Jesús Owono: Phía sau anh cũng là một gia đình

Anh đến Tây Ban Nha khi mới 8 tuổi, mang theo ước mơ giúp bố mẹ thoát khỏi cảnh lao động vất vả. Sau pha va chạm khiến Jesús de Miguel thiệt mạng, thủ môn 25 tuổi phải đối diện với cú sốc tinh thần, làn sóng công kích và cuộc điều tra của cảnh sát.

Những người thân quen thường gọi Jesús Lázaro Owono Ngua bằng cái tên trìu mến Chus. Cuộc đời của thủ môn FC Andorra mang nhiều nét tương đồng với hàng nghìn gia đình châu Phi di cư sang châu Âu để tìm kiếm tương lai tốt đẹp hơn. Nhưng ngày 2/11/2026, một pha tranh chấp bóng đã đẩy anh vào thảm kịch nghiêm trọng nhất sự nghiệp, khi tiền đạo Jesús de Miguel của Tenerife qua đời sau cú va chạm giữa hai người.

Owono chưa đưa ra bất kỳ tuyên bố công khai nào kể từ vụ việc. Những người xung quanh mô tả anh đang "suy sụp hoàn toàn". Thủ môn người Guinea Xích Đạo đã dành phần lớn đêm thứ Hai rạng sáng thứ Ba để khóc và cầu nguyện, mong người đồng nghiệp vượt qua cơn nguy kịch. Nhưng điều anh lo sợ nhất cuối cùng vẫn xảy ra.

Pha bóng khiến một cầu thủ thiệt mạng

Thảm kịch diễn ra trong những phút cuối trận Tenerife gặp FC Andorra tại giải hạng Nhì Tây Ban Nha. Jesús de Miguel đang di chuyển đón một đường chuyền dài thì Owono băng ra khỏi vòng cấm để phá bóng. Trong lúc tranh chấp, đầu gối của thủ môn Andorra va mạnh vào vùng ngực tiền đạo đối phương.

Cú va chạm khiến De Miguel đổ gục xuống sân, bất động và rơi vào tình trạng ngừng tuần hoàn, hô hấp. Các cầu thủ lập tức yêu cầu đội ngũ y tế vào cấp cứu. Trên xe cứu thương, các nhân viên y tế đã giúp anh có mạch trở lại, nhưng tình trạng sức khỏe tiếp tục xấu đi. De Miguel qua đời vào sáng 3/11, ở tuổi 30.

Theo tờ Diario AS, biên bản trận đấu của trọng tài Manuel Ángel Pérez Hernández ghi rõ nguyên nhân khiến Owono nhận thẻ đỏ trực tiếp:

"Ở phút 90, cầu thủ số 25 FERRER OWONO, JESÚS LÁZARO bị truất quyền thi đấu vì hành vi giơ chân cao, va chạm mạnh với một cầu thủ đối phương bằng lực quá mức trong lúc hai bên đang tranh chấp bóng.

Cầu thủ bị chấn thương đã được nhân viên y tế chăm sóc ngay trên sân, sau đó được đưa ra ngoài bằng cáng. Tại thời điểm hoàn tất biên bản, trọng tài chưa nhận được giấy chứng nhận y tế."

Cách mô tả của trọng tài có ý nghĩa quan trọng. Owono đã thực hiện một pha xử lý nguy hiểm, sử dụng lực quá mức và bị truất quyền thi đấu theo luật bóng đá. Tuy nhiên, biên bản cũng xác nhận va chạm xảy ra khi hai cầu thủ đang tranh chấp bóng, một chi tiết cần được xem xét trong quá trình xác định trách nhiệm pháp lý.

Trận đấu chính thức bị đình chỉ ở phút 96. Trong phần ghi nhận các sự cố khác, trọng tài giải thích:

"Trận đấu được tạm dừng ở phút 96 để nhân viên y tế chăm sóc cầu thủ số 9 của đội chủ nhà.

