Lionel Scaloni là "ông thầy mít ướt" của Argentina - Đó là lí do họ yêu ông

Thiết kế của sân Lusail tại Qatar được lấy cảm hứng từ một chiếc đèn lồng Ả Rập. Trong phòng thay đồ của Argentina trước trận chung kết World Cup 2022, ai cũng nghĩ Lionel Scaloni sẽ là người thắp lên ngọn lửa trong lòng các học trò.

Bài nói chuyện trước trận gặp Pháp hôm ấy là bài phát biểu quan trọng nhất trong sự nghiệp của ông. Scaloni mở đầu bằng việc dặn Ángel Di María liên tục tấn công vào vị trí của hậu vệ Jules Koundé. “Fideo,” Scaloni nói. “Cậu sẽ khiến nó phải đau đầu khủng khiếp bên cánh trái. Hãy nhắm vào nó.” Vẫn còn nhiều chỉ dẫn chiến thuật khác cần được truyền đạt. Nhưng Scaloni không thể thốt nên lời. Như được tiết lộ trong bộ phim tài liệu ba phần El método Scaloni, ông nghẹn lại rồi bắt đầu khóc.

Scaloni quay sang Pablo Aimar cầu “cứu”. Ông đề nghị người trợ lý tiếp tục bài phát biểu thay mình. Messi nhớ lại Scaloni đã nói: “Tôi không thể, Pablo. Tôi không thể.” Nhưng Aimar lúc đó cũng đã hoàn toàn chìm trong cảm xúc. Bất ngờ, Walter Samuel, một thành viên khác trong ban huấn luyện, nhận ra tất cả cầu thủ đều đang nhìn về phía mình. Từng là một trung vệ lạnh lùng, cứng rắn và không thích vòng vo trong thời còn thi đấu, Samuel bỗng trở thành người phải đứng ra nói tiếp. Ông hoàn toàn không muốn nhận nhiệm vụ ấy. “Không, không, không,” Samuel phản đối. Nhìn lại, ông cho rằng đó là “bài phát biểu trước trận tệ nhất mọi thời đại”.

Kể từ đó, các cầu thủ Argentina vẫn thường xuyên trêu Scaloni về khoảnh khắc ấy. Họ gọi ông là la llorona - kẻ mít ướt. Scaloni không thể kiểm soát được điều đó. Khía cạnh dễ tổn thương trong con người ông một lần nữa bộc lộ tại World Cup này. Nước mắt ông tuôn rơi khi Messi lập hat-trick trong trận ra quân của Argentina trước Algeria. Sau màn ngược dòng trước Ai Cập, Scaloni nói: “Tôi không thể ngẩng đầu lên, xin lỗi. Tôi thực sự, thực sự rất xúc động. Một tập thể cầu thủ tuyệt vời làm sao! Tôi phải đi đây.” “Không sao cả,” Scaloni khẳng định. Ông cảm thấy thoải mái với điều đó. Ông vốn là như vậy.

Thể thao đỉnh cao thường được nhìn nhận qua khả năng giữ được sự bình tĩnh khi áp lực bủa vây. Người ta thường được khuyên đừng để ai nhìn thấy điều từng bị xem là dấu hiệu của sự yếu đuối. Điều này đặc biệt đáng chú ý khi đặt trong bối cảnh của bóng đá Argentina.

Một trong những định kiến thường xuyên được gắn với nền bóng đá ấy là khái niệm machismo: sự nam tính cứng rắn, những người đàn ông thép, những cú thúc cùi chỏ sắc lạnh mà trợ lý Roberto Ayala của Scaloni từng sử dụng. Đó còn là hình ảnh Walter Samuel, với mái tóc húi cua như một lính đặc nhiệm, xô đẩy đối thủ và sẵn sàng đưa đầu vào những vị trí mà nhiều hậu vệ khác còn không dám đặt chân. Không thể phủ nhận một phần tinh thần ấy vẫn tồn tại trong đội tuyển Argentina hiện tại. Rodrigo De Paul được biết đến như “vệ sĩ” của Messi. Cuti Romero nổi tiếng vì lối chơi liều lĩnh và đôi khi thiếu kiểm soát.

Dù Scaloni khẳng định trận bán kết với tuyển Anh vào thứ Tư “chỉ là một trận bóng đá”, chứ không phải điều gì lớn lao hơn, chẳng hạn một màn thanh toán món nợ liên quan đến cuộc chiến Falklands năm 1982, nhiều người vẫn lo ngại trận đấu có thể biến thành một cuộc hỗn chiến giống những gì thường thấy tại Copa Libertadores. FIFA và lực lượng cảnh sát địa phương được đặt trong tình trạng cảnh giác cao độ trước nguy cơ xảy ra đụng độ giữa các nhóm cổ động viên tại sân Mercedes-Benz. Nạn hooligan phần lớn đã suy giảm trong bóng đá Anh kể từ kỷ nguyên Premier League. Tuy nhiên, tại Argentina, các nhóm barras bravas vẫn là một thế lực hùng hổ, mạnh bạo và không thể xem thường. Một số trận đấu có thể tạo cảm giác như đang đứng giữa đám đông hỗn loạn trong buổi hòa nhạc cuối cùng của Soda Stereo.

