Khi Man City thách thức giá trị cơ bản nhất của bóng đá

Mọi chuyện bắt đầu từ đâu?

Trang chủ Premier League mới đây đã chính thức xác nhận Man City vi phạm các quy định tài chính trong giai đoạn 2009/2010. Man City sau đó lên tiếng bày tỏ sự thất vọng. CEO Ferran Soriano cho rằng toàn bộ hồ sơ của Premier League nằm trong chiến dịch chống lại CLB dựa trên một cáo buộc duy nhất và sai sự thật. Đội chủ sân Etihad khẳng định sẽ kháng cáo tới cùng và EPL cho đội bóng này thời hạn tới ngày 2/10 để kháng cáo.

Sau khi Man City bị cho là đã sai phạm ở 114/115 cáo buộc trong cuộc chiến pháp lý với EPL, cái tên Rui Pinto được nhắc tới như một “công thần” giúp đưa vụ việc ra ánh sáng. Hacker người Bồ Đào Nha đã "tuồn" tới hơn 3 TB tài liệu mật cho tạp chí Der Spiegel của Đức. Nhờ thông tin này mà Der Spiegel đã viết một chuỗi bài phóng sự điều tra vào tháng 11/2018, mở ra cuộc điều tra của EPL nhắm vào các sai phạm trong gần 10 năm của Man City.

Tới năm 2023, Premier League đã gửi hồ sơ của Man City cho một ủy ban điều tra độc lập để xác định mức độ nghiêm trọng của những sai phạm. Thông báo số 3045970 đăng tải ngày 6/2/2023 trên trang chủ Premier League đã liệt kê ra những sai phạm phần lớn liên quan đến tài chính, kế toán mà Man City đã mắc phải trong giai đoạn từ 2009-2018. 

Bản cáo trạng mới đây do Premier League công bố kéo dài tới 40 trang, nhưng nội dung chính của các sai phạm có thể chia ra thành 4 nhóm sau:

1. Một số hợp đồng thương mại không phản ánh đúng bản chất thỏa thuận thực tế, qua đó khiến doanh thu được ghi nhận cao hơn và chi phí thấp hơn thực tế.
2. Những thông tin tài chính mà Man City cung cấp không phản ánh đầy đủ tình hình của CLB, bao gồm dữ liệu gửi tới kiểm toán viên và các cơ quan quản lý bóng đá.
3. CLB không tuân thủ một số quy định về kiểm soát chi tiêu của Premier League và UEFA.
4. Man City không đáp ứng đầy đủ nghĩa vụ hợp tác trong quá trình Premier League điều tra. Trong 4 cáo buộc thuộc nhóm này, 3 cáo buộc đã được xác nhận. 

Quãng thời gian Man City bị điều tra cũng là lúc đội bóng này vươn lên một cách thần kỳ rất nhanh sau khi các ông chủ UAE giàu có mua lại Man City từ cựu Thủ tướng Thái Lan Thaksin. Bằng túi sức mạnh tài chính khổng lồ, Man City vung tiền mua sắm, trả lương rất cao cho các cầu thủ với phần đông trong số đó là trụ cột của đối thủ cạnh tranh. Arsenal có lẽ là đội hiểu nhất cảm giác này, khi để mất đi không ít trụ cột trước sức hấp dẫn từ Etihad.

Một bên, Arsene Wenger vừa phải chật vật cân đối thu chi trong bối cảnh khoản nợ xây sân Emirates còn treo trên đầu, vừa phải đảm bảo cơ hội dự Champions League. Bên còn lại là một Man City chỉ cần vung tiền và không cần lo vi phạm quy định tài chính, bởi đã có một đội ngũ để thu xếp vấn đề này.

Tất nhiên, phía Premier League không thể làm ngơ. Các quy định về tài chính như FFP (hay PSR sau này) được sinh ra để ngăn một đội bóng vung tiền vô tội vạ và thay đổi cán cân quyền lực, dẫn tới sự mất cân bằng của giải đấu, cho tới khi Man City bước vào cuộc chơi và hiên ngang thách thức các quy định.

Và đây cũng là lúc sai phạm của Man City trở nên nghiêm trọng. Man City không còn sai phạm ở khía cạnh tài chính hay kế toán đơn thuần. Đội bóng này đã cố tình tác động tới giá trị đáng được tôn trọng nhất trong bóng đá: sự công bằng. Trước khi các cầu thủ bước vào sân, đội ngũ luật sư, kế toán, cố vấn tài chính của đội bóng này đã đưa bóng vào lưới từ thế việt vị. Và phải tới hơn 10 năm sau, VAR mới vào cuộc để xem lại những gì đã diễn ra.

