Edin Džeko từng không nghĩ mình sẽ còn chơi bóng khi bước sang tuổi 40. Nhưng mùa hè 2026, tiền đạo người Bosnia không những vẫn thi đấu mà còn trải qua một trong những chương đặc biệt nhất sự nghiệp: cùng Bosnia & Herzegovina trở lại World Cup, lần đầu vượt qua vòng bảng, rồi tiếp tục gắn bó với Schalke 04 để trở lại Bundesliga sau hơn 15 năm.
Ở tuổi mà phần lớn cầu thủ đã rời xa sân cỏ từ lâu, Džeko lại chuẩn bị bước vào một mùa giải mới tại chính đất nước nơi sự nghiệp đỉnh cao của anh bắt đầu.
Džeko rời Željezničar khi còn rất trẻ để sang CH Czech khoác áo Teplice, trước khi Wolfsburg đưa anh tới Bundesliga. Chính tại Đức, tên tuổi của tiền đạo Bosnia thực sự bùng nổ. Anh trở thành một trong những chân sút hàng đầu giải đấu và góp công lớn vào chức vô địch Bundesliga 2008/09 đầy bất ngờ của Wolfsburg. Sau đó là Manchester City, Roma, Inter, Fenerbahçe rồi Fiorentina, một hành trình trải dài qua những giải đấu hàng đầu châu Âu. Nhưng song song với sự nghiệp CLB, Džeko luôn gắn chặt với đội tuyển Bosnia & Herzegovina, nơi anh trở thành biểu tượng lớn nhất của một thế hệ.
World Cup 2014 và điều còn dang dở
World Cup đầu tiên của Džeko diễn ra tại Brazil năm 2014, cũng là lần đầu tiên Bosnia & Herzegovina góp mặt tại ngày hội bóng đá lớn nhất thế giới. Họ mở màn tại Maracanã trước Argentina của Lionel Messi, sau đó bị loại ngay từ vòng bảng. 12 năm sau, khi nhìn lại giải đấu ấy, Džeko vẫn nhớ cảm giác đặc biệt của lần đầu tiên đưa đất nước mình tới sân khấu lớn.
“Tôi ước mình có thể tận hưởng giải đấu ấy nhiều hơn, bởi khi phải thi đấu, bạn không thể tận hưởng một đất nước tuyệt đẹp như vậy quá nhiều. Đối với chúng tôi, đó là giải đấu lớn đầu tiên và được chơi tại Brazil, đất nước của bóng đá là điều tuyệt vời. Rồi ngay trận đầu tiên lại được chơi tại Maracanã trước Argentina, điều đó càng đặc biệt hơn. Điều duy nhất còn thiếu là chúng tôi đã không thể vượt qua vòng đấu tiếp theo.”
| Edin Džeko ở World Cup đầu tiên trong sự nghiệp |
Năm 2014 vì thế luôn để lại một khoảng trống. Bosnia đã tới được World Cup nhưng chưa thể vượt qua vòng bảng. Phải hơn một thập kỷ sau, Džeko mới có cơ hội hoàn tất phần còn thiếu ấy, trong hoàn cảnh mà ít người từng nghĩ anh vẫn còn là nhân vật trung tâm.
Tháng 1/2026: Schalke và cú hích trước vòng play-off
Nửa đầu mùa 2025/26 của Džeko tại Fiorentina diễn ra không như mong muốn. Đến tháng 1/2026, anh trở lại Đức để khoác áo Schalke, đội bóng khi đó vẫn đang thi đấu ở 2. Bundesliga. Džeko nhìn nhận Schalke ở thời điểm ấy đơn giản là một tập thể cần thêm một động lực để đi nốt chặng đường thăng hạng. Anh nhanh chóng tạo ảnh hưởng, ghi bàn chỉ khoảng 20 phút sau khi ra mắt và có 6 bàn trong phần còn lại của mùa giải, góp phần giúp Schalke trở lại Bundesliga sau ba năm vắng bóng.
