Arsenal đang tự giới hạn mình bởi sự cầu toàn của Mikel Arteta

Trên lý thuyết, Arsenal đang sở hữu những con số thống kê cực kỳ ấn tượng với 9 chiến thắng sau 10 trận đấu đầu tiên của mùa giải 2026/2027.

Thế nhưng, kết quả tích cực ấy chưa thể che lấp những vấn đề trong cách vận hành của nhà đương kim vô địch Premier League. Đặc biệt ở đấu trường quốc nội, màn trình diễn gần đây của Pháo thủ đang để lại nhiều nỗi lo hơn là sự yên tâm. Arsenal vẫn biết cách giành chiến thắng, nhưng ngày càng gặp khó khăn trong việc kiểm soát thế trận và duy trì ưu thế trước sức ép từ đối thủ.

Những chiến thắng sát nút trước Chelsea và Leeds United đều cho thấy một kịch bản đáng lo ngại. Arsenal chơi tốt trong hiệp một, sau đó hụt hơi và để đối phương dồn ép dữ dội sau giờ nghỉ. Thay vì chủ động kiểm soát nhịp độ để kết liễu trận đấu, Pháo thủ thường phải gồng mình bảo vệ lợi thế mong manh trong những phút cuối. NHM vì thế liên tục rơi vào trạng thái thấp thỏm, còn đội bóng lại tự đẩy mình vào những tình huống có thể tránh được.

Vấn đề càng đáng chú ý khi hệ thống phòng ngự vốn là điểm tựa lớn nhất của Mikel Arteta cũng bắt đầu xuất hiện những dấu hiệu bất ổn. Arsenal đã thủng lưới 9 bàn sau 10 trận trên mọi đấu trường. Ngoại trừ 2 trận giữ sạch lưới tại Champions League, hàng thủ của họ ở đấu trường quốc nội đã bộc lộ không ít khoảng trống. Thất bại 0-3 trước Brighton là minh chứng rõ ràng nhất. Khi hệ thống bọc lót mất đi sự chặt chẽ, Pháo thủ dễ bị tổn thương trước những đối thủ biết cách áp sát, gây sức ép từ tuyến trên và tận dụng tốc độ trong các pha phản công.

Một số ý kiến cho rằng tình trạng này bắt nguồn từ việc các trụ cột quá tải sau mùa giải 2025/2026 căng thẳng, cộng thêm ảnh hưởng trực tiếp từ World Cup 2026. Đây là yếu tố đáng cân nhắc, nhưng không phải căn nguyên để giải thích cho toàn bộ vấn đề. Arsenal đang sở hữu chiều sâu đội hình thuộc nhóm hàng đầu Premier League và bóng đá châu Âu. Họ có đủ nhân sự để xoay vòng, điều chỉnh đội hình và thay đổi cách tiếp cận tùy theo đối thủ. Khi nguồn lực không phải điểm yếu rõ ràng, câu hỏi cần đặt ra là tại sao Arteta vẫn chưa khai thác hết những phương án mà ông đang sở hữu trong tay?

Câu trả lời nằm ở chính tư duy chiến thuật của chiến lược gia xứ Basque. Arteta đã xây dựng Arsenal thành một tập thể giàu tính tổ chức, đề cao kỷ luật và hạn chế sai lầm. Những phẩm chất ấy góp phần quan trọng vào thành công của đội bóng, nhưng sự ưu tiên dành cho tính ổn định dường như đang khiến ông trở nên quá thận trọng. Arsenal sở hữu dàn nhân sự có thể tạo ra nhiều biến thể chiến thuật đa dạng, song cách bố trí đội hình vẫn thường xoay quanh những lựa chọn quen thuộc. Khi một hệ thống được sử dụng gần như mặc định, đối thủ sẽ có thêm thời gian nghiên cứu và tìm cách hóa giải.

Trước hết, Arteta có lẽ cần cởi mở hơn với khả năng sử dụng 2 tiền đạo. Sơ đồ 4-3-3 đã trở thành cấu trúc quen thuộc của Arsenal, nhưng không nên là lựa chọn duy nhất trong mọi hoàn cảnh. Với Viktor Gyokeres và Kai Havertz, Pháo thủ có đủ cơ sở để thử nghiệm những hệ thống như 4-4-2 hoặc 3-5-2, đặc biệt trước các đối thủ chủ động lùi sâu và thu hẹp khoảng trống.

Gyökeres sở hữu sức mạnh, khả năng càn lướt và năng lực độc lập tác chiến, trong khi Havertz nổi bật ở khả năng di chuyển thông minh, chọn vị trí và xâm nhập vòng cấm. Nếu được bố trí cùng nhau, hai cầu thủ này có thể bổ trợ cho nhau thay vì phải cạnh tranh một vị trí trung phong duy nhất. Gyokeres có thể ghim các trung vệ và tạo khoảng trống, còn Havertz khai thác những khu vực phía sau hàng thủ hoặc xuất hiện ở các điểm nóng trong vòng cấm. Arsenal nhờ đó có thêm một phương án tấn công trực diện, đồng thời tận dụng tốt hơn chất lượng nhân sự đang có.