Trước mức độ nghiêm trọng của sự việc và nhận thấy tình trạng sức khỏe của cầu thủ này không có dấu hiệu cải thiện, tổ trọng tài quyết định trở về phòng thay đồ.

Sau khi trao đổi với đội trưởng và đại diện của cả hai đội, chúng tôi được thông báo rằng các cầu thủ không còn đủ trạng thái tinh thần để tiếp tục trận đấu.

Vì vậy, tất cả các bên đã thống nhất quyết định đình chỉ trận đấu."

Thời điểm đó, tỷ số đang là 2-2. Biên bản xác định nếu trận đấu được tiếp tục, Tenerife sẽ hưởng một quả đá phạt trực tiếp tại khu vực giữa sân, với hai phút thi đấu còn lại.

Nhưng tỷ số và kết quả trận đấu trở nên thứ yếu trước tình trạng nguy kịch của De Miguel. Các cầu thủ hai đội đều không còn tâm trạng tiếp tục thi đấu.

Cậu bé Guinea Xích Đạo và giấc mơ đổi đời

Owono sinh năm 2001 tại Bata, thành phố đông dân nhất Guinea Xích Đạo. Năm 8 tuổi, anh cùng gia đình rời quê hương, vốn là một thuộc địa cũ của Tây Ban Nha, để chuyển đến xứ Basque với hy vọng tìm được cuộc sống sung túc hơn.

Những từ tiếng Basque đầu tiên mà anh học được là tại trường Ikastola Ibai, nằm ở khu Ibaeta thuộc thành phố San Sebastián.

Cũng chính tại ngôi trường này, tài năng thủ môn của Owono tình cờ được phát hiện. Một ngày nọ, thủ môn thường xuyên bắt chính của đội bóng trường không thể thi đấu vì chấn thương. Owono được đưa vào thay thế và lần đầu đứng trước khung thành.

Dù còn nhỏ tuổi, Chus đã khiến mọi người bất ngờ bằng khả năng phản xạ và sự nhanh nhẹn. Cậu có thân hình rắn chắc, trông như một nhân vật Action Man, và mỗi lần bay người cản phá đều giống như có những chiếc lò xo dưới chân. Sau này, Owono phát triển chiều cao lên 1,83 m và theo đuổi sự nghiệp thủ môn chuyên nghiệp.

Nhưng bóng đá, với anh, còn gắn liền với trách nhiệm đối với gia đình.

Owono là anh cả trong năm anh em. Từ nhỏ, anh luôn cảm thấy mình phải làm gương và chăm sóc các em, một áp lực quen thuộc đối với nhiều người con đầu lòng.

Trong cuộc phỏng vấn với tờ El Correo năm 2024, Owono từng nói về ước mơ lớn nhất cuộc đời:

"Tôi mơ rằng một ngày nào đó, mình có thể nói với bố mẹ: 'Bố mẹ ơi, đừng làm việc nữa. Hãy về sống cùng nhau trong một ngôi nhà chung của gia đình, để tất cả chúng ta luôn được ở bên nhau'."

Đằng sau lời tâm sự là khát vọng rất thực tế của một người con sinh trưởng trong gia đình di cư vì kinh tế. Owono muốn thành công trong bóng đá để bố mẹ không còn phải vất vả mưu sinh, đồng thời tạo điều kiện cho những người thân được đoàn tụ dưới cùng một mái nhà.

Sự nghiệp của anh từng phát triển đúng theo mong muốn đó.

Sau khi thể hiện năng lực tại học viện Antiguoko, nơi anh chơi bóng cùng Ander Barrenetxea và Martín Zubimendi, Owono được Real Sociedad tuyển mộ. Anh trải qua bốn năm rèn luyện tại trung tâm Zubieta trước khi chuyển đến Deportivo Alavés vào năm 2016.

