Alessandro Costacurta: "Tại San Siro, tôi từng có cảm giác khán đài sắp đổ ập xuống"

Trong bối cảnh sân vận động huyền thoại chuẩn bị bị phá bỏ, Alessandro Costacurta, một trong những cầu thủ vĩ đại nhất từng thi đấu tại đây, nhìn lại những ký ức về bầu không khí, âm thanh và sức mạnh đặc biệt của công trình đã trở thành biểu tượng bóng đá Italy.

Alessandro Costacurta chỉ trụ lại được 15 phút trong lần đầu tiên đến San Siro xem bóng đá. Dĩ nhiên, khi đó ông chưa phải cầu thủ. Costacurta đơn giản chỉ đi cùng anh trai để cổ vũ cho đội bóng mà người anh yêu thích.

“Tôi lớn lên ở tỉnh Varese, phía bắc Milan”, ông kể. “Vì vậy, khi còn nhỏ, tôi là cổ động viên của Varese. Anh trai tôi mới là người hâm mộ Milan. Lần đầu tiên tôi đến San Siro, tôi 12 tuổi, còn anh trai 14 tuổi. Tôi nhớ hình như đó là trận Milan gặp Bologna. Thời điểm đó, San Siro vẫn chưa có mái che. Bất ngờ, trời đổ mưa như trút nước. Hai anh em đi cùng bố và chỉ sau 15 phút, ông nói: ‘Không, thế là đủ rồi, chúng ta phải về thôi’. Đó chính là lần đầu tiên tôi được nhìn thấy San Siro”.

May mắn thay, chuyến đi ngắn ngủi đó chỉ là khởi đầu cho mối quan hệ kéo dài hàng thập kỷ giữa Costacurta và sân vận động nổi tiếng bậc nhất Italy.

Một năm sau, ông gia nhập học viện đào tạo trẻ của Milan, trước khi có 663 lần ra sân cho đội một. Trong sự nghiệp, Costacurta giành bảy chức vô địch Serie A cùng năm danh hiệu vô địch châu Âu, trải qua cả hai thời kỳ giải đấu mang tên European Cup và Champions League. Chỉ Paolo Maldini (902 trận) và Franco Baresi (719 trận), hai đồng đội cùng thi đấu ở hàng phòng ngự, có số lần khoác áo Rossoneri nhiều hơn ông.

Trong cuộc trò chuyện, có lúc Costacurta gọi Milan thời kỳ đó là “đội bóng mạnh nhất thế giới trong suốt 25 năm”. Ngay sau đó, ông tự điều chỉnh thành “một trong những đội bóng mạnh nhất”.

Nếu Costacurta không muốn bị xem là tự đề cao, tôi có thể nói thay ông: hàng phòng ngự bốn người gồm Maldini, Baresi, Mauro Tassotti và Costacurta hoàn toàn có thể được xem là hàng thủ vĩ đại nhất lịch sử bóng đá, xét cả về chất lượng chuyên môn lẫn thời gian duy trì đỉnh cao.

Họ đã cùng nhau thi đấu tại một trong những sân vận động nổi tiếng nhất hành tinh.

Cuộc phỏng vấn diễn ra trong những ngày trước lễ kỷ niệm 100 năm thành lập San Siro. Cột mốc lịch sử càng trở nên đặc biệt khi sân vận động này sẽ không còn tổ chức các trận bóng đá trong tương lai không xa.

Cuối năm 2025, Milan và Inter hoàn tất thương vụ cùng mua lại sân San Siro và khu đất xung quanh từ chính quyền thành phố Milan. Hai câu lạc bộ dự kiến bắt đầu xây dựng sân vận động mới vào đầu năm 2027.

Theo Costacurta, đây là bước đi cần thiết.

“San Siro không phải một sân vận động hiện đại”, ông nhận xét. “Đó là một biểu tượng, một công trình đẹp đến khó tin, nhưng lại không đáp ứng tốt các yêu cầu sử dụng”.

Cựu trung vệ Milan liệt kê hàng loạt hạn chế của sân vận động, từ việc thiếu thang máy cho đến những khu vực tiếp khách đã lỗi thời. Khi tôi nhắc đến hệ thống nhà vệ sinh nổi tiếng vì tình trạng xuống cấp tại San Siro, ông nở nụ cười có phần ngượng ngùng.

