Đôi chân dĩ nhiên chính là thứ mà người ta chú ý nhất ở Rayan Cherki, với những bước nhảy nhót và nhón gót thoăn thoắt giúp anh thoát khỏi những cú tắc bóng tuyệt vọng của các hậu vệ, tuyển thủ người Pháp như thể đang khiêu vũ giữa vòng cấm trước khi nhẹ nhàng đưa quả bóng vượt qua thủ môn.
 |
Bàn thắng đầu tiên của cầu thủ tấn công thuộc biên chế Manchester City vào lưới Crystal Palace cách đây 13 ngày là một màn phô diễn kỹ năng tuyệt mỹ, và cũng là điểm nhấn trong một màn trình diễn đầy mê hoặc giúp đội bóng của anh giành chiến thắng 4-1. Tuy nhiên, khả năng giữ thăng bằng và những bước chân thoăn thoắt tạo nên siêu phẩm đó lại được tôi luyện bởi một môn thể thao hoàn toàn khác.
Hồi tháng 5, một đoạn video quay cảnh Cherki tập boxing đã “viral” chóng mặt trên mạng xã hội. Trong đoạn video đó, anh đang tập đấm đích cùng huấn luyện viên boxing người Pháp Omrani Faycal tại phòng tập của ông ở Villeurbanne, phía đông bắc Lyon, vài tuần trước khi anh rời Lyon để gia nhập Man City vào mùa hè năm ngoái. Trong đoạn clip dài 30 giây này, có thể thấy Cherki đã tung ra một loạt các tổ hợp đòn trong khi liên tục di chuyển chớp nhoáng ra vào tầm đánh, kèm theo những pha lách, ngụp và lắc người cực kỳ điệu nghệ. Lại là đôi chân biết khiêu vũ ấy.
Link Clip: https://www.instagram.com/reel/DXxCXbFCcR3
Quả thật là rất ấn tượng, nhất là vì khi các cầu thủ bóng đá “tập boxing”, hiến khi nào họ trông ra dáng dân chuyên như thế.
Thường thì trông họ… đúng chất là cầu thủ bóng đá đi tập tành boxing: Những cú đấm thường vung rộng và xuất phát từ ngang eo, cùng với đó là hoàn toàn không có một chút kỹ năng di chuyển đầu nào để né đòn. Tất nhiên, điều đó chẳng có gì đáng chê cười cả, bởi họ chủ yếu chỉ tập cho vui; như một cách để phá vỡ sự đơn điệu của những buổi tập trong tuần hoặc duy trì thể lực trong quá trình phục hồi chấn thương.
Tuy nhiên, khi Cherki tập boxing, trông anh... thực sự giống hệt một võ sĩ.
“Nhìn đáng sợ ác,” HLV trưởng khi đó của Man City là Pep Guardiola đã nói đùa như vậy khi được hỏi về đoạn video trong một cuộc họp báo. “Tôi sẽ phải cho cậu ta chơi hết mọi trận đấu thôi!”
Thậm chí ngay cả dân chuyên nghiệp cũng phải ấn tượng. “Cậu ấy ra đòn ngon lành đấy chứ nhỉ?” Curtis Woodhouse, một cựu tiền vệ từng khoác áo đội tuyển U21 Anh đã từ bỏ bóng đá để trở thành một võ sĩ boxing chuyên nghiệp và từng giành chức vô địch hạng dưới bán trung nước Anh vào năm 2014, nhận xét sau khi xem video. “Trông có vẻ như cậu ấy sở hữu một đôi tay rất nhanh và những cú đấm cũng khá uy lực. Tôi không biết cậu ấy đã tập boxing được bao lâu rồi, nhưng nếu tôi không biết đó là Rayan Cherki của Manchester City, tôi sẽ nghĩ cậu ấy là một tay đấm thực thụ đấy.”
