Cũng đã đến lúc nghẹn ngào, nói lời chào đến mối tình đầu...

Năm 2004, Liên đoàn bóng đá Argentina gửi một bản fax đến Barcelona để hỏi về một cậu bé đang chơi bóng ở La Masia. Trên tờ giấy ấy, họ viết tên cậu là "Mecci". Đó không phải một lỗi chính tả quá nghiêm trọng. Người ta vẫn thường viết nhầm tên một người mà mình chưa quen. Chỉ có điều, hơn hai mươi năm sau, cái tên từng bị viết sai ấy lại xuất hiện trên chính khu huấn luyện của đội tuyển Argentina tại Ezeiza.

Cuối tuần vừa rồi, Lionel Messi bước qua cánh cổng ấy thêm một lần nữa, cũng là lần cuối cùng với tư cách một tuyển thủ Argentina. Nếu cần chọn một hình ảnh để kể lại toàn bộ mối quan hệ giữa Messi và đất nước của mình, có lẽ chẳng cần tìm đâu xa hơn thế. Ngày đầu tiên, Argentina còn chưa biết chính xác tên anh. Ngày cuối cùng, nơi đội tuyển quốc gia ăn, ngủ, tập luyện và chuẩn bị cho những trận đấu lớn đã mang tên Lionel Andrés Messi. Hai đầu của một hành trình cách nhau 22 năm, còn ở giữa là gần như cả một đời người.

Hãng thông tấn Reuters từng kể rằng khi Messi còn là một thiếu niên ở Barcelona, AFA thậm chí phải lần theo danh bạ điện thoại tại Rosario để tìm gia đình anh. Nhân viên Omar Souto gọi sang Tây Ban Nha và hỏi về một cậu bé tên "Leonardo", để rồi người ở đầu dây bên kia phải sửa lại: "Không phải Leonardo. Là Lionel." Theo nhà báo Sergio Levinsky, AFA thậm chí từng viết họ Messi thành "Mecci" vì nghĩ cậu bé ấy có thể mang gốc Italy. Trong khi Tây Ban Nha đã để mắt tới tài năng đang trưởng thành ở La Masia và tìm cách thuyết phục anh khoác áo họ, quê hương của Messi vẫn còn loay hoay tìm hiểu xem cậu bé ấy thực sự là ai. Nghe lại hôm nay thì câu chuyện có vẻ vui, nhưng ở thời điểm đó chẳng có gì đáng cười. Messi rời Rosario từ năm 13 tuổi. Khác với Diego Maradona, người Argentina không được chứng kiến anh lớn lên mỗi cuối tuần trên những sân bóng trong nước. Họ không nhìn thấy một cậu bé đi từ Villa Fiorito tới Argentinos Juniors rồi Boca Juniors như từng nhìn Diego. Đến khi Messi xuất hiện trước mắt họ, phần lớn quá trình tạo nên một thiên tài đã diễn ra tại Barcelona, cách quê nhà hơn mười nghìn cây số.

Có lẽ cũng vì vậy mà tình yêu giữa Messi và Argentina chưa bao giờ là thứ tình cảm vừa gặp đã thương. Nó phải được học, phải trải qua tranh cãi, tổn thương, xa cách, rồi sau cùng hai bên mới hiểu nhau. Sergio Levinsky từng gọi đó là "một tình yêu đang được xây dựng". Ông ví Messi giống như việc một ngày nào đó bạn bất ngờ được báo rằng mình có một đứa con đã 18 tuổi. Đứa trẻ ấy đúng là con mình, mang dòng máu của mình, nhưng bạn không có những năm tháng nhìn nó tập đi, không biết lần đầu nó ngã xe đạp vào lúc nào, không biết nó sợ điều gì hay từng khóc vì chuyện gì. Bạn buộc phải bắt đầu yêu một con người khi phần tuổi thơ của người ấy đã đi qua. Messi và Argentina, về một nghĩa nào đó, cũng đã bắt đầu với nhau như vậy.