“Đó chính là điều đầu tiên tôi định nói!”.

San Siro sẽ được thay thế bằng một sân vận động đa chức năng do hai công ty kiến trúc Foster + Partners và Manica thiết kế. Khu vực xung quanh cũng sẽ được tái phát triển với các cơ sở thương mại, dịch vụ lưu trú và tiếp đón khách.

Việc xây dựng sân vận động mới luôn là một trong những trụ cột trong chiến lược phát triển Milan mà tập đoàn RedBird đưa ra kể từ khi tiếp quản câu lạc bộ vào năm 2022.

Dự án được triển khai chung với Inter, đội bóng đang chia sẻ San Siro cùng Milan. Sự hợp tác giữa hai đối thủ truyền kiếp phần nào phản ánh nét đặc trưng của trận derby thành Milan, nơi mối quan hệ giữa hai câu lạc bộ ít căng thẳng hơn nhiều cuộc đối đầu giữa các đội bóng cùng thành phố ở những nơi khác.

“Milan là một thành phố rất đặc biệt”, Costacurta chia sẻ. “Khi đến xem những trận derby trên khắp thế giới, hiếm khi bạn cảm nhận được bầu không khí thân thiện như tại đây. Tất nhiên vẫn có những màn hát đối đáp trên khán đài, nhưng cổ động viên hai đội cũng thường xuyên hòa lẫn vào nhau. Khi tôi còn thi đấu, mối quan hệ giữa các cầu thủ cũng như vậy”.

Dẫu vậy, chiến thắng trước Inter vẫn mang đến cảm giác thỏa mãn lớn nhất cho các cầu thủ Milan, đặc biệt trong những trận đấu mà Rossoneri được xếp là đội khách.

“Khi thi đấu cho một đội bóng lớn, cảm giác tuyệt vời nhất là chinh phục sân nhà của một đội bóng lớn khác. Tôi nhớ trận chúng tôi đánh bại Inter 6-0 khi phải thi đấu với tư cách đội khách vào tháng 5/2001. Khi tỷ số lên 4-0, chúng tôi đã thấy cổ động viên Inter bắt đầu bỏ về”.

Theo kế hoạch, công trình mới sẽ hoàn thành vào năm 2031 và đủ điều kiện đăng cai các trận đấu tại Euro 2032.

Sân vận động hiện đại sẽ mang lại lợi ích kinh tế đáng kể cho Milan và Inter, tạo thêm những nguồn doanh thu cần thiết để hai câu lạc bộ tăng sức cạnh tranh tại đấu trường châu Âu. Đây là vấn đề đặc biệt quan trọng trong bối cảnh Serie A, cũng như những giải vô địch quốc gia khác, gặp nhiều khó khăn khi cố gắng bắt kịp sức mạnh tài chính của Premier League.

Dù thừa nhận sự cần thiết của dự án, không ai có thể phủ nhận nỗi buồn khi phải nói lời chia tay San Siro.

Trong sự nghiệp cầu thủ và cả sau khi giải nghệ, Costacurta từng đặt chân đến nhiều sân vận động danh tiếng nhất châu Âu. Theo ông, đặc điểm khiến San Siro trở nên khác biệt chính là độ dốc của các khán đài.

“Rất nhiều sân vận động được xây dựng như thế này”, ông nói, đồng thời đưa hai bàn tay tạo thành một góc nghiêng thoải để minh họa. “Nhưng San Siro thì như thế này”.

Lần này, những ngón tay của ông gần như hướng thẳng xuống dưới.

“Lần đầu tiên tôi được đứng cạnh sân để làm nhiệm vụ nhặt bóng, công việc mà cầu thủ nào cũng phải trải qua khi gia nhập đội trẻ, tôi gần như cảm thấy sợ hãi. Tôi có cảm giác tất cả những người trên khán đài sắp đổ ập xuống người mình”.

“Có lẽ sân Bernabéu của Real Madrid cũng hơi giống như vậy. Nhưng liệu có giống San Siro không? Tôi không nghĩ thế. Ở Rome, họ có cách khác để tạo cảm giác gần gũi. Bài hát mà cổ động viên Roma cùng hát trước giờ bóng lăn thực sự rất đẹp. Nhưng đó là trải nghiệm khác”.