Tất nhiên, việc sử dụng hai tiền đạo đòi hỏi Arteta phải tính toán lại cách phân bổ nhân sự ở tuyến giữa và khả năng chuyển trạng thái. Nhưng đó không phải lý do để gạt bỏ ý tưởng này ngay từ đầu. Nếu chỉ sử dụng một trung phong trong khi sở hữu nhiều lựa chọn chất lượng, Arsenal vừa tự giới hạn cách tiếp cận trận đấu, vừa khiến bài toán lựa chọn đội hình trở nên khó khăn hơn. Thử nghiệm một hệ thống mới trong một vài trận đấu phù hợp sẽ giúp Arteta đánh giá rõ hơn tiềm năng của từng cầu thủ, thay vì chỉ dựa vào những gì đã quá quen thuộc.

Ở tuyến giữa, sự thận trọng của chiến lược gia 44 tuổi cũng tạo ra giới hạn nhất định. Việc thường xuyên ưu tiên những cặp tiền vệ có thiên hướng đánh chặn và bọc lót như Declan Rice – Bruno Guimaraes hoặc Rice – Myles Lewis Skelly giúp Arsenal tăng cường khả năng tranh chấp, nhưng cũng khiến đội bóng thiếu các phương án tấn công trực diện. Một tuyến giữa giàu sức mạnh có thể giúp Pháo thủ duy trì sự cân bằng, song chưa chắc đủ sức phá vỡ những hàng phòng ngự được tổ chức chặt chẽ.

Nếu Martin Odegaard và Eberechi Eze cùng xuất trận ngay từ đầu, Arsenal sẽ có thêm hai điểm kết nối sáng tạo ở khu vực giữa sân. Odegaard có khả năng điều tiết lối chơi và tung ra những đường chuyền xuyên tuyến, trong khi Eze sở hữu kỹ năng xử lý trong không gian hẹp cùng các pha đi bóng trực diện. Sự kết hợp này có thể giúp bóng được đưa lên phía trước nhanh hơn, đồng thời mở ra phương án tấn công chủ động hơn. 

Đây là điều Arsenal cần cải thiện nếu không muốn tiếp tục phụ thuộc quá nhiều vào các pha phối hợp xuống biên và khả năng tạo đột biến của Bukayo Saka, Noni Madueke hay Christos Tzolis. Khi phần lớn đường lên bóng đều đi theo những lộ trình quen thuộc, đối thủ chỉ cần tập trung quân số ở hai cánh để thu hẹp không gian hoạt động của các cầu thủ tấn công. Ngược lại, nếu Arsenal có thể tạo sức ép từ trung lộ, đối phương sẽ khó duy trì một cấu trúc phòng ngự cố định. 

Một trường hợp khác xứng đáng được Arteta cân nhắc là Mikel Merino. Tiền vệ đa năng này đang ở độ chín của sự nghiệp và thường xuyên có những màn thể hiện xuất sắc trong màu áo ĐT Tây Ban Nha. Khả năng không chiến, tranh chấp tay đôi và đặc biệt là các pha xâm nhập vòng cấm bất ngờ giúp Merino sở hữu những phẩm chất khác biệt so với các tiền vệ thiên về giữ vị trí.

Trong những trận đấu mà Arsenal gặp khó trước hàng thủ lùi sâu, khả năng xuất hiện đúng thời điểm trong vòng cấm của Merino chính là một phương án đáng giá. Những pha di chuyển từ tuyến hai thường tạo ra tình huống khó lường hơn so với các đợt phối hợp được triển khai theo khuôn mẫu. Việc Arteta chưa trao cho Merino cơ hội đá chính thường xuyên, trong khi vẫn ưu tiên những lựa chọn quen thuộc, có nguy cơ khiến Arsenal bỏ lỡ một nhân tố tạo đột biến hữu ích. Một đội hình nhiều ngôi sao chỉ thực sự phát huy hết sức mạnh khi HLV biết tận dụng những phẩm chất khác nhau của từng người.

Điều Arsenal cần vào lúc này không phải là từ bỏ sơ đồ 4-3-3 hay thay đổi chiến thuật liên tục để tạo cảm giác mới mẻ. Vấn đề nằm ở việc biến sơ đồ quen thuộc thành một nền tảng linh hoạt, cho phép Arteta điều chỉnh nhân sự và cách vận hành tùy theo diễn biến trận đấu. Gyokeres có thể kết hợp với Havertz ở tuyến trên, Odegaard và Eze có thể tăng cường khả năng sáng tạo ở trung lộ và Merino cũng có thể mang đến một phương án tấn công khác biệt. Những lựa chọn ấy không bảo đảm thành công ngay lập tức, nhưng chúng xứng đáng được kiểm chứng thay vì chỉ tồn tại trên lý thuyết.

Arsenal hiện tại không thiếu tài năng. Họ đang thiếu sự táo bạo trong cách khai thác tài năng ấy. Arteta đã xây dựng được một tập thể đủ sức cạnh tranh những danh hiệu lớn, nhưng để duy trì vị thế, ông cần vượt qua chính sự cầu toàn của mình. Một nhà vô địch không thể chỉ dựa vào sự chắc chắn. Sau tất cả, họ còn phải biết thay đổi khi đối thủ đã tìm ra cách khắc chế.