Thực ra Cherki không phải là cầu thủ bóng đá đẳng cấp cao duy nhất có niềm đam mê với boxing. Tại hầu hết những đêm sự kiện đấu boxing lớn ở Vương quốc Anh, bạn sẽ thấy không ít cầu thủ ngồi ngay hàng ghế sát sàn đấu. Một số người, bao gồm thủ môn số 1 của Everton lẫn đội tuyển Anh là Jordan Pickford và cựu siêu sao của Manchester United và Tam Sư là Wayne Rooney, đã lớn lên cùng môn thể thao này.
Rooney từng tập luyện tại phòng tập của chú mình ở ngoại ô Croxteth, Liverpool và có lần nổi đình nổi đám khi so găng với người đồng đội cũ ở Man United là Phil Bardsley ngay trong nhà bếp của mình - cuối cùng, Rooney đã bị knock-out nằm đo ván trên sàn. Sau đó, anh cũng đã biến sự việc này thành một câu chuyện hài đúng nghĩa bằng cách giả vờ ngã lăn ra ngất xỉu sau khi ghi bàn vào lưới Tottenham Hotspur trong trận đấu tiếp theo.
 |
Trong một podcast vào năm 2019 với Eddie Hearn, chủ tịch của gã khổng lồ chuyên tổ chức và quảng bá các sự kiện thể thao lớn Matchroom, Rooney cho biết anh tin rằng việc tập luyện boxing từ thuở nhỏ chính là thứ đã giúp mình có được nền tảng thể chất để có thể thi đấu ở Premier League khi mới 16 tuổi.
“Nó giúp tôi sẵn sàng về mặt thể chất, và nếu không có điều đó, tôi không biết liệu mình có thể chịu nổi nhiệt khi phải đương đầu với những đối thủ như Sol Campbell, Martin Keown và các hậu vệ to lớn khác hay không,” anh chia sẻ. “Vì thế, điều đó đã thực sự giúp tôi đạt được một thể trạng mà dù còn rất trẻ, tôi vẫn đủ khỏe để chịu đựng được sự ‘cục súc’ của bóng đá Anh.”
Những người khác không có nền tảng boxing từ nhỏ như Rooney, nhưng họ vẫn nhìn thấy giá trị của việc bổ sung bộ môn này vào lịch trình tập luyện của mình.
Đầu mùa giải 2024/25, tiền đạo của Manchester United và đội tuyển Anh là Marcus Rashford đã đăng lên Instagram một đoạn video quay cảnh anh tập đấm đích và đấm bao cát đan xen với những cú bật nhảy qua xà cao (một phương pháp rèn luyện thể chất cường độ cao được Joe Gallagher – người từng giành danh hiệu HLV xuất sắc nhất năm do tạp chí Boxing News và Ring bình chọn - cực kỳ ưa chuộng). Cựu đội trưởng của Liverpool và tuyển Anh Jordan Henderson cũng từng được bắt gặp đang tập đấm đích, trong khi cựu tiền vệ của Manchester United và đội tuyển Pháp Paul Pogba lại nổi tiếng với việc áp dụng kickboxing vào quá trình tập luyện.
Nhưng liệu việc đó có thực sự mang lại lợi ích cho những cầu thủ này không?
Faycal, người bắt đầu làm việc với Cherki từ 8 năm trước và huấn luyện anh mỗi tuần một lần cho đến khi cầu thủ người Pháp rời Lyon, không hề có một chút nghi ngờ nào về điều đó. Ông mô tả các buổi tập boxing của họ là “một đòn bẩy thực sự cho sự tiến bộ, đặc biệt là trong thế giới bóng đá hiện đại, nơi những pha tranh chấp tay đôi 1 chọi 1 và khả năng ra quyết định nhanh chóng có vai trò tối quan trọng”.