Trong thời gian bị điều tra, Man City đã kịp bỏ túi không ít danh hiệu. Lúc này, khi cái kim trong bọc chuẩn bị lòi ra, tính chính danh của những chức vô địch ấy bị đặt dấu hỏi. Năm 2020, trong một sự kiện về luật công bằng tài chính rằng trong bóng đá, Arsene Wenger chia sẻ rằng khi một đội bóng không còn tôn trọng quy định, đó không còn là thể thao liêm chính nữa.

Vậy Man City có còn xứng đáng với danh hiệu đạt được trong giai đoạn trên?

Trong suốt 3 năm qua, không chỉ Man City mà Premier League và Giám đốc điều hành Richard Masters cũng liên tục bị chất vấn. Tháng trước, ông Masters thừa nhận rằng quy trình này đã kéo dài hơn dự kiến nhưng khẳng định con đường duy nhất để giải quyết vụ việc là để mọi chuyện diễn ra theo đúng trình tự. 

Man City từng có một lần “lật kèo” khi đối đầu với UEFA năm 2020. Thời điểm ấy, đội chủ sân Etihad đứng trước nguy cơ bị cấm dự cúp châu Âu. Sau cùng, Tòa án Trọng tài Thể thao phạt Man City 10 triệu Euro, nhưng vẫn cho dự cúp châu Âu và 3 năm sau, Man City đăng quang Champions League nhờ bàn thắng duy nhất của Rodri.

Rodri cũng khẳng định rằng không ai có thể lấy đi bất cứ danh hiệu nào ở đội bóng này, bất kể sai phạm có là gì. Thực chất, kể cả khi Man City bị luận tội, thì số danh hiệu đội bóng này đạt được đều do cầu thủ, HLV và toàn bộ đội bóng đổ mồ hôi sôi nước mắt mới có được. Nhưng một trang giấy đã bị gập lại, sẽ không thể nào vuốt phẳng được như trước nữa.

Khi nhắc tới án phạt cho Man City, có hai vấn đề cần được đánh giá một cách song song. Một mặt, không ai có thể phủ nhận nỗ lực của toàn bộ thành viên Man City trong hành trình vô địch. Cầu thủ chơi cố gắng, HLV xây dựng một lối chơi thuyết phục. Nhưng mặt khác, khi nền tảng cho những thành công ấy đến từ hành vi gian lận, tính chính danh chắc chắn sẽ không còn.

Với những cáo buộc từ phía Premier League, án phạt trừ điểm, phạt tiền hoặc cấm chuyển nhượng đang treo trên đầu Man City. FA cũng từng phạt từ điểm rất nặng Derby County ở mùa 2021/2022 vì những sai phạm liên quan tới kế toán, tài chính. Phần lớn trong số đó đến từ việc Derby không chứng minh được tính ổn định, mất khả năng thanh toán cho tới thiếu ổn định về sức khỏe tài chính.

Everton và Nottingham Forest cũng từng bị trừ điểm, với số cáo buộc ít hơn và thời gian điều tra ngắn hơn. Trong bối cảnh Man City đối diện tới 115 cáo buộc, nếu ban tổ chức không đưa ra được một án phạt đủ tính răn đe và thuyết phục, đó sẽ là cú đánh vào niềm tin của các đội bóng và người hâm mộ vào tính công bằng mà giải đấu vẫn luôn tự hào.

Người hâm mộ Man City lo lắng về viễn cảnh đội nhà bị giáng xuống hạng, tước chức vô địch và bị trừ điểm. Juventus đã chịu đựng toàn bộ những biến cố trên sau Calciopoli năm 2006. Sai phạm đó liên quan trực tiếp tới công tác trọng tài, dàn xếp tỉ số, có sự liên đới của nhiều đội bóng khác (và còn tranh cãi cho tới bây giờ) hơn là là sai phạm tài chính đơn thuần.

Nhưng người hâm mộ Man City cũng có thể nhìn sang Juventus thêm một lần nữa, để dự đoán một viễn cảnh với khả năng xảy ra cao hơn. Còn nhớ, năm 2023, Tòa phúc thẩm của Liên đoàn bóng đá Ý (FIGC) đã trừ Juventus tổng cộng 10 điểm sau bê bối Plusvalenza. Đội bóng nước Ý bị luận tội vì thổi phồng giá cầu thủ, phù phép sổ sách, làm đẹp dòng tiền cũng như làm sai lệch tình hình tài chính đội bóng trong bối cảnh đại dịch làm gián đoạn doanh thu.

Trường hợp của Juventus không giống hoàn toàn với Man City, nhưng vẫn có nhiều điểm tương đồng. Tới lúc này, chưa ai dám chắc kết quả sau cùng của vụ kiện này sẽ ra sao. Và bất kể EPL có ban hành án phạt như thế nào, cũng khó tránh khỏi những ý kiến trái chiều về sự “xứng đáng”.

Sau cùng, ngay cả khi Man City không bị luận tội, số danh hiệu đội bóng này từng chinh phục trong giai đoạn bị điều tra, cũng sẽ không còn thuyết phục và xứng đáng như những gì nó đã từng.