Chiến lược gia người Tây Ban Nha từng xếp sau nhiều tên tuổi danh tiếng hơn trong danh sách ứng viên thay thế Unai Emery vào năm 2019. Tuy nhiên, một cuộc điện thoại đã thay đổi tất cả, theo những tiết lộ trong cuốn sách của Sam Dean.

Quyết định bổ nhiệm Mikel Arteta làm HLV trưởng sau khi sa thải Unai Emery vào cuối năm 2019 rốt cuộc đã trở thành một trong những bước ngoặt quan trọng nhất trong lịch sử hiện đại của Arsenal. Tuy nhiên, sẽ là sai lầm nếu cho rằng những người nắm quyền quyết định tại sân Emirates ngay từ đầu đã nhận ra Arteta chính là người phù hợp nhất cho vị trí này.

Thực tế, ban lãnh đạo Arsenal ban đầu hy vọng họ sẽ không phải bổ nhiệm một HLV chính thức trong nhiều tháng tiếp theo. Sau khi sa thải Emery, đội bóng đã giao quyền dẫn dắt tạm thời cho trợ lý HLV Freddie Ljungberg. Họ tin rằng chiến lược gia người Thụy Điển, vốn là một thành viên trong đội hình bất bại huyền thoại của Arsène Wenger, có thể giúp Arsenal ổn định tình hình cho đến hết mùa giải.

Đáng tiếc cho Ljungberg, mọi chuyện nhanh chóng cho thấy ông không có đủ kinh nghiệm chuyên môn lẫn những điều kiện cần thiết để hoàn thành nhiệm vụ ấy. Chỉ vài tuần sau khi tiếp quản đội bóng, ông đã phải công khai kêu gọi CLB bổ sung nhân sự cho ban huấn luyện. Xét cho cùng, người trợ lý của Ljungberg khi đó là Per Mertesacker, Giám đốc học viện Arsenal, một người thậm chí không đảm nhiệm công tác huấn luyện đội một và vốn đã có quá nhiều trách nhiệm với hệ thống đào tạo trẻ của CLB.

Arsenal nhanh chóng nhận ra rằng Ljungberg không phải lời giải cho bài toán lâu dài, thậm chí cũng chẳng phải một phương án khả thi trong ngắn hạn. Đội bóng buộc phải gấp rút tìm kiếm một HLV mới, và Giám đốc kỹ thuật Edu Gaspar được giao nhiệm vụ xác định người phù hợp nhất.

Edu trực tiếp dẫn dắt quá trình tuyển chọn đầy căng thẳng, đôi khi diễn ra trong tình trạng gấp gáp, với sự hỗ trợ của những nhân vật có ảnh hưởng trong bộ phận tuyển dụng. Họ cùng nhau xây dựng danh sách ứng viên, đồng thời phân tích những điểm mạnh và hạn chế của từng người. Trong giai đoạn đầu của cuộc tìm kiếm, Arteta không nằm trong nhóm ứng viên được Arsenal ưu tiên hàng đầu. Thực tế, việc thiếu kinh nghiệm dẫn dắt một đội bóng khiến ông ban đầu chỉ được xếp ở gần cuối danh sách.

Một trong những khó khăn lớn nhất mà Arsenal phải đối mặt là gần như không có cơ sở để đánh giá Arteta hay đặt ông lên bàn cân với những ứng viên khác, đơn giản bởi chiến lược gia người Tây Ban Nha chưa từng có thành tích nào trên cương vị HLV trưởng. Kể từ khi giải nghệ, Arteta mới chỉ đảm nhận vai trò trợ lý HLV tại Manchester City. Điều đó đồng nghĩa với việc ông chưa từng trực tiếp dẫn dắt một tập thể, chưa từng tự mình lựa chọn đội hình ra sân, chưa có cơ hội thể hiện tư duy chiến thuật trên cương vị người đứng đầu, cũng như chưa từng trải qua những áp lực và căng thẳng khi phải trực tiếp chỉ đạo bên đường biên trong các trận đấu đỉnh cao.

Vậy làm thế nào Arsenal có thể so sánh triết lý bóng đá của Arteta với một HLV từng nhiều lần vô địch Champions League, chẳng hạn, khi họ thậm chí còn chưa có bất kỳ bằng chứng cụ thể nào cho thấy Arteta thực sự sở hữu một triết lý huấn luyện riêng?

