Việc Man Utd chạy ít có thực sự là vấn đề?

Vấn đề khi thảo luận về những hạn chế trong khâu phòng ngự của Manchester United là cứ qua mỗi tuần các khiếm khuyết cụ thể của họ lại thay đổi.

Trước Hull, họ không thể chống đỡ các tình huống cố định. Trước Ipswich, họ dễ bị tổn thương bởi những pha đảo hướng tấn công sang phía cột xa. Trước Everton, họ chỉ bị khuất phục bởi hai cú sút xuất thần. Trước Manchester City, đội chủ sân Old Trafford lại “trắng tay” trong một tình huống mà lẽ ra họ phải là những kẻ kiểm soát cuộc chơi với việc đối thủ chỉ còn 10 người trên sân. Đụng độ Brighton, họ để mất bóng quá dễ dàng, thường là khi đang ở cấu trúc dành cho giai đoạn “kiểm soát bóng”, và không kịp chuyển đổi sang cấu trúc dành cho giai đoạn “không bóng”.

Còn trong trận đấu hôm Chủ nhật gặp Fulham, họ đã rất chật vật trong việc đối phó với Alex Iwobi và Josh King khi hai cầu thủ này hoạt động ở khoảng trống giữa các tuyến - mặc dù bàn thua duy nhất của họ thực chất lại đến từ một pha phản lưới nhà đầy hy hữu. 

Vì thế, sự chú ý của dư luận bắt đầu quay sang những lời chỉ trích mang tính vơ đũa cả nắm: Về cường độ thi đấu, rồi đôi khi kéo sang cả chuyện lòng khát khao và sự quyết tâm trên sân đấu. Liệu Man United có đủ chủ động và tích cực trong lối chơi của mình hay không? Trên sóng Sky Sports, Gary Neville đã gay gắt chỉ trích một tình huống bóng trong trận hòa 1-1 với Fulham, ông xối xả lên án các tiền vệ và tiền đạo của Man United vì hành động “đi bộ” trong khi quyền kiểm soát bóng thuộc về đối thủ.

Họ đang triển khai đấu pháp “phòng ngự khu vực” bằng “khối phòng ngự tầm trung” (mid-block), và các tiền vệ “đi bộ” đơn giản là vì về cơ bản họ đã đứng ở đúng vị trí. Trong nhiều thập kỷ qua của thế giới bóng đá đỉnh cao, đây chính là cách mà nhiều hệ thống phòng ngự xuất sắc đã vận hành trong giai đoạn không bóng: Đội hình 4-4-2, chiều ngang đội hình thu hẹp, chiều dọc đội hình co cụm, duy trì cự ly chặt chẽ và tập trung nhiều hơn vào việc kiểm soát các khu vực thay vì từng cá nhân cầu thủ đối phương. 

Tuy nhiên, đây cũng là một lời chỉ trích thú vị vì nó phản ánh những gì chúng ta đã quen mắt ở môi trường bóng đá Premier League. 

Rất nhiều đội bóng hiện nay đang đặc biệt chú trọng vào đấu pháp “phòng ngự kèm người” (man marking) ở khu trung tuyến. Những nguyên tắc truyền thống về vị trí phần lớn đã bị gạt sang một bên; giờ đây, mọi thứ xoay quanh việc dâng cao, pressing từng đối thủ, chơi một-kèm-một ở khu trung tuyến và đôi khi là trên toàn mặt sân. 

Cách phòng ngự này từng bị coi là đơn điệu và thiếu chiều sâu, nhưng giờ đây nó lại trở thành lựa chọn mặc định. Nhìn chung, nó đã biến Premier League thành một cuộc chiến đầy… cục súc: Đội không có bóng chỉ tập trung vào việc áp sát đối thủ, còn đội có bóng thì gần như chẳng còn phương án chuyền chọc nào khác ngoài việc đưa bóng cho một đồng đội đang bị kèm chặt - người buộc phải cực kỳ giỏi trong việc dùng thân mình che chắn giữa quả bóng và đối thủ. 

Lý do khiến tất cả các chỉ số đại diện cho sự hấp dẫn của bóng đá - như rê dắt, tạo cơ hội từ bóng sống, hay số lần chạm bóng trong vòng cấm - đều sụt giảm ở mùa giải trước là vì hầu như chẳng ai có đủ khoảng trống để thực hiện những pha xử lý sáng tạo. 

Đáng chú ý, một ví dụ điển hình cho trào lưu chuyển dịch sang kiểu bóng đá này lại đến từ chính đội nữ của Man United, nơi HLV người Tây Ban Nha Eva Olid áp dụng một cách tiếp cận mang đậm chất Premier League cho giai đoạn không bóng. 

Hãy nhìn vào bàn mở tỷ số của họ trong trận hòa 1-1 trên sân khách trước Arsenal hôm thứ Bảy. Mọi cầu thủ Man United đều áp sát một đối thủ cụ thể, họ ép đối phương phải mắc sai lầm nghiêm trọng, và Julia Zigiotti Olme - một tiền vệ phòng ngự - lại trở thành cầu thủ chơi cao nhất, cướp được bóng gần vòng cấm rồi băng lên ghi bàn. 

Đó dường như là tất cả những gì bóng đá hiện đại đang hướng tới. 

HLV Carrick thì không hoàn toàn chạy theo xu hướng ấy. Ông tập trung vào cấu trúc đội hình thay vì pressing từng cá nhân. 

Về bản chất, tư duy này hoàn toàn chẳng có gì sai cả. Nhưng trong bối cảnh mọi đội bóng khác đều chơi một thứ bóng đá đòi hỏi nhiều năng lượng tới mức cực đoan, thì lối đá mà Man United của Carrick chọn trông có vẻ quá thụ động. 