ARGENTINA TỪNG PHẢI HỌC CÁCH YÊU MESSI

Ngày Messi lần đầu đến Ezeiza năm 2004, hầu như chẳng mấy ai quan tâm. 22 năm sau, Messi trở lại đúng nơi ấy giữa máy quay, nhân viên, đồng đội và cả một đất nước đang đếm ngược từng giờ trước lần cuối được nhìn thấy anh mặc chiếc áo xanh trắng. Khoảng cách giữa hai ngày không chỉ được đo bằng 207 trận đấu hay 125 bàn thắng trước cuộc gặp Benin.

Đã có thời điểm một bộ phận người Argentina không hoàn toàn xem Messi là người của mình. Anh sang Tây Ban Nha quá sớm, nói nhỏ, ít bộc lộ cảm xúc, chưa từng chơi bóng ở giải quốc nội và cũng không sở hữu thứ khí chất khiến người ta dễ dàng liên tưởng tới Maradona. Messi càng chơi hay tại Barcelona, áp lực càng trở nên khủng khiếp. Cứ mỗi cuối tuần anh khiến Camp Nou đứng dậy vì thán phục, người Argentina lại tự hỏi tại sao ba ngày sau, khi trở về đội tuyển, cầu thủ ấy dường như không còn tạo ra cùng thứ phép thuật như thời gian ở Barcelona. Sự so sánh vốn đã không công bằng, nhưng bóng đá hiếm khi công bằng với những người quá giỏi. 

Khi một cầu thủ bình thường đá tệ, người ta đơn giản nói rằng anh ta đá tệ. Khi Messi chơi không tốt, người ta lại đem căn tính của anh ra xét xử. Tại sao anh không hát quốc ca? Tại sao anh không hét vào mặt đồng đội? Tại sao anh ít thể hiện cảm xúc? Tại sao ở Barcelona lại khác? Và cay nghiệt nhất, liệu cậu ta có thực sự yêu Argentina?

Messi từng bị một bộ phận công chúng gán cho cụm từ "pecho frío", ám chỉ một con người lạnh lùng, thiếu ngọn lửa trong lồng ngực. Những nghi ngờ ấy bắt nguồn từ việc anh lớn lên ở Tây Ban Nha rồi càng dai dẳng khi Argentina liên tục thất bại ở các giải đấu lớn. 

Trận vòng loại World Cup gặp Colombia năm 2011 là một trong những thời điểm cách nhìn ấy bắt đầu dịch chuyển. Messi kiệt sức, thậm chí nôn trên sân nhưng vẫn kéo Argentina trở lại trong một trận đấu khó nhọc. Khi ấy, nhiều người mới dần nhận ra rằng chàng trai này có thể không yêu Argentina theo cách Maradona từng yêu, nhưng điều đó không có nghĩa tình yêu ấy ít hơn. Messi chỉ hơi xui khi sinh ra trong một đất nước đã có Maradona. Bạn có thể là một thiên tài, nhưng nếu trước bạn từng tồn tại một thiên tài khác đã đưa Argentina lên đỉnh thế giới bằng một câu chuyện đẹp đến mức gần như thần thoại, người ta sẽ không chỉ yêu cầu bạn chơi bóng giỏi. Họ còn muốn bạn tái hiện ký ức của họ.

Messi không thể làm điều đó và thực ra cũng chẳng ai có thể. Maradona ồn ào, Messi kín đáo. Diego giống một con người có thể đứng giữa quảng trường và kéo đám đông đi theo mình. Leo giống một người ngồi ở góc bàn, uống mate, nghe nhiều hơn nói, rồi chỉ khi trái bóng lăn mới bắt đầu giải thích bản thân. Vấn đề của Argentina trong nhiều năm không phải Messi không đủ giống Maradona, mà là họ mất quá lâu để chấp nhận rằng Messi chưa bao giờ cần phải giống Maradona. Anh không phải sự tiếp nối của Diego. Anh là một câu chuyện khác, một kiểu thiên tài khác và sau cùng, một cách rất khác để trở thành người Argentina.

