Manchester United và Real Madrid có thể là những kình địch khổng lồ của bóng đá châu Âu. Nhưng đằng sau những cuộc đối đầu, những thương vụ đổ vỡ và lời qua tiếng lại, hai đội bóng từng chia sẻ một mối ân tình đặc biệt.
Thậm chí, Real Madrid đã có lúc sẵn lòng để Alfredo Di Stéfano, ngôi sao vĩ đại nhất của họ, khoác áo Quỷ đỏ.
Những kình địch sinh ra để đối đầu
Khi Manchester United và Real Madrid chạm trán tại vòng 1/8 Champions League 2013, cuộc thư hùng ấy được quảng bá như “trận đấu mà cả thế giới đều muốn chứng kiến”. Hãy tạm quên những lời ồn ào, đôi khi đến mức phát ngấy, mà giới truyền thông thường dành cho các trận cầu hết sức bình thường tại Premier League. Đây mới thực sự là một cuộc đối đầu đáng để người ta bỏ tiền mua vé.
Có thể đó là một quan điểm bị xem như điều cấm kỵ nếu bạn đang đứng giữa Barcelona, nhưng với không ít người, đây chính là cuộc đọ sức giữa hai câu lạc bộ lớn nhất hành tinh.
Cả Manchester United lẫn Real Madrid đều sở hữu lượng người hâm mộ, sức hút và bề dày lịch sử mà phần còn lại của thế giới bóng đá chỉ có thể thèm muốn. Hai lượt trận năm ấy còn chất chứa biết bao câu chuyện bên lề hấp dẫn: Sir Alex Ferguson bất ngờ để Wayne Rooney ngồi dự bị; José Mourinho dường như đang tự biến màn trình diễn của mình thành một cuộc phỏng vấn xin việc; và Cristiano Ronaldo trở lại Old Trafford trong màu áo đội bóng Hoàng gia Tây Ban Nha.
Bản thân cuộc đấu cũng hấp dẫn đến tận những phút cuối. Nhưng rốt cuộc, bước ngoặt lại đến từ quyết định gây tranh cãi của trọng tài người Thổ Nhĩ Kỳ Cuneyt Cakır, khi ông rút thẻ đỏ truất quyền thi đấu của Nani bên phía United.
Quỷ đỏ cùng Ferguson nổi giận. Đó là một quyết định mà tính xác đáng của nó, nói một cách nhẹ nhàng nhất, vẫn còn rất đáng bàn. Và người ta chỉ biết về sau rằng trận đấu ấy cũng chính là lần cuối Sir Alex dẫn dắt Manchester United tại đấu trường châu Âu trước khi giải nghệ. Một cuộc thư hùng đáng lẽ phải được nhớ đến vì chất lượng bóng đá, rốt cuộc lại bị phủ bóng bởi một tiếng còi gây tranh cãi.
| Ronaldo giữa vòng vây của những người đồng đội cũ tại Old Trafford năm 2013. Một cuộc trở về đầy cảm xúc, nhưng cũng là đêm châu Âu cuối cùng của Sir Alex Ferguson trên cương vị HLV Man United. |
Quan hệ giữa hai câu lạc bộ cũng chẳng trở nên yên ả hơn trong những năm sau đó. Manchester United liên tục theo đuổi các ngôi sao của Real Madrid, từ Sergio Ramos, Gareth Bale đến Raphael Varane và Casemiro. Hai cái tên cuối cùng rồi cũng đặt chân tới Old Trafford, mang theo hy vọng góp sức đưa Quỷ đỏ trở lại vị thế hàng đầu của bóng đá thế giới.
Nhưng có lẽ chương cay đắng nhất trong những cuộc thương thảo giữa hai đội xảy ra vào năm 2015, khi thương vụ đưa David De Gea trở về thành phố quê hương Madrid đổ vỡ vào ngày cuối kỳ chuyển nhượng. Một mớ rắc rối giấy tờ vào phút chót, gắn liền với câu chuyện về những chiếc máy fax, đã khiến mọi thứ tan thành mây khói.
Sau đó, cả hai câu lạc bộ đều đưa ra thông cáo nhằm khẳng định mình không phải bên chịu trách nhiệm. Bầu không khí lạnh nhạt giữa hai phía hiện rõ qua từng lời giải thích. Nhưng lẽ ra mọi chuyện không nên như vậy.
Bởi giữa những ồn ào, tranh cãi và sự phẫn nộ, người ta dường như đã quên mất ý nghĩa của một mối quan hệ vô cùng đặc biệt, từng được xây đắp bằng những nghĩa cử chân thành và ấm áp giữa hai ông lớn này.