Các cầu thủ đội chủ sân Old Trafford đang đứng thứ 5 từ dưới đếm lên trong số 20 đội bóng Premier League về thông số tổng quãng đường di chuyển trung bình mỗi trận. Nghe qua thì có vẻ tệ, nhưng một trong bốn đội xếp dưới họ ở thông số này lại chính là… Manchester City - đội bóng đang dẫn đầu bảng xếp hạng thực tế với thành tích toàn thắng 100% sau 5 vòng đấu. Dù vậy, vẫn có sự khác biệt giữa việc “chạy ít” khi bạn được dành phần lớn thời gian của mùa giải ở thế dẫn bàn như Man City, và việc thường xuyên phải loay hoay tìm bàn gỡ như Man United.

Man United thậm chí còn đứng bét khi xét về thống kê những tình huống bứt tốc và chạy tốc độ cao (theo định nghĩa của Opta là những pha chạy với tốc độ từ 19,8km/h-25,2 km/h) trung bình mỗi trận. Nhưng hãy xem ai cũng đang đứng đồng hạng bét với họ trong chỉ số đó: Tiếp tục chính là đội đầu bảng Man City. 

Tuy nhiên, điểm cần lưu ý nhất ở đây là rất khó để tìm thấy mối liên hệ tổng thể giữa những chỉ số nêu trên với xác suất giành chiến thắng trong các trận đấu. Chẳng có bằng chứng nào cho thấy các đội thắng trận luôn chạy nhiều hơn hay có nhiều pha bứt tốc hơn đối thủ cả. Những con số này phản ánh phong cách chơi bóng nhiều hơn là chất lượng chuyên môn. 

Có một sự thật không thể phủ nhận là đội hình đá chính ưu tiên hiện tại của Carrick tương đối thiếu cơ động. Ngoại trừ những cầu thủ chạy cánh như Marcus Rashford và Bryan Mbeumo, rất khó để xem bất kỳ ai khác trong đội hình xuất trận số một của Man United là “nhanh nhẹn” theo tiêu chuẩn Premier League hiện đại. Sự chậm chạp, thiếu linh hoạt vốn luôn là điểm yếu lớn nhất của Harry Maguire. Còn bộ ba tiền vệ Kobbie Mainoo, Youri Tielemans và Bruno Fernandes thì khó lòng so bì với hầu hết các bộ ba trung tuyến của nửa trên bảng xếp hạng về sức chạy. 

Dù vậy, việc bố trí ba chân chuyền tốt ở khu vực ấy lại mang đến một làn gió mới, và khả năng chuyền chọc ở khu trung tuyến của Man United mùa này thường rất đáng khích lệ. Đặc biệt, Mainoo đã chứng tỏ mình rất giỏi trong việc tỉa những đường bóng xuyên tuyến cho Fernandes hoặc các cầu thủ tấn công phía trên. Đây chính là triết lý xây dựng tuyến giữa mà Carrick, với tư cách là một cựu tiền vệ đại tài, cực kỳ coi trọng. Và nhìn chung, nó đang tạo ra một thứ bóng đá tương đối chất lượng. 

Mức độ giải trí ở Premier League lúc này thực sự khá nghèo nàn, nhưng trận đấu hôm Chủ nhật vừa qua tại Craven Cottage lại là một màn so tài xoay quanh những đường chuyền táo bạo và nỗ lực đưa bóng đến chân các cầu thủ sáng tạo khi họ có khoảng trống. Những tình huống bóng ch.ết và yếu tố thể chất đã lui xuống “vai phụ” mờ nhạt - một điều vô cùng dễ chịu. Trận đấu này đã tạo ra số pha dứt điểm cao thứ nhì trong số 50 trận đã qua ở Premier League mùa này - chỉ xếp sau chiến thắng 5-2 trên sân nhà của chính Man United trước Ipswich. 

Có thể đội chủ sân Old Trafford thực chất chẳng hề muốn để xuất hiện những trận đấu có quá nhiều pha dứt điểm từ cả hai đội như thế - bởi điều đó một phần nghĩa là họ đã phòng ngự quá hớ hênh - nhưng Man United đã hoàn toàn áp đảo đối thủ về số lần dứt điểm trong cả hai trận đấu đó (29 so với 12 và 33 so với 9). 

 

Hoàn toàn có khả năng lối chơi “thong dong” hơn trong giai đoạn không bóng của Carrick sẽ không còn hiệu quả ở Premier League nữa. Nhưng cũng hoàn toàn có khả năng nó chẳng kém phần hiệu quả so với lựa chọn thay thế. Vấn đề là, mỗi khi Man United đánh rơi điểm số, người ta lại quá dễ dàng quy chụp rằng họ lười biếng, thiếu nhiệt huyết, và định kiến đó có thể sẽ trở thành lý do khiến Carrick phải trả giá bằng chiếc ghế thuyền trưởng của mình. 

Suy cho cùng, Carrick trước hết muốn sở hữu những chân chuyền giỏi giang ở khu trung tuyến. Ông biết những cầu thủ đó không phù hợp với một lối chơi đòi hỏi cường độ quá cao. Do đó, nhà cầm quân 45 tuổi đang vận hành cỗ máy của mình theo một đường lối đi ngược lại với xu hướng thời thượng hiện nay. Dù sao đi nữa, bóng đá đâu chỉ có chuyện cuống cuồng lao vào áp sát đối thủ.

Theo Michael Cox, The Athletic