Năm 2022, Owono có trận ra mắt La Liga. Anh cũng được triệu tập lên đội tuyển Guinea Xích Đạo, tham dự các trận đấu quốc tế và Cúp bóng đá châu Phi.

Mùa giải 2025/26, thủ môn này gia nhập Andorra theo dạng cho mượn. Đến hè 2026, đội bóng do cựu trung vệ Gerard Piqué sở hữu quyết định mua đứt anh. Owono dần giành được vị trí bắt chính, mở ra cơ hội phát triển sự nghiệp lâu dài.

"Đừng tạo thêm một nạn nhân nữa"

Sugoi Soto, người từng sát cánh cùng Owono tại Alavés, không giấu được sự đau lòng khi nói về hoàn cảnh hiện tại của đồng đội cũ.

"Cậu ấy cực kỳ khiêm tốn, rất chăm chỉ và luôn đặt gia đình lên hàng đầu. Cậu ấy chưa từng gặp rắc rối với bất kỳ ai. Tôi không có một lời nào tiêu cực để nói về Owono. Xét về nhân cách, cậu ấy là một trong những người để lại ảnh hưởng sâu sắc nhất đối với tôi.

Việc cố tìm một người để đổ lỗi trong những trường hợp như thế này... Chúng ta đã có một nạn nhân rồi. Như vậy đã quá đủ đau đớn, không nên tạo thêm một nạn nhân nữa."

Theo El País, trước trận đấu với Tenerife, Owono đã thi đấu hơn 4.000 phút ở cấp độ chuyên nghiệp cao mà chưa từng bị truất quyền thi đấu. Pha tranh chấp với De Miguel dẫn đến chiếc thẻ đỏ đầu tiên trong sự nghiệp của anh.

Con số này không xóa đi tính chất nguy hiểm của tình huống, nhưng cung cấp thêm góc nhìn về một thủ môn chưa có tiền sử thường xuyên bị đuổi khỏi sân vì những hành vi bạo lực.

Sau thảm kịch, Owono phải hứng chịu hàng loạt lời lăng mạ trên mạng xã hội. Một số cổ động viên gọi anh là "kẻ sát nhân", trong khi những bình luận phân biệt chủng tộc xuất hiện ngày càng nhiều.

Ngày 3/11, thủ môn Andorra quyết định đóng các tài khoản mạng xã hội để tránh làn sóng thù hận.

Sự công kích thậm chí lan sang những người hoàn toàn không liên quan. Michel Owono, hậu vệ đang thi đấu cho FC Can Vidalet tại giải Tercera RFEF, cũng trở thành mục tiêu của các bình luận phân biệt chủng tộc chỉ vì trùng họ với thủ môn Andorra.

Michel lên tiếng trên mạng xã hội X:

"Chúng ta đang sống trong một xã hội ngày càng bệnh hoạn, nơi chủ nghĩa phân biệt chủng tộc, sự thù hận và thái độ không khoan dung dường như đang ngày càng lan rộng."

Đối với Owono, cú sốc tinh thần còn gắn với đức tin tôn giáo. Trước khi đóng Instagram, thủ môn này từng để đoạn Kinh Thánh Giảng Viên 3:1–8 trong phần giới thiệu cá nhân. Nội dung nói về những thời điểm khác nhau của cuộc sống: có lúc sinh ra, có lúc qua đời; có thời điểm khóc than và cũng có thời điểm vui mừng.

Ranh giới giữa một pha bóng nguy hiểm và trách nhiệm hình sự

Cái chết của Jesús de Miguel khiến dư luận Tây Ban Nha đặt câu hỏi liệu Owono có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự hay không.

Theo phân tích pháp lý được tờ ge.globo đăng tải ngày 3/11, câu trả lời phụ thuộc vào bản chất hành vi, mức độ lỗi và hoàn cảnh xảy ra va chạm, thay vì chỉ căn cứ vào hậu quả.

Trong luật thể thao và án lệ Tây Ban Nha, một nguyên tắc quan trọng được gọi là "rủi ro được pháp luật chấp nhận" (riesgo permitido).