Tất cả những điều ấy trái ngược với hình ảnh của la llorona. Nhưng Scaloni không đánh mất phòng thay đồ ngày hôm ấy tại Lusail. Ông cũng không đánh mất trận chung kết. Sau 101 trận cầm quân, ông không chỉ chấm dứt 36 năm chờ đợi chức vô địch World Cup và 28 năm khắc khoải vì Copa America, giải đấu ông giành chiến thắng ngay trên đất Brazil để khiến thành công ấy càng trở nên ngọt ngào hơn. Ông không chỉ bảo vệ thành công Copa America sau khi đánh bại Colombia năm 2024, rồi đưa Argentina vào vị thế có thể làm điều tương tự tại World Cup lần này. Ông còn khiến cả một đất nước có cảm giác đội tuyển quốc gia giống như một câu lạc bộ, biến một mớ hỗn độn thành một gia đình. Mà trong một gia đình, người ta có thể cùng nhau cười, cùng nhau khóc.

“Không dễ để có một đội hình gồm 30 cầu thủ mà vẫn giữ cho tất cả mọi người đều hạnh phúc,” Leandro Paredes thừa nhận. Scaloni làm được điều đó. Argentina chiến thắng cũng vì điều đó.

Copa America 2021 diễn ra trong một “bong bóng” cách ly vì COVID. Trong bài phát biểu trước trận chung kết gặp Brazil, Messi không rơi nước mắt. Thay vào đó, anh có bài nói chuyện nổi tiếng về “45 ngày”. “Trong 45 ngày, không ai phàn nàn về đồ ăn, khách sạn hay sân tập. Không có gì cả, các anh em. 45 ngày không được gặp gia đình. 45 ngày! Dibu đã trở thành cha nhưng vẫn chưa thể gặp con gái. Anh ấy vẫn chưa thể ôm con bé. Và tất cả những điều này là vì điều gì, các anh em? Vì điều này! Vì khoảnh khắc này!”

Đã có nhiều nỗ lực nhằm tìm kiếm trong công việc của Scaloni những xu hướng chiến thuật tiên phong như relationism. Nhưng trên thực tế, sức mạnh của Argentina nằm ở các mối quan hệ. “Làm cho con người trở nên tốt hơn để trận đấu trở nên tốt hơn,” De Paul nhận xét. Trong suốt World Cup, Scaloni thường hạ thấp vai trò của sơ đồ để đề cao cảm xúc. Sau màn ngược dòng trước Ai Cập ở vòng 16 đội, ông nói: “Tôi làm HLV để được trải nghiệm những điều như thế này. Không phải vì tôi thích sơ đồ 4-3-3.”

Dẫu vậy, người ta vẫn có thể nhận ra dấu ấn của HLV trong đội bóng này. Bốn năm trước tại Qatar, Argentina bắt đầu giải đấu với một đội hình và kết thúc bằng một đội hình khác. Leandro Paredes, Papu Gómez và Lautaro Martínez mất vị trí khi vòng bảng khép lại. Alexis Mac Allister, Enzo Fernández và Julián Álvarez bước lên. Scaloni cùng ban huấn luyện, trong đó có Matías Manna, cựu blogger đứng sau trang Paradigma Guardiola, vẫn tiếp tục thực hiện những điều chỉnh. Họ tái cân bằng đội bóng tùy theo hoàn cảnh. Ở giải đấu lần này, Paredes dần được sử dụng nhiều hơn, đổi lại Thiago Almada phải nhường bớt vị trí.

Nhân sự là điều quan trọng, nhưng Scaloni đối xử với các cầu thủ như những con người, chứ không phải quân cờ trên bàn cờ chiến thuật. “Đó là lý do ông ấy sẽ trở thành HLV vĩ đại nhất trong lịch sử đội tuyển Argentina,” Emi Martínez nói.

Scaloni không phải một nhà tư tưởng giáo điều như hai HLV từng giúp Argentina vô địch World Cup là César Luis Menotti và Carlos Bilardo. Chỉ lý thuyết thôi là không đủ để lý giải vì sao Argentina vẫn liên tục làm được những điều họ đang làm. “Có những khoảnh khắc trong trận đấu mà chiến thuật và chiến lược… bị lãng quên,” Scaloni thừa nhận. Dĩ nhiên, kế hoạch thi đấu rất quan trọng. Các cầu thủ cần biết rõ nhiệm vụ của mình. “Nhưng bóng đá còn là trái tim, là bản năng và là việc không bao giờ từ bỏ.”

