Ibrahimovic: Muốn đàn em nể, trước hết phải sống xứng đáng

Zlatan Ibrahimović trong những năm cuối sự nghiệp tại AC Milan, khi anh không còn ở độ tuổi sung sức nhất nhưng vẫn trở thành người đặt ra tiêu chuẩn cho cả một thế hệ trẻ tại Milanello.

Ibrahimović không trở lại San Siro trong thời điểm Milan đang ở đỉnh cao. Anh trở về cuối năm 2019, khi một trong những CLB vĩ đại nhất châu Âu vẫn đang loay hoay đi tìm lại chính mình sau nhiều mùa giải bất ổn. Marco Giampaolo bị sa thải chỉ sau vài tháng, Stefano Pioli lên thay nhưng đội bóng vẫn chưa thể tạo ra một bản sắc đủ rõ ràng. Tháng 12/2019, Milan thảm bại 0-5 trước Atalanta, trận thua nặng nề nhất của họ tại Serie A trong hơn hai thập kỷ. Đó là một tập thể có tài năng nhưng thiếu sự từng trải, có sức trẻ nhưng chưa có khí chất của một đội bóng thực sự tin rằng mình phải chiến thắng.

Trong đội hình Milan khi ấy có rất nhiều cầu thủ chỉ mới ngoài đôi mươi. Gianluigi Donnarumma mới 20 tuổi, Rafael Leão 20, Theo Hernández và Ismaël Bennacer 22, Franck Kessié 23, còn Davide Calabria cũng chưa bước vào giai đoạn chín nhất của sự nghiệp. Họ có tốc độ, kỹ thuật, thể chất và tiềm năng nhưng lại thiếu một người từng kinh qua những phòng thay đồ lớn nhất châu Âu, từng sống dưới áp lực của những cuộc đua vô địch và đủ tư cách để nói cho họ hiểu một cầu thủ của AC Milan phải sống, tập luyện và thi đấu như thế nào.

Anh đã 38 tuổi, vừa rời MLS và không còn là tiền đạo có thể chạy liên tục trong 90 phút như thời đỉnh cao. Nhưng Milan khi đó cũng không cần một Ibrahimović của tuổi 25. Điều họ cần là một người có thể đứng giữa một tập thể còn non trẻ, giữ bóng khi đội gặp sức ép, làm điểm tựa cho đồng đội và quan trọng hơn cả, đem trở lại cảm giác rằng mỗi trận đấu của Milan đều phải được bước vào với mục tiêu chiến thắng.

Về mặt lối chơi, Stefano Pioli dần xây dựng Milan trong hệ thống 4-2-3-1 với Ibrahimović trở thành điểm neo ở trung tâm hàng công. Anh dùng thể hình để ghim các trung vệ, che bóng, làm tường và kéo đối phương về phía mình, từ đó mở ra khoảng trống cho những cầu thủ giàu tốc độ hoạt động xung quanh. Hakan Çalhanoğlu có thêm không gian giữa các tuyến, Ante Rebić và Rafael Leão được phép tấn công trực diện vào khoảng trống từ hai biên, còn Theo Hernández có điều kiện dâng cao với những pha bứt tốc từ tuyến dưới. Ibrahimović không còn là người tự mình làm tất cả, nhưng chính sự hiện diện của anh khiến những người bên cạnh chơi thuận lợi hơn.

Khi Milan cần thoát pressing, đồng đội có thể chuyền dài lên phía trước vì họ biết Ibrahimović đủ sức giữ bóng chờ người hỗ trợ. Khi đội áp sát vòng cấm, anh đủ kỹ thuật và nhãn quan để chơi một chạm, nhả bóng hoặc kéo trung vệ đối phương khỏi vị trí. Chỉ riêng việc các hậu vệ phải dành sự chú ý đặc biệt cho một trung phong cao gần hai mét, có kỹ thuật và kinh nghiệm vượt trội cũng đã tạo ra những khoảng không mà Leão, Rebić hay Çalhanoğlu có thể khai thác. Milan nhờ đó trở nên trực diện hơn, cứng cáp hơn và quan trọng nhất là tự tin hơn rất nhiều.