Thoạt nhìn, hai đội bóng dường như đại diện cho những hệ tư tưởng rất khác nhau: Manchester United từ lâu đã tìm thấy nền tảng cổ động viên trong tầng lớp lao động của thành phố Manchester cùng những khu đô thị công nghiệp trải rộng xung quanh. Họ cũng có xu hướng không đặt bản sắc dân tộc lên hàng đầu, tự hào về cội nguồn Manchester của mình hơn là việc mang danh một đại diện của nước Anh.
Trong khi đó, Tây Ban Nha là một đất nước có sự phân chia sâu sắc về vùng miền và bản sắc, có lẽ thuộc hàng phức tạp nhất châu Âu. Giữa bối cảnh ấy, Real Madrid lại thường được gắn với hình ảnh đại diện cho chủ nghĩa dân tộc Tây Ban Nha.
Nếu chỉ nhìn vào những khác biệt ấy, người ta rất dễ vội vàng kết luận rằng mối quan hệ lịch sử giữa hai câu lạc bộ hẳn phải luôn đầy sóng gió và lạnh nhạt. Nhưng lịch sử lại kể một câu chuyện khác.
| Có những tình bạn vẫn tìm được chỗ đứng ngay giữa những cuộc đối đầu khốc liệt nhất. |
Hai thiên đường, một tình bạn
Năm 2008, khi Real Madrid công khai bày tỏ sự quan tâm tới Cristiano Ronaldo, Sir Alex Ferguson chẳng buồn che giấu sự khó chịu của mình. Ông gọi đội bóng Hoàng gia Tây Ban Nha là một “băng nhóm” mà mình sẽ “không bán cho họ dù chỉ một con virus”.
Đó là thời điểm Ronaldo đang trên đường trở thành một trong những cầu thủ xuất sắc nhất từng bước ra sân cỏ. Và trong mắt Ferguson, những động thái từ Madrid chẳng khác nào một nỗ lực lôi kéo ngôi sao quý giá nhất của ông khỏi Nhà hát của những giấc mơ.
Thế nhưng chỉ một năm sau, Manchester United vẫn “miễn cưỡng” chấp nhận khoản phí chuyển nhượng kỷ lục thế giới khi ấy, 80 triệu bảng, để Ronaldo chuyển đến Madrid. Ngôi sao người Bồ Đào Nha trở thành Quỷ Đỏ thứ tư gia nhập Kền kền trắng trong vòng sáu mùa giải, tiếp bước David Beckham, Ruud van Nistelrooy và Gabriel Heinze.
Quan hệ giữa hai đội dường như trở nên thân thiện hơn khi Jose Mourinho tiếp quản Real Madrid vào năm 2010. Nhà cầm quân người Bồ Đào Nha vẫn duy trì tình bạn cá nhân khá hữu hảo với Sir Alex Ferguson, và mối quan hệ ấy có nhiều nét tương đồng với tình bạn từng tồn tại giữa Sir Matt Busby và Santiago Bernabeu. Phải, chính ông ấy: Bernabeu không chỉ là một cựu tiền đạo lừng danh, một vị chủ tịch huyền thoại của Los Blancos, mà còn là người được Real Madrid lấy tên đặt cho sân vận động của họ.
| Santiago Bernabéu (giữa). Tên ông được đặt cho một sân vận động, nhưng lòng hào hiệp của ông còn được ghi nhớ ở cả Manchester. |
Tình bạn giữa ông và Busby được tái hiện trong cuốn sách A Tale of Two Cities: Manchester and Madrid 1957–1968 của John Ludden. Khi nói về sự thù địch xuất hiện giữa hai câu lạc bộ trong thời hiện đại, chính tác giả cũng không giấu nổi sự ngạc nhiên: “Khi nhìn lại lịch sử, nhìn vào những gì Real Madrid đã làm cho United sau thảm họa Munich... thật không thể tin nổi.”
Mối duyên giữa Busby và Bernabeu ban đầu được vun đắp từ những cuộc… chạm trán tại Cúp C1 châu Âu năm 1957. Khi ấy, thế hệ Busby Babes thi đấu đầy quả cảm trong trận bán kết với Real. Dẫu vậy, chừng ấy vẫn chưa đủ để ngăn đội bóng Tây Ban Nha giành chiến thắng chung cuộc 5-3 sau hai lượt trận, trên hành trình bảo vệ thành công chiếc cúp vô địch châu Âu.
| Một cái bắt tay giữa hai người đội trưởng tại Old Trafford năm 1957. Khi ấy, chẳng ai biết rằng Roger Byrne (phải) chỉ còn chưa đầy một năm để sống. |
Nhưng chính màn trình diễn của những chàng trai trẻ Manchester United đã khiến Santiago Bernabéu đặc biệt ấn tượng. Ông nhìn thấy ở Matt Busby một nhà cầm quân xuất sắc đến mức muốn đưa vị chiến lược gia người Scotland về dẫn dắt Real.