Woodhouse tin rằng lợi ích chủ yếu nằm ở việc phá vỡ sự đơn điệu của một tuần tập luyện, đồng thời mang tới cho những cá nhân có bản tính cạnh tranh cao cơ hội để tiến bộ trong một lĩnh vực khác, nhưng Faycal thì cho rằng sự thật không chỉ đơn giản như vậy. Ông liệt kê ra một loạt các lợi ích có thể chuyển hóa sang bóng đá, bắt đầu từ khả năng phối hợp và sự linh hoạt, nhanh nhẹn của thần kinh-cơ (neuromuscular).
Điều đó có ý nghĩa gì trong thực tế? “Boxing có thể phát triển khả năng phối hợp cực kỳ tinh tế giữa phần thân trên và thân dưới,” Faycal phân tích. Ông giải thích thêm rằng việc tung ra các tổ hợp đòn đánh, né đòn (kể cả những cú đấm giả từ huấn luyện viên) và di chuyển cùng với các pha ra đòn đòi hỏi “sự đồng bộ giữa nhận thức và hành động”.
“Đối với một chuyên gia kiến thiết có kỹ thuật xuất chúng như Rayan, điều này cải thiện khả năng chuyển hướng, những pha động tác giả và khả năng vượt qua hậu vệ đối phương trong không gian hẹp của cậu ấy”.
 |
Sức mạnh nhóm cơ lõi là thứ mà cựu tiền đạo Mohamed Salah của Liverpool nổi tiếng là đã dành hàng giờ trong phòng gym để rèn luyện, tập trung vào khả năng ổn định khi thực hiện các động tác xoay người, sức mạnh cơ bụng và khả năng giữ thăng bằng. Đây chính là những yếu tố then chốt cho phép anh chống chịu lại lực tác động từ các hậu vệ, duy trì khả năng bứt tốc và xoay trở nhanh chóng khi đang di chuyển với tốc độ cao.
Faycal cho biết boxing cũng có thể tạo ra hiệu ứng tương tự, mang lại khả năng che chắn bóng tốt hơn, chống chịu va chạm tốt hơn và ít bị mất thăng bằng hơn khi tranh chấp.
Bộ môn này cũng có thể giúp cải thiện tốc độ phản ứng và khả năng phán đoán tình huống. Faycal kể rằng trong các buổi tập boxing, Cherki đã học cách đọc ý đồ của đối thủ chỉ trong một tích tắc bằng cách quan sát đôi vai, ánh mắt và nhịp điệu chuyển động của họ. “Trong bóng đá, điều này giúp mài giũa khả năng nhận định và phán đoán tình huống” Faycal khẳng định. “Chẳng hạn như biết khi nào nên bứt tốc, làm động tác giả hoặc chuyền bóng thậm chí trước cả khi hậu vệ đối phương kịp phản ứng.”
Bộ pháp (footwork) là một khía cạnh có thể gây ra nhiều tranh luận. Faycal tin rằng việc các võ sĩ liên tục tập luyện để giữ cho đôi chân luôn thanh thoát, phản ứng nhanh nhạy và duy trì sự thăng bằng có thể được chuyển hóa thành sự bùng nổ trên sân cỏ; giúp các cầu thủ xuất phát sắc bén hơn và trụ vững hơn trong các tình huống một chọi một.
Ngược lại, cựu vô địch thế giới hạng siêu trung và cũng là HLV của đội tuyển boxing Vương quốc Anh Richie Woodhall, người từng có thời gian tập luyện cho các cầu thủ tại CLB yêu thích của ông là West Bromwich Albion, lại tin rằng mặc dù việc xỏ găng có thể giúp các cầu thủ khỏe và sung sức hơn, nhưng “thực sự không có lợi ích nào cho bộ pháp cả” vì hai môn thể thao này “hoàn toàn khác nhau về những gì cần thiết để thi đấu tốt.”
 |
Quan điểm của ông được đồng tình bởi Giáo sư Alan Ruddock, một chuyên gia sinh lý học thể thao và là người đồng sáng lập Boxing Science, một đội ngũ hỗ trợ hiệu suất thi đấu đã làm việc với hơn 700 vận động viên, bao gồm các cựu vô địch thế giới như Fabio Wardley, Kell Brook và Terri Harper.