Khi tham gia bóng đá, các cầu thủ mặc nhiên chấp nhận những nguy cơ vốn có của môn thể thao đối kháng, bao gồm va chạm mạnh, tranh chấp quyết liệt và các quyết định xử lý trong thời gian rất ngắn. Vì vậy, chấn thương nghiêm trọng xảy ra trên sân không tự động biến người gây ra va chạm thành tội phạm.

Pháp luật vẫn có thể can thiệp khi hành vi vượt quá giới hạn rủi ro được chấp nhận. Những hành động cố ý tấn công đối thủ, sử dụng bạo lực ngoài khuôn khổ thi đấu hoặc hành vi bất cẩn nghiêm trọng đáp ứng các yếu tố cấu thành tội phạm đều có thể bị xem xét.

Đối với Owono, biên bản trọng tài cung cấp hai dữ kiện quan trọng: thủ môn đã giơ chân cao và sử dụng lực quá mức, nhưng hành động xảy ra trong một tình huống tranh chấp bóng.

Việc sử dụng lực quá mức là cơ sở để xử lý kỷ luật theo luật bóng đá. Tuy nhiên, nhận định chuyên môn của trọng tài chưa đủ để xác lập trách nhiệm hình sự. Cơ quan điều tra còn phải xem xét hình ảnh trận đấu, kết quả giám định pháp y, khả năng nhận thức và kiểm soát hành động của Owono, cùng những bằng chứng liên quan.

Cảnh sát Quốc gia Tây Ban Nha đã mở cuộc điều tra về cái chết của De Miguel. Theo Tòa án Công lý Cấp cao Quần đảo Canary, các trường hợp tử vong không do nguyên nhân tự nhiên phải được điều tra tư pháp, kể cả khi ban đầu được xem là tai nạn.

Bởi vậy, việc cảnh sát vào cuộc không đồng nghĩa với việc Owono đã bị xác định phạm tội. Kết luận cuối cùng thuộc thẩm quyền của các cơ quan tư pháp trên cơ sở chứng cứ thu thập được.

Một cuộc đời bị đảo lộn sau vài giây

Trong mắt những người từng gắn bó với Owono, anh vẫn là Chus, cậu bé rời Guinea Xích Đạo năm 8 tuổi, trưởng thành ở San Sebastián và luôn mong kiếm đủ tiền để bố mẹ được nghỉ ngơi.

Nhưng gia đình Jesús de Miguel đã phải chịu một mất mát không thể bù đắp. Những dự định, sự nghiệp và cuộc sống của tiền đạo Tenerife chấm dứt sau một pha tranh chấp mà lẽ ra chỉ là một phần của trận đấu bóng đá.

Hai thực tế này cần được nhìn nhận song song. Hoàn cảnh gia đình, nhân cách và sự suy sụp của Owono không thể làm giảm mức độ nghiêm trọng của hành vi mà trọng tài xác định là sử dụng lực quá mức. Ngược lại, hậu quả thương tâm cũng chưa đủ để kết luận thủ môn cố ý gây ra cái chết cho đối phương.

Trách nhiệm của Owono phải được xác định bằng chứng cứ và pháp luật. Sự phẫn nộ trước cái chết của De Miguel là điều dễ hiểu, nhưng những lời đe dọa, lăng mạ chủng tộc hay cáo buộc giết người khi chưa có kết luận điều tra không thể mang lại công lý cho cầu thủ đã khuất.

Đối với thủ môn từng nói rằng ước mơ lớn nhất là đưa cả gia đình về sống chung trong một ngôi nhà, cuộc đời giờ đây gắn với một ký ức mà anh có lẽ sẽ phải mang theo rất lâu pha bóng khiến một người đồng nghiệp không bao giờ trở về với gia đình của mình nữa.

(Tổng hợp: El País, Diario, ge.globo)