NHỮNG TRẬN CHUNG KẾT VÀ MỘT NGƯỜI ĐÀN ÔNG LUÔN BỊ HỎI CÒN THIẾU GÌ

World Cup 2014 là lần Messi tiến gần nhất tới việc kết thúc mọi cuộc tranh luận từ rất sớm. Trận chung kết tại Maracanã gặp Đức. Higuaín có cơ hội, Palacio có cơ hội, Messi cũng có cơ hội nhưng cuối cùng Mario Götze ghi bàn trong hiệp phụ. Messi nhận Quả bóng vàng của giải đấu, song khoảnh khắc anh bước ngang chiếc cúp World Cup lại giống hình ảnh của một người vừa nhìn thấy thứ mình muốn nhất được đặt ngay trước mắt rồi bị người khác mang đi. Một năm sau là Copa América 2015. Một năm nữa là Copa América Centenario 2016. Ba trận chung kết lớn liên tiếp và ba lần Argentina dừng lại ngay trước ngưỡng cửa lịch sử. Sau thất bại trước Chile năm 2016, Messi đá hỏng luân lưu rồi tuyên bố rời đội tuyển.

Chính ở thời điểm tưởng như mọi thứ đổ vỡ, câu chuyện giữa Messi và Argentina lại bắt đầu đổi hướng. Bởi khi Messi thực sự muốn đi, người Argentina mới phát hiện rằng họ không hề muốn mất anh. Trong nhiều năm, câu hỏi luôn là tại sao Messi chưa thể mang một chiếc cúp về cho Argentina. Nhưng đến lúc ấy, người ta buộc phải đặt một câu hỏi khác: nếu không có Messi, liệu Argentina có vào được nhiều trận chung kết đến thế hay không? Thất bại năm 2016 khiến công chúng bắt đầu nhận ra Messi không phải nguyên nhân khiến đội tuyển gục ngã. Trái lại, anh chính là người đã đưa Argentina đến những trận chung kết ấy. Thay vì xua đuổi, người Argentina xuống đường, viết thư, giăng biểu ngữ và cầu xin anh trở lại. Messi trở lại và nhìn từ hôm nay, đó có thể được xem là một trong những quyết định quan trọng nhất trong lịch sử bóng đá Argentina.

Dĩ nhiên, ngay sau đó mọi thứ chưa lập tức trở nên tốt đẹp. Argentina vẫn bị loại ở World Cup 2018, những thất vọng vẫn còn đó nhưng rồi Lionel Scaloni đã xuất hiện cùng một thế hệ mới. Có lẽ lần đầu tiên trong sự nghiệp quốc tế, Messi bước vào một phòng thay đồ không buộc anh phải chứng minh điều gì. De Paul, Paredes, Lautaro Martínez, Dibu Martínez, Cuti Romero, rồi Enzo Fernández, Mac Allister và Julián Álvarez đều thuộc về một thế hệ khác. Nhiều người trong số họ trưởng thành khi Messi đã là thần tượng. Họ không nhìn anh bằng ánh mắt hoài nghi của một quốc gia còn mải đi tìm Maradona thứ hai. Họ nhìn anh giống như một đứa trẻ nhìn thấy cầu thủ mình từng chọn trong trò chơi điện tử bước thẳng vào phòng thay đồ. Sự khác biệt tưởng như rất nhỏ ấy lại thay đổi cả đội tuyển. Argentina ngày trước thường mang cảm giác chờ Messi cứu mình. Thế hệ của Scaloni lại muốn giúp Messi hơn chính bản thân họ.