Việc trở lại Đức còn có ý nghĩa đặc biệt với đội tuyển Bosnia. Džeko được thi đấu thường xuyên thay vì phải bước vào loạt play-off World Cup trong tình trạng thiếu nhịp độ thi đấu. Tại Cardiff, anh đánh đầu ghi bàn gỡ hòa trước Wales, trước khi Bosnia thắng trên chấm luân lưu. Vài ngày sau, họ tiếp tục vượt qua Italy tại Zenica để giành vé tới World Cup. Sau chiến thắng ấy, Džeko cho rằng câu chuyện về thất bại của Italy đã lấn át quá nhiều những gì Bosnia thực sự làm được.
| Edin Dzeko đánh đầu ghi bàn gỡ hòa trước Wales |
“Tôi nghĩ trong những ngày đó người ta nói rất nhiều về sân vận động của chúng tôi, về việc mặt sân nhỏ như thế nào, những ban công xung quanh, rồi chuyện Italy có thể lần thứ ba liên tiếp không dự World Cup. Gần như không ai nói về chúng tôi với tư cách một đội bóng rằng chúng tôi thực sự là một đội tuyển rất tốt với nhiều cầu thủ trẻ, những người sau đó cũng đã chứng minh giá trị của mình trước Italy.”
Trước khi giải đấu khởi tranh, Džeko thừa nhận mình hiểu ngày kết thúc sự nghiệp đang đến gần, đồng thời nói về một thứ mà khi còn trẻ anh từng không hiểu hết giá trị: kinh nghiệm.
“Đôi khi, tất cả chúng ta rồi cũng sẽ đi đến hồi kết, có lẽ thời điểm của tôi cũng sắp đến. Khi tôi 17, 18 tuổi, mọi người thường nói với tôi: ‘Kinh nghiệm là thứ cậu có được bằng cách thi đấu trong rất nhiều năm.’ Khi ấy, bạn suy nghĩ như một đứa trẻ 17 tuổi. Nhưng khi tới độ tuổi này, bạn mới hiểu kinh nghiệm là thứ mang tính nền tảng cho mọi cầu thủ.”
Bản thân Džeko cũng chưa từng hình dung sự nghiệp của mình sẽ kéo dài tới 40 tuổi. Anh cho rằng khả năng tiếp tục chơi bóng không đến từ một bí quyết đặc biệt mà chủ yếu từ việc thay đổi cách đối xử với cơ thể khi tuổi tác tăng lên.
“Tôi không nghĩ mình sẽ còn thi đấu ở tuổi 40. Nếu hỏi tôi cách đây 10 năm, tôi sẽ nói ‘không’. Nhưng tôi lắng nghe cơ thể mình và làm rất nhiều việc trước cũng như sau buổi tập để hỗ trợ cơ thể, bởi tôi không còn trẻ nữa và tôi cần phải chăm sóc đôi chân, chăm sóc cơ thể mình. Tôi vẫn cảm thấy tốt và vẫn cảm thấy mình có thể giúp đội bóng khi thi đấu, điều mà tôi nghĩ mình đã làm được trong bốn tháng vừa qua tại Schalke cũng như ở đội tuyển quốc gia.”
Džeko sau đó giải thích rất chi tiết sự khác biệt giữa cách một cầu thủ trẻ nhìn việc tập luyện bổ trợ và cách một cầu thủ 40 tuổi nhìn nó.
“Có thể khi còn trẻ, bạn không suy nghĩ nhiều về chuyện tới sân tập sớm hơn 30-45 phút, ở trong phòng gym, thực hiện những bài tập phòng ngừa chấn thương, rồi sau buổi tập lại ở lại thêm 30-45 phút, thậm chí một tiếng, để thực hiện thêm những bài tập phòng ngừa khác. Có thể khi là một cầu thủ trẻ, khi bạn 20 tuổi, bạn sẽ nói: ‘Tôi không có thời gian cho chuyện này. Tôi muốn đi uống cà phê với bạn bè hoặc đi ăn trưa.’ Khi lớn tuổi hơn, bạn nhận ra cơ thể mình cần điều đó, đôi chân mình cần điều đó nếu muốn cạnh tranh ở đẳng cấp cao nhất và tồn tại lâu như vậy trong bóng đá.”
Bosnia tham dự vòng bảng World Cup 2026 với Canada, Qatar và Thụy Sĩ. Trước giải, Džeko đánh giá Thụy Sĩ là đội mạnh nhất, đồng thời kể khá vui về tình cảm của mình với đất nước này từ thời còn chơi cho Inter.
“Ồ, tôi rất thích những ngọn núi ở Thụy Sĩ. Khi tôi chơi cho Inter, từ Milan tới đó rất gần và tôi thường tới đó cùng vợ và các con… Tôi chắc chắn sẽ quay trở lại. Thụy Sĩ chắc chắn là ứng viên số một trong bảng đấu của chúng tôi bởi họ có rất nhiều cầu thủ giỏi, một đội tuyển rất giàu kinh nghiệm và là đội luôn góp mặt tại những giải đấu lớn. Và rõ ràng các đội còn lại có lẽ sẽ nghĩ nhiều hơn một chút tới vị trí thứ hai và thứ ba.”