“Một cầu thủ bóng đá ở Premier League cần khả năng tăng tốc, giảm tốc và đổi hướng với lực rất lớn - bạn sẽ không thể có được điều đó qua boxing vì thứ lực ấy không tồn tại trong môn này,” Ruddock phân tích. “Khi bạn thực hiện các bài tập bộ pháp trong boxing, mọi thứ đều có phần quá… lịch thiệp; Kiểu như chỉ là nhảy nhót nhẹ nhàng thôi, giống khiêu vũ ấy. Đó chính là phần ‘Quý tộc’ trong bộ luật Queensberry đấy. Còn các cầu thủ bóng đá cần phải tạo ra lực cực lớn trong một khoảng thời gian rất ngắn. Thật không may, mảng bộ pháp của boxing sẽ chẳng giúp ích gì cho chuyện đó cả.”
Khi Woodhouse chuyển sang thi đấu boxing, mọi người đều kỳ vọng anh sẽ sở hữu đôi chân của Vasiliy Lomachenko, võ sĩ huyền thoại người Ukraine nổi tiếng với bộ pháp xuất chúng. Nhưng đáng buồn thay, đôi chân của Woodhouse vẫn chỉ là đôi chân của một cầu thủ bóng đá đã giải nghệ. “Tôi chưa bao giờ có một đôi chân tốt khi làm võ sĩ boxing cả,” anh chia sẻ. “Mọi người cứ nghĩ tôi sẽ có những bước chân ảo diệu trên sàn đấu, nhưng đó là một hệ kỹ năng hoàn toàn khác. Thực tế thì tôi đã di chuyển khá nặng nề.”
Tuy nhiên, luôn có những ngoại lệ.
Hai nhà vô địch quyền anh thế giới Katie Taylor và Lauren Price đều có khởi đầu là những cầu thủ bóng đá, thậm chí đã từng khoác áo đội tuyển quốc gia Cộng hòa Ireland và Xứ Wales. Cả hai đều sở hữu bộ pháp cùng khả năng giữ thăng bằng đặc biệt xuất sắc, những tố chất thường được cho là nhờ khoảng thời gian họ cống hiến trên sân cỏ. Tuy nhiên, đây cũng có thể chỉ đơn giản là những tố chất bẩm sinh - những năng khiếu từng giúp họ vươn tới đẳng cấp cao trong bóng đá và giờ đây đang tiếp tục phát huy tác dụng tương tự trên võ đài - chứ không phải là những kỹ năng được phát triển thông qua môn thể thao vua.
Thể lực tim mạch cũng là một khía cạnh thú vị.
Rất nhiều thứ phụ thuộc vào loại hình tập boxing mà các cầu thủ đang thực hiện và người đang trực tiếp hướng dẫn họ. Ruddock kể rằng, sau khi kiểm tra và huấn luyện hàng trăm võ sĩ, ông nhận thấy mức độ bùng nổ mà họ thể hiện “không thể nào sánh bằng” một cầu thủ Premier League.
 |
| Katie Taylor (bên trái) |
Mặc dù các võ sĩ sở hữu nền tảng thể lực rất đáng nể và có thể duy trì tốc độ tốt trong một khoảng thời gian dài, nhưng Ruddock cho rằng họ không nhất thiết cũng có khả năng lặp đi lặp lại các pha bứt tốc như những cầu thủ bóng đá ưu tú. Tuy nhiên, nói như vậy không có nghĩa là không thể tạo ra những kích thích tốt cho hệ tim mạch bằng các bài đánh đích. Ruddock đã trích dẫn một nghiên cứu năm 2014 cho thấy hoàn toàn có thể đẩy các võ sĩ đạt mức 90% chỉ số VO2 max (công suất hiếu khí tối đa) hoặc 90% nhịp tim tối đa của họ bằng cách sử dụng các bài tập đấm đích mô phỏng boxing nghiệp dư.