Sau quãng nghỉ vì Covid-19 năm 2020, Milan bất bại 12 vòng cuối Serie A, thắng 9 và hòa 3. Từ một đội bóng từng bước vào kỳ nghỉ Giáng sinh trong nỗi thất vọng sau thất bại 0-5 trước Atalanta, họ dần trở lại với tư thế của một đội bóng lớn. Mùa tiếp theo, Milan giành ngôi á quân Serie A và trở lại Champions League. Chỉ thêm một năm nữa, Scudetto cuối cùng cũng trở về San Siro sau 11 năm chờ đợi.

Tuy nhiên, ảnh hưởng lớn nhất của Ibrahimović tại Milan không chỉ nằm ở thành tích cá nhân hay cách anh giúp Pioli hoàn thiện cấu trúc chiến thuật. Giá trị lớn nhất của Zlatan nằm ở Milanello, trong những buổi tập và trong cách anh buộc cả một thế hệ trẻ phải thay đổi suy nghĩ về giới hạn của chính mình.

Sandro Tonali từng nói rằng Ibrahimović là một tấm gương và một thủ lĩnh, một người biết cách kéo cả tập thể tiến lên. Từ Zlatan, những cầu thủ trẻ cảm nhận rất rõ khát vọng chiến thắng, tinh thần phải chơi hết sức và thái độ không được phép bỏ cuộc. Anh luôn là người đầu tiên thực hiện chính những điều mình đòi hỏi ở người khác chứ không phải cậy nhờ danh tiếng quá khứ để thị uy với đàn em.

Ibrahimović chưa bao giờ là kiểu đàn anh dịu dàng, luôn lựa lời để người trẻ cảm thấy dễ chịu. Anh có thể quát, có thể chỉ trích, có thể đòi hỏi đến mức khiến người khác thấy áp lực. Nhưng những yêu cầu khắc nghiệt ấy vẫn được chấp nhận bởi Zlatan không bao giờ đứng ngoài cuộc. Khi anh bảo đồng đội phải tập nặng hơn, chính anh cũng tập như vậy. Khi anh yêu cầu người trẻ phải chịu đau, phải cắn răng bước tiếp và phải giữ tiêu chuẩn của một cầu thủ Milan, anh cũng tự bắt cơ thể đã gần 40 tuổi của mình sống đúng theo những chuẩn mực đó.

Với những cầu thủ trẻ, hình ảnh ấy có sức ảnh hưởng cực lớn hơn hàng trăm bài diễn văn sáo rỗng được một ekip truyền thông đứng phía sau soạn sẵn trên mạng xã hội. Một người đã vô địch ở Hà Lan, Italy, Tây Ban Nha và Pháp, đã ghi hàng trăm bàn thắng và coi trời bằng vung vẫn đến sân tập với thái độ của một cầu thủ đang tranh giành hợp đồng chuyên nghiệp đầu tiên. Khi một người như Ibrahimović còn tập luyện với sự ám ảnh ấy, những cầu thủ 20 hay 22 tuổi gần như không còn lý do nào để cho phép bản thân dễ dãi.

Khi Ibrahimović trở lại Milan, Leão vẫn là một tài năng rất thất thường. Anh sở hữu tốc độ, kỹ thuật và khả năng tạo đột biến đặc biệt, nhưng chưa duy trì được sự tập trung, cường độ thi đấu và tính ổn định cần thiết để trở thành một cầu thủ lớn. Ibrahimović vì thế luôn ở gần người đàn em, thường xuyên góp ý, nhắc nhở và thậm chí gay gắt mỗi khi cảm thấy Leão chưa sử dụng hết khả năng của mình.

Leão sau này thừa nhận rằng Ibrahimović đã giúp anh tiến bộ rất nhiều, không chỉ trong bóng đá mà cả trong cách suy nghĩ về sự nghiệp. Zlatan liên tục nhắc rằng anh có thể làm tốt hơn, có thể trở thành một cầu thủ trụ cột và không nên tự bằng lòng với vài khoảnh khắc lóe sáng. Đến mùa 2021/22, Leão thực sự bùng nổ, trở thành một trong những nhân vật quyết định chức vô địch Serie A của Milan và được bầu là cầu thủ hay nhất giải đấu.

Zlatan có quyền gay gắt bởi phía sau mỗi lời trách móc luôn là một người sẵn sàng hành hạ chính cơ thể mình để theo đuổi cùng một mục tiêu với họ.