“Tại San Siro, khi đứng ở tầng khán đài cao nhất, bạn có cảm giác mình đang ở trên đỉnh một tòa tháp nhìn xuống sân, giống như đang nghiêng người ra ngoài cửa sổ”.

San Siro chính thức mở cửa vào ngày 19/9/1926, hiện thực hóa tầm nhìn của Piero Pirelli, Chủ tịch Milan thời điểm đó. Ông muốn xây dựng một sân vận động chuyên phục vụ bóng đá, khác biệt hoàn toàn với những công trình thể thao đang tồn tại ở Italy.

Sân không có đường chạy điền kinh, chỉ gồm bốn khán đài với sức chứa khoảng 35.000 khán giả.

Pirelli được cho là đã lấy cảm hứng từ các sân bóng tại Anh, nhưng thiết kế của San Siro cũng chịu ảnh hưởng từ đặc điểm khu vực xung quanh. Bên dưới các khán đài, người ta bố trí chuồng ngựa, kho chứa cỏ khô và những không gian lưu trữ nhằm phục vụ trường đua ngựa nằm ngay bên cạnh.

Năm 1935, chính quyền thành phố Milan mua lại sân vận động và tiến hành mở rộng bằng cách xây dựng những khu vực nối liền các khán đài.

Đến năm 1947, Inter chuyển đến sử dụng chung San Siro với Milan. Tầng khán đài thứ hai được bổ sung và chính thức đưa vào hoạt động năm 1955.

Năm 1980, sân được đổi tên thành Giuseppe Meazza để vinh danh tiền vệ từng hai lần vô địch World Cup cùng đội tuyển Italy. Trong sự nghiệp, Meazza có 14 mùa giải khoác áo Inter và hai mùa giải thi đấu cho Milan. Tuy nhiên, phần lớn người hâm mộ vẫn quen gọi sân vận động bằng cái tên San Siro.

Đợt cải tạo lớn tiếp theo diễn ra trước World Cup 1990, khi tầng khán đài thứ ba được hoàn thành. Công trình này cũng mang đến hệ thống mái che, giúp khán giả cuối cùng được bảo vệ trước những cơn mưa mà Costacurta từng phải chịu đựng khi còn nhỏ.

Ông góp mặt trong trận đấu đầu tiên tại San Siro sau khi tầng khán đài mới đi vào hoạt động. Đó là thất bại 0-1 của Milan trước Juventus trong trận lượt về chung kết Coppa Italia.

“Tôi nhớ tiếng ồn khi đó lớn hơn trước, nhưng thứ đọng lại rõ nhất trong ký ức là mặt sân”, Costacurta kể.

“Người ta chưa hiểu phải điều chỉnh luồng không khí như thế nào sau khi xây thêm tầng khán đài. Vì vậy, mặt cỏ trở nên cực kỳ tồi tệ. Trong suốt một năm rưỡi, chúng tôi phải thi đấu trên mặt sân tệ nhất châu Âu”.

Dĩ nhiên, Milan sau đó đã tìm được cách thích nghi. Từ tháng 5/1991 đến tháng 3/1993, Rossoneri thiết lập chuỗi 58 trận bất bại liên tiếp tại Serie A, một kỷ lục của giải đấu.

Phải chăng mặt sân xấu xí đó cuối cùng lại trở thành lợi thế cho đội chủ nhà?

“Tôi nghĩ nó thực sự gây bất lợi cho những đội khách đến San Siro”, Costacurta trả lời. “Đây còn là sân vận động tạo ra sức ép khủng khiếp. Tiếng ồn ở đó thật không thể tin nổi”.

Để nhấn mạnh cảm giác này, ông bất ngờ chuyển sang tiếng Anh và thốt lên: “Roar!” – tiếng gầm vang dội.

Costacurta hoàn toàn có lý. Trong những trận cầu lớn, âm thanh tại San Siro có thể đạt đến mức khiến bạn khó nghe rõ lời người đang nói ngay bên cạnh.