MARACANÃ VÀ LUSAIL, HAI NƠI MESSI ĐƯỢC TRẢ LẠI NHỮNG GÌ ĐÃ MẤT

Năm 2021, Argentina trở lại Maracanã trong một trận chung kết, nhưng lần này là Copa América và đối thủ là đội tuyển chủ nhà. Ángel Di María ghi bàn duy nhất. Khi trọng tài nổi còi mãn cuộc, Messi ngồi xuống sân và gần như ngay lập tức, các đồng đội chạy tới, cả một đám người đổ lên người anh. Không có động tác ăn mừng nào được chuẩn bị cho khoảnh khắc ấy và có lẽ chính vì thế mà nó mới đẹp đẽ làm sao. Messi đã đợi quá lâu để được phép vui cùng Argentina. Chiếc Copa América đã gỡ khỏi Messi một thứ nặng hơn rất nhiều so với bất kỳ tấm huy chương nào, đó là nghĩa vụ phải chứng minh mình xứng đáng được quê hương yêu. Từ đêm Maracanã ấy, Messi bắt đầu chơi bóng cho Argentina như một người đã được đặt xuống chiếc ba lô nặng ngàn cân của sự kỳ vọng mình mang trên lưng suốt hơn mười năm.

Rồi đến Qatar 2022. Câu chuyện ấy đã được kể quá nhiều lần đến mức mỗi người đều có một cảnh riêng để nhớ. Có người nhớ cú sút vào lưới Mexico, khoảnh khắc mà nếu nhìn lại bây giờ, người ta vẫn có cảm giác cả chiến dịch World Cup của Argentina đã nằm trong quỹ đạo của trái bóng ấy. Có người nhớ pha kiến tạo trước Hà Lan. Có người nhớ Messi kéo Josko Gvardiol dọc đường biên trong trận bán kết với Croatia, khi một người đàn ông 35 tuổi khiến một trong những trung vệ trẻ xuất sắc nhất thế giới trông như cậu bé đang bị người lớn dắt đi chợ. Và cũng có người chỉ nhớ khoảnh khắc Emiliano Martínez dang chân cứu cú sút của Kolo Muani ở phút 123, bởi đôi khi lịch sử của một thiên tài cũng cần tới đầu gối của một người bạn thân.

Sau cùng, Montiel ghi quả luân lưu quyết định và Messi bước lên nhận World Cup. Đó là thời điểm một cuộc tranh luận kéo dài gần hai thập kỷ ở Argentina gần như tự tan biến. Messi có yêu Argentina không? Messi có đủ "Argentina" hay không? Messi có thể trở thành biểu tượng của đất nước giống Maradona hay không? Một khi anh đã vòng quanh Lusail với chiếc cúp vàng trong tay, những câu hỏi ấy bỗng cũ kỹ đến mức chẳng còn ai muốn trả lời. Anh đã hoàn tất hành trình để được nhìn nhận như chính mình. Dưới thời Scaloni, Messi trở thành thủ lĩnh không thể tranh cãi của một thế hệ mới, đưa Argentina đến hai chức vô địch Copa América và World Cup 2022. Argentina không cần chọn giữa Maradona và Messi để đặt lên một bàn cân lịch sử. Họ là hai thiên tài thuộc về hai thời đại khác nhau. Có lẽ đó cũng là dấu hiệu rõ nhất cho thấy người Argentina cuối cùng đã trưởng thành cùng Messi, bởi tình yêu thực sự không bắt người mình yêu phải trở thành một người khác.