Không mùa giải nào thể hiện điều ấy rõ hơn mùa 2021/22. Ibrahimović khi đó đã 40 tuổi. Anh không còn là trung tâm tuyệt đối trên sân và cũng không thể ra sân liên tục như trước. Tại Serie A, Zlatan chơi 23 trận, đá chính 11 lần, thi đấu khoảng 1.016 phút, ghi 8 bàn và có 2 kiến tạo. Nhìn vào những con số ấy, người ta có thể nghĩ vai trò của anh đã trở nên nhỏ bé. Nhưng chỉ sau khi Milan vô địch, mọi người mới biết Ibrahimović đã phải đánh đổi những gì chỉ để có mặt trên sân trong từng ấy phút.

Anh tiết lộ rằng trong sáu tháng cuối mùa giải, mình thi đấu khi dây chằng chéo trước ở đầu gối trái không còn hoạt động bình thường. Đầu gối liên tục sưng lên, đến mức suốt nửa năm anh chỉ có thể tập cùng toàn đội đúng 10 buổi.

"Trong sáu tháng, tôi đã tiêm hơn 20 lần. Mỗi tuần phải hút dịch đầu gối một lần. Tôi dùng thuốc giảm đau mỗi ngày và gần như không ngủ được vì đau."

Ibrahimović nói đó là giai đoạn mình "chưa bao giờ chịu đựng nhiều đến thế, cả trong lẫn ngoài sân cỏ". Tuy nhiên, anh vẫn cố gắng kéo dài đến hết mùa giải bởi trước đó đã hứa với các đồng đội và Stefano Pioli rằng mình sẽ giúp họ trở thành nhà vô địch Italy.

Nếu Ibrahimović chỉ đứng trong phòng thay đồ và yêu cầu những cầu thủ 20 tuổi phải chịu đau, phải tập chăm hơn, phải chiến đấu nhiều hơn và không được phép đầu hàng những lời ấy chưa chắc đã khiến ai thực sự nể phục. Nhưng khi anh nói những điều đó trong lúc chính mình phải tiêm thuốc, hút dịch đầu gối mỗi tuần, uống thuốc giảm đau mỗi ngày và vẫn cố bước ra sân, mọi lời yêu cầu đều trở nên có trọng lượng.

Ngay sau khi Milan hoàn tất chức vô địch Serie A đầu tiên sau 11 năm, Ibrahimović đã phẫu thuật ngay sau đó. Ca mổ bao gồm việc tái tạo dây chằng chéo trước, gia cố phần bên của đầu gối và sửa sụn chêm với thời gian hồi phục dự kiến kéo dài từ bảy đến tám tháng.

Ismaël Bennacer từng kể rằng Ibrahimović luôn muốn mọi người vượt qua giới hạn của bản thân và không dễ dàng bỏ qua những sai sót. Nhưng phía sau vẻ ngoài dữ dằn ấy lại là một người luôn muốn các cầu thủ trẻ tiến bộ, bởi anh hiểu tài năng sẽ chẳng có nhiều ý nghĩa nếu một cầu thủ không đủ kỷ luật để khai thác nó.

Uy quyền của Ibrahimović vì thế không đến từ việc anh lớn tuổi nhất đội, cũng không phải vì anh là người quát to nhất trong phòng thay đồ. Nó càng không chỉ được xây dựng trên bảng thành tích dài hơn tất cả những cầu thủ trẻ bên cạnh.

Ibrahimović đặt ra nguyên tắc, đòi hỏi người khác khắc nghiệt bao nhiêu thì trước hết anh cũng khắc nghiệt với chính mình bấy nhiêu.

Zlatan trở thành một "đại ca phòng thay đồ" của Milan theo đúng nghĩa đó. Đến khi anh giải nghệ năm 2023, đội trưởng Davide Calabria viết lời tri ân: "Cảm ơn vì tất cả những gì anh đã mang lại cho chúng tôi. Được sát cánh cùng anh là một vinh dự."

Muốn đàn em nể, không phải cứ đứng đó và nói cho chúng biết phải sống thế nào. Quan trọng hơn là bản thân phải sống đủ nghiêm khắc để những lời mình nói không trở thành lý thuyết suông.

Zlatan Ibrahimović ở AC Milan đã làm được điều đó.