“Vì vậy, bạn hoàn toàn có thể có được sự kích thích tốt cho hệ tim mạch từ việc tập đấm đích,” Ruddock phân tích, “nhưng bạn sẽ cần một HLV và người cầm đích rất lành nghề, bởi vì họ không thể chỉ đơn thuần là để bạn tung ra một kiểu đòn duy nhất hoặc tung ra một số lượng đòn đánh quá ít.
“Người huấn luyện phải cực kỳ linh hoạt. Ông ta phải biết khi nào nên thúc đẩy bạn, khi nào nên kéo bạn lại, và sau đó tăng dần cường độ yêu cầu thay vì gần như vắt kiệt sức võ sĩ ngay từ lúc bắt đầu. Đó phải là những hoạt động cường độ cao, lực tác động mạnh và lặp đi lặp lại chứ không phải là kiểu đấm đích được biên đạo sẵn, chạm chạm nhẹ nhàng như của Floyd Mayweather Junior.”
Khía cạnh cuối cùng mà Faycal đề cập đến là sức mạnh tinh thần và khả năng kiểm soát căng thẳng. Theo ông, boxing đòi hỏi sự điềm tĩnh dưới áp lực, khả năng tập trung cao độ trong lúc cơ thể đang gắng sức và tinh thần sẵn sàng đối đầu trực diện. “Đối với một chuyên gia kiến thiết như Cherki, điều này có thể giúp cậu ấy luôn giữ được sự quyết đoán trong những khoảnh khắc căng thẳng (cuối trận đấu hoặc khi bị đối thủ pressing mạnh mẽ),” ông nói thêm.
Đối với Ruddock, boxing còn có tiềm năng thúc đẩy sự tự tin của các cầu thủ. “Tôi là một cầu thủ Premier League, và tôi sẽ phải xung trận hai lần một tuần,” ông nói. “Vậy cách để chuẩn bị thật tốt cho việc đó là gì? Đeo găng vào, đến phòng tập và dứt vài bài boxing.”
Cherki từng kể về niềm đam mê của mình với các môn thể thao đối kháng trên podcast Men in Blazers, giải thích rằng boxing “đã cho phép tôi rèn luyện thể chất của mình, cho phép tôi thể hiện bản thân”. Nhưng bất chấp tình yêu của chàng trai đồng hương dành cho môn thể thao này, Faycal vẫn cảnh báo rằng có những điểm cần lưu ý khi đưa boxing vào lịch trình tập luyện của một cầu thủ.
Lưu ý đầu tiên là về khối lượng tập luyện. “Tập quá nhiều có thể ảnh hưởng đến sự sung mãn chuyên biệt mà bóng đá đòi hỏi,” ông nói.
Lưu ý thứ hai là nguy cơ chấn thương, đặc biệt là ở bàn tay, cổ tay và các chấn thương do va đập. “Điều này đòi hỏi sự giám sát nghiêm ngặt và thường là tập luyện mà không đấu tập đối kháng trực tiếp,” Faycal chia sẻ.
Ông giải thích rằng mục tiêu không phải là biến Cherki thành một võ sĩ, mà là sử dụng boxing để nâng tầm những tố chất ưu tú anh vốn đã có sẵn. “Khi được tích hợp đúng cách, boxing có thể biến một cầu thủ giàu kỹ thuật thành một vận động viên hoàn thiện hơn nữa,” ông khẳng định, “giống như việc gắn thêm một bộ tăng áp động cơ đầy tinh tế vào một cỗ máy vốn đã đạt hiệu suất rất cao.”
Liệu một cầu thủ như Cherki có thể chuyển hướng sang theo đuổi sự nghiệp boxing sau khi giải nghệ bóng đá không? Woodhouse chỉ bật cười.
“Tôi sẽ khuyên cậu ấy cứ tiếp tục kiếm 150.000 bảng mỗi tuần từ Man City đi!”
Theo Sarah Shephard và Chris McKenna, The Athletic
Rayan 
Rayan Cherki 