Pochettino tỏ ra sẵn sàng tiếp quản Arsenal thay Emery

Chính vì vậy, khi Edu bắt đầu đưa ra những tiêu chí và định hướng cho vị trí HLV trưởng, ông cùng các cộng sự không thể đưa Arteta vào quá trình đánh giá theo cách tương tự những ứng viên khác. Trong một số cuộc thảo luận ban đầu, sự xuất hiện của Arteta thậm chí còn có phần lạc lõng. Những ứng viên hàng đầu được xếp chung vào một nhóm để so sánh và đánh giá, trong khi Arteta gần như nằm ở một nhóm riêng biệt, chỉ có duy nhất mình ông.

Không chỉ hoàn toàn thiếu kinh nghiệm cầm quân, Arteta còn phải cạnh tranh với những tên tuổi lẫy lừng trong giới huấn luyện. Trong số các đối thủ của ông có Carlo Ancelotti, chiến lược gia từng dẫn dắt nhiều CLB hàng đầu châu Âu, và Patrick Vieira, cựu đội trưởng Arsenal khi ấy đang làm HLV trưởng Nice tại Pháp. Vieira không chỉ sở hữu sự nghiệp cầu thủ thành công hơn Arteta rất nhiều trong màu áo đội bóng Bắc London, mà còn từng là đồng đội của chính Edu.

Danh sách ứng viên của Arsenal còn có những cái tên đáng chú ý khác. Đáng ngạc nhiên là đội bóng thành London đã có những cuộc trao đổi nghiêm túc với Mauricio Pochettino, người vừa bị Tottenham Hotspur sa thải chỉ vài tuần trước đó. Pochettino từng có 5 năm dẫn dắt Spurs và là một nhân vật được người hâm mộ đội bóng này vô cùng yêu mến. Tuy nhiên, nhiều nguồn tin tiết lộ rằng chiến lược gia người Argentina đã thể hiện sự sẵn sàng đàm phán với Arsenal về khả năng tiếp quản chiếc ghế mà Emery để lại.

Một ứng viên nặng ký khác cũng tiến khá sâu trong quá trình tuyển chọn là Roberto Martínez. Nhà cầm quân người Tây Ban Nha từng dẫn dắt Wigan Athletic và Everton tại Premier League, đồng thời đang giữ cương vị HLV trưởng đội tuyển Bỉ vào thời điểm đó. Ngoài ra, chiến lược gia người Bồ Đào Nha Vítor Pereira, người sau này lần lượt dẫn dắt Wolverhampton Wanderers và Nottingham Forest, cũng góp mặt trong danh sách ứng viên ban đầu của Arsenal.

Những ứng viên danh tiếng khác còn có Julian Nagelsmann, chiến lược gia trẻ người Đức được đánh giá rất cao, và HLV người Italy Massimiliano Allegri. Khi ấy, Allegri vừa giành chức vô địch Serie A thứ năm liên tiếp cùng Juventus và cũng giống như Ancelotti, ông được xem là một lựa chọn đẳng cấp hàng đầu, có thể lập tức đảm nhận công việc mà không cần thêm thời gian để chứng minh năng lực.

Vậy làm thế nào Arteta có thể vượt qua tất cả những tên tuổi ấy? Có lẽ yếu tố then chốt nằm ở quãng thời gian ông từng gắn bó với Arsenal. Trong nội bộ CLB, những người từng làm việc cùng Arteta đều có niềm tin tuyệt đối rằng ông sẽ trở thành một HLV xuất sắc. Một số người đã trực tiếp bày tỏ quan điểm này với Edu, góp phần thuyết phục Giám đốc kỹ thuật Arsenal ít nhất nên có một cuộc trao đổi với Arteta trước khi quyết định loại ông khỏi quá trình tuyển chọn.

Trong số những người hiểu rõ Arteta có Ben Knapper, người từng đảm nhiệm vai trò chuyên viên phân tích đội một khi chiến lược gia người Tây Ban Nha còn thi đấu cho Arsenal. Knapper, cùng những nhân vật như Jason Ayto và Mark Curtis thuộc bộ phận phân tích dữ liệu và tuyển dụng, đã nói rõ với Edu rằng họ tin Arteta xứng đáng được cân nhắc một cách nghiêm túc.