Tuy nhiên, Busby chẳng hề dao động trước lời đề nghị ấy. Ông vẫn nuôi khát vọng đưa Manchester United lên đỉnh châu Âu bằng chính đôi tay mình, và thế là lịch sự khước từ. Đối với Busby, thiên đường không nằm ở Madrid. Nó vẫn ở Manchester.
Giữa tro tàn Munich, một món quà chưa từng đến
Mùa giải tiếp theo, một thảm kịch đã vĩnh viễn thay đổi số phận Manchester United. Tai nạn máy bay tại Munich cướp đi sinh mạng của phần lớn những trụ cột trong đội hình xuất phát, giáng một đòn khủng khiếp vào tận nền móng của câu lạc bộ.
Một tập thể trẻ trung từng khiến cả châu Âu phải ngước nhìn nay chỉ còn lại những mảnh ghép chắp vá. Bởi vậy, chẳng mấy ngạc nhiên khi United, với đội hình được xây dựng vội vàng từ những cầu thủ còn lại và các gương mặt trẻ, thất bại trước AC Milan tại bán kết Cúp C1. Rossoneri sau đó cũng không thể đi đến tận cùng vinh quang. Họ bị chính Real Madrid đánh bại trong trận chung kết.
Điều đáng nói là, Santiago Bernabeu đã không xem chiến thắng ấy chỉ thuộc về Madrid. Ông muốn dành tặng chức vô địch cho Manchester United, và thậm chí còn ngỏ ý trao lại chiếc cúp cho đội bóng vừa trải qua thảm họa. Tất nhiên, Quỷ Đỏ đã khiêm nhường từ chối.
Với Bernabeu, như thế vẫn chưa đủ. Ông muốn làm nhiều hơn nữa để giúp Manchester United đứng dậy. Và rồi một lời đề nghị gần như không tưởng được đưa ra:
Real Madrid sẵn sàng để Manchester United mượn tài sản quý giá nhất của mình, cầu thủ được săn đón hơn bất kỳ ai trên thế giới thời điểm ấy: Alfredo Di Stefano.
| Di Stefano cùng những đồng đội trong hàng công huyền thoại Real Madrid. |
Đó là một trong những cầu thủ vĩ đại nhất của bóng đá thế giới. Vậy mà Bernabeu lại muốn đưa ông tới Old Trafford trong một bản hợp đồng cho mượn ngắn hạn, như một cách giúp Manchester United vượt qua giai đoạn khốn khó.
Các bên đã nhất trí về phương án cho mượn ấy. Nhưng thật khó tin, Hiệp hội Bóng đá Anh lại ngăn cản thương vụ, với lập luận rằng sự xuất hiện của Di Stefano có thể… cản trở cơ hội phát triển của một cầu thủ người Anh. Thế là món quà phi thường từ Madrid chẳng bao giờ đến được Manchester!
Tuy nhiên, việc kế hoạch cho mượn Di Stefano bất thành không khiến Bernabeu và Real Madrid từ bỏ ý định giúp đỡ người bạn bên kia eo biển Manche.
Họ cho làm một lá cờ lưu niệm mang tên Champions of Honour — “Những nhà vô địch danh dự” — trên đó ghi tên những người đã thiệt mạng trong thảm họa Munich. Những lá cờ ấy được bán tại Tây Ban Nha để gây quỹ hỗ trợ Manchester United.
Real Madrid còn đề nghị cho các cầu thủ bị thương cùng gia đình những người đã khuất sử dụng miễn phí các cơ sở vật chất đầy đủ tiện nghi của câu lạc bộ. Và rồi họ tổ chức cả một loạt trận giao hữu gây quỹ giữa hai đội bóng.
Đó không đơn thuần là những cuộc đấu trên sân cỏ.
Đó là cách Real Madrid chìa tay ra với Manchester United vào đúng lúc Quỷ đỏ cần một bàn tay giúp đỡ hơn bao giờ hết.
Những trận cầu để đứng dậy
Hai trận giao hữu đầu tiên diễn ra vào những tháng cuối năm 1959, và Real Madrid giành chiến thắng trong cả hai. Đại diện Tây Ban Nha ghi tổng cộng 6 bàn thắng, nhưng việc họ cũng để thủng lưới tới sáu lần cho thấy Manchester United đang từng bước đi đúng hướng trên hành trình gây dựng một tập thể xuất sắc khác.
Di Stefano tung cú đánh gót trước thủ môn Harry Gregg tại Old Trafford năm 1959. Ông đã không thể khoác áo Quỷ đỏ, nhưng vẫn góp mặt trong những trận cầu giúp Manchester United tìm lại niềm tin sau thảm kịch.