“Nhưng thực ra, các cầu thủ cũng chẳng nói chuyện với nhau nhiều trên sân đâu”, Costacurta giải thích.

Theo ông, những cuộc trao đổi thực sự quan trọng đều diễn ra trên sân tập. Vì thế, việc các huấn luyện viên liên tục gào thét chỉ đạo từ đường biên gần như là một nỗ lực vô ích.

“Họ hy vọng có thể truyền thông điệp từ ngoài đường biên vào sân, nhưng tin tôi đi, những chỉ đạo đó gần như chẳng bao giờ đến được người cần nghe”.

Dù vậy, cổ động viên lại có những cách riêng để khiến cầu thủ tiếp nhận thông điệp của mình.

Khi Costacurta ra mắt đội một Milan vào năm 1987, San Siro vẫn còn những khu vực khán đài dành cho người đứng.

“Mọi người thường bám vào hàng rào cạnh sân, thò đầu ra ngoài rồi cứ thế hét lên, hét liên tục”, ông nhớ lại.

“Tôi may mắn vì trưởng thành từ đội trẻ Milan nên không phải chịu những lời lăng mạ nặng nề nhất. Họ thường nói với tôi bằng phương ngữ Milan. Đó vẫn là những lời chế giễu, nhưng khá buồn cười”.

“Họ gọi tôi là ‘pè de ghisa’, nghĩa là ‘chân sắt’, bởi khi đó trình độ kỹ thuật của tôi vẫn chưa đạt yêu cầu để chơi cho một đội bóng như Milan. Nhưng những đồng đội không trưởng thành từ học viện thì phải nghe những lời chửi rủa thực sự nặng nề”.

Cuối cùng, Costacurta cũng chinh phục được những cổ động viên từng chế giễu mình.

Ông bật cười khi nhớ lại bài hát cổ vũ mà người hâm mộ dành riêng cho mình, một bài hát mà ông tự nhận là “dở tệ”.

“Nó chỉ có thế này: ‘Billy! Billy! Vai! Vai! Vai!’ (Billy! Billy! Tiến lên! Tiến lên! Tiến lên!). Đó là bài hát cổ vũ tệ nhất dành cho bất kỳ cầu thủ nào của Milan”.

Billy là biệt danh gắn bó với Costacurta trong suốt sự nghiệp.

Tuy nhiên, vào ngày ông chơi trận cuối cùng tại San Siro, hàng nghìn người hâm mộ đã đứng chờ bên ngoài sân vận động để trực tiếp gửi lời cảm ơn.

Những ký ức như vậy sẽ luôn tồn tại, ngay cả khi San Siro cũng đi đến hồi kết giống như sự nghiệp cầu thủ của Costacurta.

Milan và Inter đã tuyên bố rằng một phần của sân vận động cũ sẽ được bảo tồn trong dự án phát triển mới.

Theo thời gian, Costacurta còn trở thành một người hâm mộ Arsenal. Ông đặc biệt ngưỡng mộ những đội bóng do Arsène Wenger dẫn dắt, dù chủ yếu theo dõi họ từ xa.

Vì vậy, cuộc chuyển đổi từ Highbury sang Emirates của Arsenal mang đến cho cựu trung vệ Milan một góc nhìn tích cực về tương lai San Siro.

Highbury từng là một trong những sân bóng giàu truyền thống nhất nước Anh. Sau khi Arsenal chuyển đến Emirates, sân cũ được cải tạo thành khu căn hộ.

“Tôi từng thi đấu tại Highbury trong trận Siêu cúp châu Âu”, Costacurta nhớ lại.

“Trận đấu kết thúc với tỷ số 0-0. Sau đó, Milan thắng 2-0 trong trận lượt về tại San Siro”.

“Tuyệt vời. Rất đẹp. Một biểu tượng. Tôi nghĩ ban đầu tất cả mọi người đều cảm thấy khó khăn khi phải chấp nhận sự thay đổi. Nhưng giờ đây, Emirates là một sân vận động tuyệt vời. Vậy tại sao chúng ta lại không thể làm được điều tương tự?”.

(Alessandro Costacurta trong cuộc phỏng vấn với Nicky Bandini trên The Guardian, ngày 17/9/2026.)