Ngay từ những năm tháng còn khoác áo Arsenal, Arteta đã phần nào bộc lộ những phẩm chất cho thấy ông có thể trở thành một nhà cầm quân như thế nào trong tương lai. Và chính những con người ấy, ở những mức độ khác nhau, đã nhận ra những dấu hiệu ban đầu đó và thấu hiểu tiềm năng của chiến lược gia người Tây Ban Nha.

“Tôi đã phải thốt lên: Wow, anh chàng này chuẩn bị kỹ lưỡng đến một đẳng cấp hoàn toàn khác!”

Nhận được sự ủng hộ từ những cộng sự đáng tin cậy, Edu quyết định nhấc điện thoại và trực tiếp liên lạc với Arteta.

“Tôi đã phỏng vấn sáu HLV, tất cả đều có kinh nghiệm dày dạn”, Edu kể lại. “Người duy nhất chưa có nhiều kinh nghiệm là Mikel. Khi quyết định trao cơ hội cho cậu ấy, tôi đã gửi một tin nhắn rồi gọi điện trực tiếp. Chúng tôi bắt đầu trao đổi qua điện thoại về khả năng hợp tác, tình hình đội bóng, dự án và mọi vấn đề liên quan.

Cuộc trò chuyện ấy dễ dàng kéo dài đến một tiếng đồng hồ, và chúng tôi đã có khoảng thời gian thực sự thú vị khi nói về gia đình, văn hóa, những dự án và đủ mọi thứ, nhưng lại không bàn nhiều về bóng đá. Khi kết thúc cuộc gọi, chúng tôi đã trở thành những người bạn. Cả hai đều cảm thấy rất thoải mái, cùng cười đùa và thực sự tận hưởng cuộc trò chuyện. Sau đó, chúng tôi sắp xếp một buổi gặp mặt trực tiếp.”

Cuộc gặp diễn ra tại nhà riêng của Arteta, nơi cả Edu lẫn chiến lược gia người Tây Ban Nha cùng chia sẻ những định hướng và tầm nhìn của mình về tương lai Arsenal.

“Tôi trình bày với Mikel những điều mà chúng tôi tin là phù hợp với CLB”, Edu chia sẻ. “Tôi nói với cậu ấy về đội hình, văn hóa, chiến lược và tất cả những suy nghĩ mà tôi đã hình thành trong sáu tháng làm việc tại Arsenal.

Và Mikel đã chuẩn bị cực kỳ kỹ lưỡng cho cuộc trao đổi ấy. Cậu ấy chuẩn bị đến mức khiến tôi có cảm giác như mình đang trò chuyện với một người vốn đã làm việc trong nội bộ CLB. Mikel trình bày và trao đổi về mọi thứ, thực sự là mọi thứ. Tôi vô cùng ấn tượng với cách cậu ấy xây dựng và trình bày chiến lược, cách cậu ấy nhìn nhận CLB, cũng như sự háo hức khi nghĩ đến việc bắt tay triển khai dự án. Khi ấy, tôi đã phải thốt lên: ‘Wow, anh chàng này chuẩn bị kỹ lưỡng đến một đẳng cấp hoàn toàn khác!’

Tôi đặc biệt thích việc Mikel là một người cực kỳ tỉ mỉ. Cậu ấy luôn muốn đào sâu vào mọi vấn đề mà bạn có thể nghĩ đến và thực sự thấu hiểu chúng một cách cặn kẽ. Trong cuộc gặp hôm ấy, chúng tôi đã cùng nhau phân tích rất sâu gần như tất cả những điều mà cả hai tin tưởng. Ngay tại nhà Mikel, chúng tôi lập tức cảm nhận được sự đồng điệu và hào hứng. Mọi thứ diễn ra tự nhiên đến mức có cảm giác như chúng tôi đã bắt đầu cùng nhau đưa ra những quyết định cho CLB.”