EZEIZA, BỮA ASADO (TIỆC THỊT NƯỚNG) CUỐI CÙNG

Những ngày cuối cùng của Messi cùng đội tuyển Argentina ở Ezeiza trôi qua theo một cách rất bình thường. Anh đến sớm, ăn nhẹ cùng đồng đội rồi ra sân tập. La Nación cho biết Scaloni để Messi tự quyết định thời điểm hội quân, nhưng anh vẫn muốn tận dụng những giờ cuối cùng tại nơi đã trở thành ngôi nhà thứ hai trong cuộc đời mình. Sau buổi tập, cả đội ngồi lại bên một bữa asado. Ngày trước, trong một số đợt tập trung, Messi thậm chí chọn ngủ lại Ezeiza vào ngày nghỉ thay vì rời trại, bởi theo thời gian, nơi ấy không còn đơn thuần là một cơ sở tập luyện mà đã trở thành một phần đời sống của anh.

Thịt nướng thì ở đâu cũng có, cũng như bóng đá ở đâu cũng có người chơi, nhưng người Argentina biến asado thành một lý do để ngồi cạnh nhau. Thịt ngon hay không đôi khi chẳng quan trọng bằng việc quanh bếp than hôm ấy có những ai. Trong bữa asado cuối cùng của Messi cùng đội tuyển, nhiều thế hệ hẳn đã ngồi chung một bàn. Có những người từng cùng anh vô địch thế giới, những người từng cùng anh thất bại và cả những cầu thủ mới mà vào thời điểm Messi ra mắt đội tuyển Argentina năm 2005, họ thậm chí còn chưa chào đời. Đó mới là điều thời gian làm với một cầu thủ. Ngày đầu tiên, bạn là đứa trẻ nhỏ nhất phòng. Một ngày nào đó, bạn nhìn quanh và nhận ra mình đã trở thành ký ức thời thơ ấu của tất cả những người còn lại.

NGƯỜI ARGENTINA CUỐI CÙNG ĐÃ KỊP YÊU MESSI ĐÚNG CÁCH

Messi từng phải dành gần nửa sự nghiệp để thuyết phục quê hương rằng mình thuộc về nơi đó. Cuối cùng, anh không chỉ thuộc về Argentina mà còn trở thành một phần trong cách Argentina nhìn lại chính mình. Sau World Cup 2022, những bức tranh tường về Messi xuất hiện khắp Buenos Aires. Những người từng xem Kempes, Maradona hay Batistuta giờ kể về Messi cho con cháu. Khi anh tuyên bố giải nghệ sau World Cup 2026, các CLB trên khắp đất nước treo biểu ngữ, hát tên anh, những công trình ở Buenos Aires được chiếu màu xanh trắng, còn người dân xếp hàng chụp ảnh trước những bức tường vẽ Messi nâng World Cup.

Có lẽ đó mới là chiến thắng lớn nhất của Messi với Argentina. Bởi rất nhiều mối quan hệ trong đời không may mắn được như thế. Có những người chỉ được yêu sau khi đã rời đi. Có những lời cảm ơn chỉ được nói khi người nhận không còn nghe thấy. Có những đứa trẻ dành cả đời để chứng minh với cha mẹ rằng mình đủ tốt, đến cuối cùng chẳng ai kịp nói với nhau rằng thật ra điều đó chưa bao giờ quan trọng đến vậy. Messi và Argentina từng làm nhau đau. Người Argentina từng nghi ngờ anh. Messi từng bỏ tuyển mà đi. Argentina gọi anh trở lại và anh đã trở lại. Sau cùng, họ cùng nhau nâng cao chiếc cúp mà cả hai đã đợi quá lâu.

Sau trận đấu cuối cùng, Argentina sẽ bắt đầu một công việc khó hơn bất kỳ cuộc chuyển giao thế hệ nào. Họ phải tập sống mà không còn anh ở đó. Bóng đá vẫn luôn tiếp tục. Chỉ là có một số người, sau khi ở cạnh ta đủ lâu, đến lúc rời đi mới khiến ta nhận ra rằng họ đã âm thầm trở thành một phần trong cách ta đo đạc thời gian.

Với bóng đá Argentina, hơn hai mươi năm vừa qua có một cái tên như thế.

Người ta gọi nó là thời của Lionel Messi.