Cuối cùng, Bosnia làm được điều mà thế hệ năm 2014 không thể: vượt qua vòng bảng. Sau giải, trong cuộc phỏng vấn với Arena Sport BiH, Džeko khẳng định đó chính là mục tiêu được đặt ra ngay từ đầu và cũng gần như là giới hạn cao nhất của đội tuyển tại thời điểm hiện tại.
| Bosnia đã làm được điều thế hệ 2014 còn dang dở: giành vé vượt qua vòng bảng |
“Chúng tôi có một mục tiêu, đó là lần đầu tiên trong lịch sử vượt qua vòng bảng. Cuối cùng, chúng tôi đã làm được điều mình muốn ngay từ đầu. Thực tế mà nói, tôi nghĩ đó là tối đa những gì chúng tôi có thể làm được vào lúc này.
Chúng tôi có khá nhiều cầu thủ trẻ mà đây là giải đấu lớn đầu tiên của họ. Đó là một trải nghiệm rất lớn đối với đội tuyển của chúng tôi, vốn còn khá trẻ. Tôi tin World Cup sẽ giúp họ trở nên tốt hơn nữa trong tương lai và trở thành những trụ cột của đội tuyển quốc gia.”
Nhiều cầu thủ Bosnia lập tức được chú ý hơn trên thị trường chuyển nhượng, điều mà Džeko cho biết anh đã dự báo ngay từ trước giải.
“Tôi đã nói ngay rằng nếu chúng tôi tới World Cup, cuộc đời của những cầu thủ này sẽ thay đổi. Và thực tế đã chứng minh điều đó. Những màn chào đón dành cho các cầu thủ của chúng tôi, những vụ chuyển nhượng... Kerim đã tới Juventus, Tarik tới Leeds. Tôi tin rằng sẽ còn thêm nhiều người nữa.
Bây giờ người ta kỳ vọng ở họ nhiều hơn rất nhiều so với một năm trước. Và họ phải qua từng trận đấu, từng năm mới mà ngày càng trở nên tốt hơn. Theo một cách nào đó, đội tuyển quốc gia đã ‘bán’ họ, giống như đội tuyển từng ‘bán’ tất cả chúng tôi.”
“Kỳ vọng của mọi người sẽ lớn hơn rất nhiều, kỳ vọng của truyền thông cũng vậy. Các cầu thủ phải nhận thức được điều đó. Theo một cách nào đó, tôi đã trải qua tất cả những chuyện này rồi. Mọi người sẽ kỳ vọng rằng chúng tôi phải thắng mọi trận đấu.
Tôi nghĩ bảng đấu tại Nations League rất, rất khó và mọi người phải hiểu rằng Bosnia & Herzegovina, bất kể đã dự World Cup, không thể nói mình là cửa trên trước bất kỳ một trong ba đội tuyển ấy.
Mục tiêu chính sẽ là Giải vô địch châu Âu. Nations League rất quan trọng, cả vì việc phân nhóm cho vòng loại EURO. Sẽ không dễ dàng. Chúng tôi sẽ không phải ứng viên ở bất kỳ trận đấu nào.”
“Đúng, tôi đã tức giận”
Một trong những tình huống gây tranh luận nhất của Bosnia tại World Cup là phản ứng của Džeko sau khi bị HLV Sergej Barbarez thay ra trước Qatar. Trong cuộc phỏng vấn sau giải, anh không phủ nhận sự tức giận của mình, nhưng cho rằng những hình ảnh trên truyền hình không thể phản ánh toàn bộ hoàn cảnh.
| Edin Dzeko nổi giận, ném chai nước sau khi bị thay ra sân ở trận thắng Qatar 3-1 |
“Nếu hỏi tôi có tức giận không? Đúng, tôi đã tức giận. Mọi người chỉ nhìn thấy phản ứng, họ không nhìn thấy chuyện gì xảy ra trước đó và chuyện gì xảy ra sau đó. Đó là một phần của bóng đá. Bóng đá chứa đầy cảm xúc. Mọi người có thể cảm nhận được điều đó trên khán đài, vậy hãy tưởng tượng chúng tôi ở dưới sân cảm thấy thế nào.”
Džeko khẳng định sự việc không dẫn tới bất kỳ vấn đề nghiêm trọng nào giữa anh và Barbarez. Trái lại, khi đánh giá công việc của HLV trưởng, ban huấn luyện và Giám đốc đội tuyển Emir Spahić, anh dành những lời khen.