Đó là điều Scaloni rèn luyện. Đó là lý do ông xúc động khi nhìn đội bóng của mình thi đấu. Với ông, đứng bên bếp nướng cũng là một cách sử dụng thời gian quý giá chẳng kém gì đứng trước bảng chiến thuật. Nướng một miếng bít-tết nóng hổi cùng một ít xúc xích tiết, tận hưởng sự gắn kết không thể phủ nhận mà một bữa tiệc nướng mang lại, có giá trị ngang bằng, thậm chí lớn hơn hàng giờ phân tích video. “Chúng tôi đã rút ngắn buổi tập để có thể đi ăn asado,” Scaloni tiết lộ vào đêm trước trận tứ kết với Thụy Sĩ. “Đây là kiểu việc chúng tôi thường làm. Chúng tôi coi trọng những điều như thế. Mọi thứ không chỉ nằm ở những gì diễn ra trên sân.”

“Tôi vẫn nhớ Malaysia năm 1997, giải vô địch U20 thế giới mà Argentina đã giành chiến thắng. Pablo và Walter đang ở đây cùng tôi. Chúng tôi đã trải qua rất nhiều thứ bên nhau. Những điều ấy quan trọng với tôi. Đó là thứ còn đọng lại bên cạnh kết quả và bảng tỷ số. Hai mươi năm sau, có thể bạn sẽ gặp lại nhau và nhớ đến bữa asado từng cùng chia sẻ, nhớ những lần cùng uống mate. Đó là điều không thể quên và cũng là điều chúng tôi thường xuyên làm. Chúng tôi tin rằng nó giúp xây dựng một tập thể. Và nếu xây dựng được một tập thể, chúng tôi sẽ càng trở nên mạnh mẽ hơn.”

Đó là bản sắc hơn là hệ tư tưởng. Trí tuệ cảm xúc hơn là sự tinh thông chiến thuật. Tinh thần hơn là chiến lược. Đội tuyển Argentina này không muốn trở về nhà. Họ muốn tiếp tục ở bên nhau. “Vì Malvinas. Vì Diego. Vì kỳ World Cup cuối cùng của Leo,” ít nhất đó là những lời trong bài hát của các cổ động viên.

Vibes. Chúng ta thường dùng thứ không thể nhìn thấy ấy để lý giải mọi chuyện đến mức nào?

Đó là cách người ta từng giải thích thành công của Zinedine Zidane tại Real Madrid: hào quang tỏa ra từ một cựu Quả bóng vàng và nhà vô địch World Cup. Scaloni không thể dựa vào điều đó. “Tôi chưa bao giờ là một trong những cầu thủ lớn,” ông nhìn lại. “Tôi chỉ là một cầu thủ hỗ trợ. Tôi là một người tử tế.” Theo lời De Paul, Scaloni là người “biết phải bấm vào nút nào trong mỗi chúng tôi”.

Khi mọi thứ trở nên mất kiểm soát, Scaloni thoải mái với cảm giác không thoải mái hơn rất nhiều so với những gì Thomas Tuchel thể hiện sau chiến thắng của tuyển Anh trước Na Uy. Đến lúc này, Scaloni đã đạt tới trạng thái có thể đón nhận và chấp nhận rằng đôi khi các trận đấu bóng đá được định đoạt bởi những yếu tố không hoàn toàn thuộc về bóng đá, những điều mà một HLV không thể kiểm soát.

“Chúng tôi biết mình sẽ phải chịu đựng và đó là một phần trong máu, một phần trong DNA của chúng tôi. Điều đó mang lại cho chúng tôi sự bình tâm,” Scaloni nói sau chiến thắng trước Thụy Sĩ để giành quyền vào bán kết. “Tại Qatar, chúng tôi chưa có nhiều kinh nghiệm, trong đó có cả tôi và những tình huống như vậy khi ấy vô cùng khó khăn. Nhưng giờ đây chúng tôi đã giàu kinh nghiệm hơn, bởi chúng tôi biết cảm giác bị đối thủ lấn át là như thế nào, biết cảm giác bị gỡ hòa là như thế nào. Vì thế hôm nay, chúng tôi vẫn giữ được sự điềm tĩnh. Đội bóng biết cách duy trì sự bình tâm. Và dĩ nhiên, chúng tôi sẽ không bao giờ từ bỏ.”

Bóng đá Argentina sẽ khiến con người phải chạm đến những cảm xúc sâu kín nhất của mình. Và không ai gần gũi với những cảm xúc ấy hơn người đàn ông mà họ gọi là la llorona.

(Theo James Horncastle/The Athletic)