Những trận đấu ấy còn mang một ý nghĩa vượt xa các con số trên bảng tỷ số.
Sau một cuộc đối đầu, Real Madrid tổ chức buổi tiệc gây quỹ dành cho gia đình những người chịu mất mát bởi thảm họa Munich. Và tại đây, Santiago Bernabéu đã dành cho Matt Busby những lời tôn vinh đặc biệt.
Ông gọi Busby không chỉ là người “dũng cảm nhất”, mà còn là người “vĩ đại nhất” mình từng gặp trong thế giới bóng đá. Và Busby đã đáp lại bằng một lời giản dị: “Madrid giống như người nhà của chúng tôi.”
Khoảng cách giữa hai đội trên sân cũng đang dần thu hẹp.
Năm tiếp theo, Real Madrid, khi ấy đã 5 lần vô địch châu Âu, tiếp tục đánh bại United với tỷ số 3-2 trong một cuộc đối đầu “kinh điển”.
Nhưng đến năm 1961, những nỗ lực tái thiết của Busby cuối cùng cũng được đền đáp bằng chiến thắng 3-1 trước đội bóng Hoàng gia. Một năm sau, Manchester United lại đánh bại Real Madrid, lần này với tỷ số 2-0. Từng trận đấu, từng bước tiến nhỏ, Quỷ đỏ đang tìm lại vị thế từng bị thảm kịch Munich cướp mất.
Những cuộc giao hữu ấy quả là nghĩa cử đặc biệt của Real Madrid. Họ giúp một đối thủ lớn trong tương lai đứng vững trở lại sau một trong những thảm kịch đau thương nhất lịch sử thể thao.
Công cuộc tái thiết dưới bàn tay Matt Busby rồi cũng mang về những danh hiệu. Manchester United giành FA Cup, sau đó tiếp tục lên ngôi vô địch quốc gia. Và như thể lịch sử đã sắp đặt một cái kết thích hợp, đúng một thập kỷ sau Munich, United cuối cùng cũng chinh phục được chiếc Cúp C1 châu Âu vào năm 1968. Trên hành trình ấy, họ đã vượt qua chính Real Madrid ở vòng bán kết, trước khi bước lên đỉnh cao mà Busby cùng những học trò của ông từng mơ ước suốt bao năm.
Denis Law (trái) và Paco Gento trước trận bán kết Cúp C1 năm 1968, cuộc đối đầu đưa Manchester United tiến gần hơn tới giấc mơ châu Âu.
Santiago Bernabeu không hề cay đắng khi chứng kiến người bạn cũ giành lấy vinh quang. Trái lại, ông đã nói: “Nếu đội vô địch phải là một ai khác, tôi mừng vì đó là họ.”
Có những ân tình lớn hơn mọi cuộc thư hùng
Nhìn lại những câu chuyện ấy, sự căng thẳng từng phủ bóng lên các cuộc đàm phán và những màn khẩu chiến giữa Manchester United với Real Madrid trong thời hiện đại bỗng được đặt dưới một góc nhìn hoàn toàn khác.
Đó là một thế giới bóng đá chưa bị chi phối bởi những toan tính thương mại như ngày nay, nơi những động cơ kín đáo và các màn trình diễn quan hệ công chúng chưa trở thành một phần quen thuộc của các cuộc đối đầu giữa những câu lạc bộ khổng lồ.
Sự hào hiệp và rộng lượng của Santiago Bernabéu thật đáng ngưỡng mộ. Nhưng điều đáng quý hơn cả là sự chân thành đằng sau những nghĩa cử ấy.
Đó không phải một câu chuyện nên bị thời gian vùi lấp. Nhất là khi những cuộc cạnh tranh giữa hai đội bóng đôi lúc lại trở nên nóng bỏng và gay gắt.
Bởi, trước khi trở thành những kình địch thường xuyên tranh giành ngôi sao, danh hiệu và vị thế, Manchester United với Real Madrid đã từng là những người bạn. Và có những ân tình, dẫu bao nhiêu năm trôi qua, vẫn xứng đáng được ghi nhớ.
Biên dịch từ bài viết của Colin Millar trong ấn phẩm đặc biệt “Manchester United” của These Football Times.
“Chúng tôi đã cố soi và rồi bất lực khi tìm sơ hở trong lối chơi của cậu ấy”, lời Sir Matt Busby.
Vinh Quang và Bi Kịch. Hai ranh giới trớ trêu mà thi hào Rudyard Kipling từng nhắc đến trong bài thơ If , hiện diện đầy ám ảnh trong bản trường ca về Sir Bobby Charlton tại Manchester United.