Dù có giúp Pháp giành thắng lợi trong trận chung kết vào Chủ nhật này hay không, những gì Didier Deschamps làm được trong hơn 10 năm qua cho đội tuyển Pháp là quá đủ để biến ông trở thành HLV vĩ đại nhất lịch sử bóng đá nước này.
Người vực dậy bộ mặt nền bóng đá Pháp
Ở thời điểm tháng 7/2012 khi Deschamps mới được bổ nhiệm vào chiếc ghế nóng, ĐTQG Pháp đang rơi vào trạng thái bất ổn nghiêm trọng. Les Blues trải qua chuỗi thành tích thất vọng tại các giải đấu lớn khi hai lần bị loại liên tiếp ở vòng bảng Euro 2008 và FIFA World Cup 2010. Laurent Blanc, người đồng đội cũ của Didier Deschamps trong thế hệ vàng 1998-2000 và ứng viên số 1 trong mắt Liên đoàn Bóng đá Pháp cũng không giúp đội tuyển nước này trình diễn bộ mặt khả quan hơn tại Euro 2012.
Phải rất lâu rồi, bóng đá Pháp mới rơi vào trạng thái chạm đáy như thế. Họ cần một vị cứu tinh xuất hiện, tương tự những gì Aime Jacquet từng vung đũa thần giúp Pháp tái xuất trên bản đồ bóng đá thế giới sau khi họ cay đắng bị loại tại Vòng loại FIFA World Cup 1994. Didier Deschamps là nhân vật lí tưởng với kinh nghiệm dạn dày trong những hoàn cảnh như thế, cả trên cương vị cầu thủ lẫn HLV.
Ông là nhân vật chủ chốt với tấm băng đội trưởng dưới thời Jacquet, giúp đội nhà thống trị bóng đá thế giới trong giai đoạn 1998-2001 với những danh hiệu liên tiếp tại World Cup 1998 và Euro 2000. Trên cương vị HLV tại cấp độ CLB, ông đưa Monaco vào tới chung kết UEFA Champions League 2004, đẩy Juventus què quặt trở lại với ánh sáng Serie A chỉ sau một mùa giải hậu scandal Calciopoli và giúp Marseille lên ngôi Ligue 1 ngay ở mùa giải đầu tiên cầm quyền, lần đầu tiên sau gần 20 năm.
Tinh thần vượt khó và tố chất thủ lĩnh tiếp tục được Deschamps thể hiện đầy can trường trên cương vị HLV trưởng ĐTQG. Bất chấp khởi đầu khó khăn với chuỗi 6 trận liên tiếp không giành chiến thắng, Deschamps đã tạo dựng thành công tập thể Pháp vốn dĩ đầy rẫy vấn đề nội bộ ở thời điểm đó trở thành một khối đoàn kết vững chắc. Sự hợp sức giữa những cựu binh như Hugo Lloris, Olivier Giroud hay Antoine Griezmann với sức trưởng thành của từng năm của nhóm nhân sự còn lại giúp Pháp dần dần tìm được đúng quỹ đạo chiến thắng.
Vô địch World Cup, vô địch Nations League, á quân Euro và hai lần liên tiếp vào chung kết tại Nga và Qatar, chưa vị HLV nào trong lịch sử bóng đá Pháp có thời gian tại vị lâu dài như Deschamps. Và cũng không ai khác, kể cả phù thuỷ Aime Jacquet trước đây, chạm tới ngưỡng thành công như cậu học trò cũ, bất chấp bối cảnh ngày càng phân cực của nước Pháp trong các vấn đề về sắc tộc, tôn giáo và chính trị.
Vượt khó ngoạn mục tại World Cup 2022
Dù nhận về nhiều lời khen ngợi về năng lực đoàn kết tập thể, Didier Deschamps từng trải qua rất nhiều định kiến về năng lực cầm quân, khi nhiều quan điểm cho rằng ông đã gặp rất nhiều may mắn với thế hệ cầu thủ Pháp quá giàu tài năng. Tuy nhiên, những gì Pháp thể hiện trong 6 trận đấu tại World Cup 2022 đã qua cho thấy, Deschamps còn là một chiến lược gia tài năng.
Có lẽ là chưa bao giờ trong lịch sử, Pháp bước vào một giải đấu lớn với thiếu hụt nghiêm trọng đến vậy về lực lượng nhân sự. Tính đến thời điểm này, Deschamps đã mất tổng cộng 9 cầu thủ vì các lí do khác nhau, trong đó không ít người là những cá nhân kiệt xuất hàng đầu bóng đá thế giới như Karim Benzema, Paul Pogba hay N’Golo Kante. Số còn lại như Christopher Nkunku, Presnel Kimpembe hay Mike Maignan cũng hoàn toàn đủ năng lực cạnh tranh đá chính cho bất kì ĐTQG nào khác trên thế giới.
| Những cái tên không thể dự World Cup vì chấn thương |
Những toan tính và thử nghiệm trước đó của Deschamps gần như phá sản. Ông buộc phải bước vào World Cup với một tâm thế đá đến đâu, lắp ghép đội hình tới đó, rất khác với các ĐTQG khác khi gần như đã định hình được một bộ khung nhân sự cố định xuyên suốt. Adrien Rabiot và Aurelien Tchouameni tại tuyến tiền vệ, hay Raphael Varane và Dayot Upamecano tại hàng hậu vệ, những lựa chọn số 1 của Pháp trên đất Qatar, đều chưa từng đá cặp với nhau bất kì lần nào trong sự nghiệp.
Trước giải đã đành, Deschamps còn phải đối diện và ứng biến với những vận đen đến bất ngờ ngay trong giải đấu. Lucas Hernandez đứt dây chằng chỉ sau 10 phút thi đấu trận ra quân, hay Rabiot và Upamecano bị cảm lạnh ngay trước thềm trận bán kết, cựu đội trưởng đội tuyển Pháp đã can trường vượt qua cả những khó khăn đến bất ngờ như thế. Nhìn lại đội hình Pháp tại World Cup 2022, họ có tới 12/25 cái tên, chiếm gần nửa đội hình, chưa có nổi 10 lần khoác áo ĐTQG. 14 cầu thủ cũng có lần đầu tiên tham dự sân chơi lớn nhất hành tinh.
Kết luận
Nhìn lại cả quá trình 10 năm nói chung và World Cup 2022 nói riêng, Didier Deschamps không thể không khiến người ta nhớ lại hình ảnh tương đồng của một người đồng đội cũ trong thế hệ vàng Pháp trước đây khi làm công tác huấn luyện tại cấp độ CLB, đó là Zinedine Zidane. Bổ nhiệm vào chiếc ghế nóng trong bối cảnh Real Madrid đang rối ren, lập tức dung bàn tay Midas mang về thành công, bất chấp một đội hình toàn sao số và định kiến dư luận về năng lực vận dụng đấu pháp chiến thuật.
Suy cho cùng, những trường hợp của Deschamps và Zidane vẫn đem tới một góc nhìn khác, dù không mới, về bản chất thành công trong bóng đá hiện đại vốn đang ngập tràn và quá tải những yếu tố và nhân vật về chiến thuật, khi nghệ thuật vô chiêu vẫn là yếu tố cần thiết cho thành công trong bóng đá.