“Về Sergej, thực sự không cần phải nói thêm gì nữa. Ông ấy đã đạt được một kết quả hoàn toàn không dễ dàng. Dù chúng tôi đã tới World Cup, đó không phải điều vốn được người ta kỳ vọng. Chúng tôi đã tạo nên một chiến tích lớn bằng những chiến thắng trước Wales và Italy.
Sergej, ban huấn luyện và Emir Spahić đều xứng đáng được ngả mũ. Spaha đã làm một công việc khổng lồ. Ông ấy là kiểu người mà khi đã ghi điều gì đó vào đầu thì mọi chuyện sẽ diễn ra đúng như vậy.
Họ sẽ rất quan trọng đối với tất cả những gì sắp tới và với tất cả những cầu thủ trẻ cần khoác áo đội tuyển quốc gia.”
Edin Džeko đã chính thức thông báo sẽ chia tay ĐT Bosnia & Herzegovina, khép lại gần hai thập kỷ khoác áo tuyển quốc gia. Trận đấu cuối cùng của anh sẽ là cuộc gặp Thụy Điển ngày 2/10/2026 tại Zenica, thuộc UEFA Nations League.
Ở tuổi 40, Džeko hiện có 151 lần ra sân và 73 bàn thắng, giữ cả hai kỷ lục: cầu thủ khoác áo Bosnia nhiều nhất và chân sút vĩ đại nhất lịch sử đội tuyển.
Hơn 15 năm sau, Džeko trở lại Bundesliga
Việc Schalke thăng hạng đồng nghĩa Džeko cũng trở lại Bundesliga, nơi anh từng rời đi hơn 15 năm trước để gia nhập Manchester City. Sau Wolfsburg là cả một sự nghiệp dài qua Anh, Italy và Thổ Nhĩ Kỳ, trước khi vòng tròn cuối cùng đưa anh trở lại chính giải đấu đã tạo nên tên tuổi mình.
Džeko nói về cảm giác đó: “Chắc chắn đối với tôi, sau hơn 15 năm được trở lại đây, nơi mà theo một cách nào đó mọi thứ bắt đầu, là điều khá xúc động và tôi nghĩ đây sẽ là một năm đặc biệt.
Tôi vui vì mình vẫn còn có thể tiếp tục và vẫn còn đủ khả năng. Nếu không phải như vậy, tôi đã cứ ở lại kỳ nghỉ rồi. Tôi rất mong chờ năm nay và tôi nghĩ điều quan trọng nhất là Schalke, với cả một đội quân người hâm mộ phía sau, có được những kết quả tốt và chúng tôi hoàn thành những gì đã lên kế hoạch cho mùa giải này, dù đây sẽ không phải một mùa giải dễ dàng bởi chúng tôi đi lên từ giải hạng Nhì.
Chúng tôi sẽ chuẩn bị thật tốt và chiến đấu với bất kỳ đối thủ nào.”
“Sau 15 năm được trở lại đây, theo một cách nào đó trở lại nơi mọi thứ bắt đầu, chắc chắn mang lại khá nhiều cảm xúc và đây sẽ là một năm đặc biệt. Tôi vui vì mình vẫn còn tiếp tục và vẫn còn có thể. Nếu không phải như vậy, tôi đã không tiếp tục nữa mà cứ ở lại kỳ nghỉ.
| Ở tuổi 40 năm 166 ngày, anh trở thành cầu thủ lớn tuổi thứ 8 lịch sử Bundesliga. |
Đây sẽ không phải mùa giải dễ dàng. Chúng tôi đi lên từ giải hạng Nhì, nhưng chúng tôi sẽ chuẩn bị và chiến đấu với mọi đối thủ. Mục tiêu rất rõ ràng là phải ở lại giải đấu.”
Đó là một mục tiêu khiêm tốn nếu đặt cạnh thời kỳ Džeko vô địch Bundesliga với Wolfsburg hay những năm tháng tranh danh hiệu tại Manchester City, nhưng nó cũng phản ánh rất rõ vị thế của anh ở thời điểm hiện tại.
Ở tuổi 40, Džeko trở lại nơi sự nghiệp lớn của mình từng bắt đầu, lần này trong màu áo Schalke với một nhiệm vụ đơn giản hơn nhiều so với những cuộc đua danh hiệu trong quá khứ: giúp đội bóng trụ lại Bundesliga, chiến đấu với từng đối thủ và tiếp tục chơi bóng chừng nào cơ thể vẫn còn nói với anh rằng mình có thể.
(Tổng hợp Bundesliga, Arena Sport BiH, The Guardian)