp hơn phí chuyển nhượng của Neymar (88 triệu euro), Ronaldo (94 triệu euro) và Gareth Bale (100 triệu euro).
Trong thời buổi những trung phong đẳng cấp ngày càng khan hiếm, nếu chiếc khăn trùm thời gian của Doraemon thực sự có thể biến Suarez trở lại tuổi 27, gần với phiên bản từng làm mưa làm gió tại Anfield, gần như chắc chắn các đội bóng lớn sẽ lao vào cuộc đua để sở hữu chàng tiền đạo từng để lại quá nhiều ký ức đẹp tại Premier League.
Bởi đôi khi, thứ bóng đá hiện đại cần không chỉ là một trung phong biết chơi bóng, biết phối hợp hay tuân thủ tốt hệ thống. Nó còn cần những cầu thủ đủ bản năng để biến một khoảnh khắc tưởng như vô nghĩa thành bàn thắng, đủ cá tính để tự mình xoay chuyển trận đấu và đủ khác biệt để khiến cả SVĐ phải nín thở chờ đợi. Suarez của mùa giải 2013/2014 chính là một phiên bản như thế. Và có lẽ, đó cũng là lý do người ta càng trân trọng hơn những “Số 9” đích thực trong một thế giới bóng đá đang ngày càng thiếu đi những kẻ săn mồi như anh.