Max Dowman: Không cần một người cha nổi loạn để tài năng được lan tỏa

Bóng đá hiện đại ngày càng được đo đếm bằng dữ liệu, từ từng bước chạy đến từng khoảng trống trên sân. Chính vì thế, những khoảnh khắc bản năng và ngẫu hứng lại càng trở nên quý giá.

Có lẽ vì thế mà những tài năng như Max Dowman luôn tạo ra cảm giác đặc biệt. Cậu chơi bóng như thể vẫn còn một khoảng tự do nằm ngoài mọi sơ đồ, một chút nghịch ngợm và tưởng tượng giữa thế giới ngày càng được lập trình chặt chẽ. Và cũng vì thế, người ta từng muốn nói về Dowman ít đi, để cậu được lớn lên trong bóng tối, trước khi ánh sáng của kỳ vọng kéo đến quá sớm.

Nhưng bây giờ, việc phớt lờ Dowman gần như không còn khả thi. Cậu chơi xuất sắc trước Ipswich giữa tuần, mà đáng chú ý hơn cả là sự xuất sắc ấy không mang dáng vẻ nhất thời hay may mắn. Nó có gì đó rất chắc chắn, tự nhiên và bình thản. Hai bàn thắng là bằng chứng rõ nhất, bởi chúng cho thấy vì sao Dowman có vẻ được trang bị tốt hơn để sống sót trước sức nặng của kỳ vọng so với không ít tài năng trẻ từng được tung hô trước đây.

Bàn thứ hai đặc biệt đáng xem. Trong khoảng sáu giây, Dowman thực hiện năm hành động nhỏ gần như hoàn hảo. Arsenal giữ bóng sát vòng cấm Ipswich. Dowman di chuyển để nhận đường chuyền, nhận ra bóng sẽ được đưa sang hướng khác, lập tức thay đổi ý định rồi tăng tốc khoảng ba mét để tự tạo khoảng trống. 

Khi bóng cuối cùng tìm đến, cậu đủ khỏe để khống chế một đường bóng nảy trong khoảng không cực hẹp, đôi chân chuyển động nhanh tới mức hậu vệ bên cạnh trông như đang gặp lỗi hệ thống. Sau đó là pha dứt điểm: Dowman kịp quan sát lựa chọn, chọn đúng thời điểm sút và hoàn thành tất cả mà gần như không cần phá nhịp di chuyển.

Bàn đầu tiên đến từ phía còn lại và mang dáng dấp cổ điển hơn của một pha đối đầu một chọi một. Người bị vượt qua vẫn là Cédric Kipré, 29 tuổi, từng trưởng thành từ học viện Paris Saint-Germain. Dowman đánh bại anh bằng một động tác giả rất nhỏ rồi đổi chân, trước khi tung ra một cú dứt điểm nhẹ nhàng đến mức gần như thờ ơ. Mọi thứ xảy ra trong lúc hậu vệ thứ hai còn đang chuẩn bị lao vào, như thể Dowman đang chơi theo một nhịp thời gian khác với tất cả những người còn lại.

Đó có lẽ là phẩm chất khác biệt nhất: khả năng khiến mọi thứ xung quanh như chậm lại. Dowman dường như nhìn thấy điều sắp xảy ra trong khi những người khác vẫn còn bận đọc tình huống hiện tại. Chính phẩm chất ấy từng khiến Lionel Messi, vâng, lại phải nhắc tới cái tên ấy luôn có vẻ như đủ thời gian để chuyền bóng vào lưới, như thể trước mặt anh không phải một trận cầu đỉnh cao mà chỉ là buổi đá vui trong công viên.

Cách chúng ta nhìn nhận những cầu thủ sáng tạo trẻ tuổi đôi khi vẫn đi sau chính sự phát triển của bóng đá. Người ta thường bị dẫn dắt bởi nỗi hoài niệm về hình mẫu thiên tài của quá khứ. Từng có thời điểm sự phấn khích dành cho Jack Rodwell 18 tuổi đến từ sức mạnh thể chất, đúng lúc bóng đá bắt đầu chuyển sang một hướng mà sức vóc đơn thuần không còn quyết định tất cả. Nó giống như người ta tự hào giới thiệu mẫu tàu hỏa kéo bằng ngựa mới nhất đúng vào lúc Ford Model T bắt đầu lăn bánh khỏi dây chuyền sản xuất.

Michael Owen đã xuất sắc ở tuổi 17, nhưng phần lớn sự xuất sắc ấy đến từ việc chạy cực nhanh theo một đường thẳng rồi sút tung lưới. Wayne Rooney lại là một kiểu khác: một thiếu niên trắng bệch, dường như được tạo nên hoàn toàn từ nước tăng lực và bánh mì trắng, lao vào sân và tự sáng tạo ra cách chơi ngay trong lúc trận đấu diễn ra, giống một cậu nhóc đường phố vừa nhảy qua biển quảng cáo với cả dây xúc xích còn lủng lẳng trên miệng.