Một năm trước đó, Arteta dường như cũng đã gây ấn tượng mạnh trong cuộc gặp tương tự với các lãnh đạo Arsenal. Khi ấy, ông tin rằng mình là ứng viên sáng giá nhất cho chiếc ghế HLV trưởng, trước khi đội bóng cuối cùng quyết định trao công việc cho Emery. Vì vậy, sẽ chẳng có gì khó hiểu nếu Arteta cảm thấy đôi chút lo lắng về kết quả của quá trình tuyển chọn lần này. Tuy nhiên, Arsenal đã quyết tâm không lặp lại sai lầm trước đó. Một yếu tố thuận lợi là Edu giờ đây đã tham gia vào quá trình ra quyết định, khác với mùa hè năm 2018, thời điểm ông vẫn chưa gia nhập CLB.

“Đó là vấn đề của cảm nhận, và tôi có cảm giác Mikel chính là người phù hợp”

Raúl Sanllehí, người đứng đầu bộ phận bóng đá của Arsenal, cũng có mặt trong cuộc gặp tại nhà riêng của Arteta. Tuy nhiên, ông chủ yếu đóng vai trò quan sát, trong khi Edu và Arteta trực tiếp trao đổi về những ý tưởng bóng đá cũng như kế hoạch của mình.

Sau cuộc gặp, hai lãnh đạo Arsenal trở lại London để thảo luận với Josh Kroenke, con trai của chủ sở hữu Stan Kroenke, Giám đốc điều hành Vinai Venkatesham và chuyên gia đàm phán hợp đồng Huss Fahmy.

“Chúng tôi mang theo ảnh của tất cả những ứng viên mà tôi đã phỏng vấn”, Edu kể lại. “Ảnh của từng người đều được đặt trên bàn. Tôi đã chuẩn bị sẵn sàng để trình bày và phân tích từng ứng viên trước mọi người. Nhưng vì Mikel gây ấn tượng quá mạnh, ảnh của cậu ấy được đặt ở vị trí đầu tiên, phía trước tất cả những người còn lại. Tôi nhớ Raúl đã nói: ‘Nếu ảnh của cậu ấy đã nằm ở vị trí đầu tiên, vậy thì hãy gọi cho cậu ấy và đưa ra quyết định ngay thôi’.”

Là người đặc biệt coi trọng yếu tố con người, Edu luôn đề cao sự kết nối và những mối quan hệ trong công việc. Với Arteta, người chỉ kém ông bốn tuổi, sự đồng điệu ấy đã xuất hiện gần như ngay lập tức.

“Tôi nhớ mình đã trao đổi với Per Mertesacker, đồng đội cũ của Arteta tại Arsenal, để tìm hiểu về Mikel”, Edu chia sẻ. “Tôi hỏi Per rằng Mikel là người như thế nào, tính cách ra sao và cậu ấy thể hiện mình thế nào trong phòng thay đồ.

Tất cả những thông tin tôi thu thập được đều vô cùng tích cực. Cuối cùng, khi đưa ra quyết định và trao đổi, giải thích với Josh Kroenke, điều quan trọng nhất lại nằm ở cảm nhận. Có rất nhiều HLV hàng đầu, nhưng để có thể hợp tác lâu dài với một người, họ không chỉ cần thực sự giỏi mà giữa hai bên còn phải có sự đồng điệu và kết nối nhất định.

Tôi biết mình sẽ phải làm việc rất gần gũi với người được lựa chọn. Giám đốc thể thao và HLV trưởng cần có mối quan hệ hết sức chặt chẽ. Vì vậy, vấn đề nằm ở cảm nhận, và cảm nhận của tôi khi ấy mách bảo rằng Mikel chính là người phù hợp.

Tôi đã trình bày với Josh Kroenke toàn bộ quá trình tuyển chọn. Có rất nhiều công việc và sự cân nhắc đằng sau quyết định ấy. Khi trực tiếp gặp Mikel, Josh cũng vô cùng bất ngờ trước vốn hiểu biết của cậu ấy, từ cách trò chuyện, khả năng diễn đạt cho đến mức độ am hiểu về CLB.

Sau cùng, nhờ quá trình đánh giá kỹ lưỡng trước đó, việc đưa ra quyết định trở nên khá dễ dàng. Mikel là ứng viên xuất sắc nhất ở gần như mọi khía cạnh.”

Và rồi, quyết định cuối cùng đã được đưa ra. Arteta chính thức được lựa chọn, và mọi thứ tại Arsenal chuẩn bị bước sang một trang hoàn toàn mới.

(Theo The Telegraph)