Câu chuyện thường được kể về Rooney là anh dần đánh mất chất bản năng ban đầu ấy. Nhưng thực tế Rooney đã thích nghi, tồn tại và hiểu rõ mình cần trở thành cầu thủ như thế nào hơn phần lớn những người đứng ngoài quan sát. Những cầu thủ sáng tạo ngày nay cũng phải đối mặt với bài toán tương tự. Cole Palmer hấp dẫn bởi anh thường làm ra những điều bất ngờ, như thể mỗi pha xử lý đều là một cú đánh nhỏ cho tự do và vẻ đẹp trong một thế giới ngày càng được lập trình. Nhưng thử thách thật sự của Palmer lại là giữ được đủ sự ngẫu hứng đó trong khi vẫn thích nghi với hệ thống bao quanh mình.

Dowman có phần khác biệt. Những phẩm chất khiến cậu nổi bật dường như lại rất phù hợp với bóng đá hiện đại. Một cầu thủ sáng tạo ngày nay không còn chỉ là những pha rê bóng lắt léo, những cú sút như búa bổ hay việc dẫn bóng trên một mặt sân lồi lõm như ruộng. Bóng đá hiện đại đòi hỏi năng lượng được sử dụng có mục đích, khả năng bùng nổ trong cường độ cao và một thứ tự do tồn tại bên trong cấu trúc. Lamine Yamal hay Désiré Doué cũng có tốc độ xử lý tương tự, cả ở đôi chân lẫn trong đầu óc: khả năng hành động trong những khoảnh khắc cực ngắn và nhận ra mô hình của tình huống trước người khác một nhịp. Dowman cao khoảng 1,83 m và vẫn đang khỏe lên. Cậu không phải mẫu cầu thủ dễ bị đá văng khỏi trận đấu, đồng thời có khả năng lặp lại những pha xử lý ấy mà không phải tiêu hao bản thân quá mức.

Tuổi tác tất nhiên vẫn là vấn đề. Nhưng có lẽ nó không còn đáng sợ như trước. Thời Rooney hay Owen, việc quản lý tải vận động, dữ liệu thể chất hay chăm sóc cầu thủ trẻ chưa phát triển như hiện nay. Dowman sẽ được theo dõi bằng GPS đến từng con số nhỏ nhất, còn một đội ngũ khoa học thể thao sẽ liên tục kiểm soát khối lượng vận động và mức độ căng thẳng mà cơ thể cậu phải chịu. Tiền bạc trong bóng đá hiện đại quá lớn, tài năng cũng quá giá trị để các CLB tùy tiện sử dụng một cầu thủ trẻ tới mức kiệt quệ.

Những tài năng ở trình độ này cũng được chuẩn bị sẵn cho bóng đá chuyên nghiệp hơn bao giờ hết. Không ai tiến tới cấp độ ấy nếu không biết tiếp thu hệ thống, chỉ dẫn chiến thuật và những yêu cầu chi tiết. Họ đã được đặt vào môi trường áp lực và thử nghiệm từ rất sớm. Những gì một cầu thủ như Dowman được yêu cầu thực hiện trong không gian được tổ chức chặt chẽ của bóng đá chuyên nghiệp về cơ bản không quá khác những gì cậu từng làm ở học viện, chỉ là tốc độ cao hơn vài bậc và có nhiều người theo dõi hơn.

Cuộc sống bây giờ cũng khác. Không hẳn khó hơn hay dễ hơn, chỉ nhanh hơn, tức thời hơn, được chia thành vô số khoảnh khắc ngắn và những luồng năng lượng liên tục. Dowman lớn lên ngay bên trong thế giới ấy. Cậu có thể được phân bổ thời gian, biến mất khỏi ánh đèn truyền thông trong một giai đoạn, rồi xuất hiện trở lại vào thời điểm thích hợp.

Arsenal dường như đang làm đúng một việc rất quan trọng: bảo vệ Dowman khỏi áp lực phải trưởng thành quá sớm. Đó cũng là điểm khiến trường hợp của cậu khác với JJ Gabriel ở Manchester United, nơi tham vọng và sự can thiệp quá lớn từ người cha đã khiến hành trình phát triển của một tài năng trẻ trở nên ồn ào và phức tạp hơn rất nhiều. Với Dowman, cảm giác hiện tại là những người xung quanh đang cố để cậu được phát triển tự nhiên trước khi buộc cậu phải trở thành một ngôi sao.

(Tổng hợp The Guardian, Daily Mail)