Sau 120 phút căng thẳng trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt, điều đáng ấn tượng là Thomas Tuchel vẫn có thể gạt cảm xúc sang một bên để nhìn nhận trận đấu một cách tỉnh táo.
"Tôi rất ấn tượng với những gì các cầu thủ đã thể hiện: tinh thần chiến đấu, sự nỗ lực, tinh thần đồng đội và niềm tin của họ," Tuchel chia sẻ sau chiến thắng 2-1 của tuyển Anh trước Na Uy.
"Nhưng tôi cũng là một HLV bóng đá. Và chúng tôi có thể chơi tốt hơn thế.
"Nếu nhìn trận đấu dưới góc độ chuyên môn của một HLV, tôi tin rằng chúng tôi hoàn toàn có thể, và cũng phải, chơi thứ bóng đá tốt hơn."
Bước ngoặt trong màn trình diễn của tuyển Anh, từ sự sa sút sau giờ nghỉ cho đến màn lột xác ở hiệp phụ, phần lớn đều bắt nguồn từ những điều chỉnh nhân sự của Thomas Tuchel, với cả những quyết định đúng lẫn chưa hiệu quả.
Trong buổi chiều oi bức và có độ ẩm rất cao tại Miami, trận tứ kết diễn ra với thế trận chậm rãi và đầy thận trọng. Phải đến phút 29, khi Harry Kane sút phạt đưa bóng vọt xà, trận đấu mới xuất hiện cú dứt điểm đầu tiên. Đây cũng là quãng thời gian chờ đợi lâu nhất để chứng kiến một pha dứt điểm trong tổng số 99 trận đấu của World Cup tính đến thời điểm đó.
Dù vậy, hiệp một vẫn khép lại với hai bàn thắng.
Andreas Schjelderup mở tỷ số cho Na Uy bằng một cú sút có quỹ đạo rất khó lường, khiến Jordan Pickford hoàn toàn bị đánh lừa. Tuy nhiên, bàn gỡ hòa đẹp mắt của Jude Bellingham ngay trước giờ nghỉ không làm thay đổi kế hoạch thay người mà Tuchel đã chuẩn bị từ trước.
Ngay đầu hiệp hai, chiến lược gia người Đức thực hiện hai sự thay đổi, liên quan đến bốn cầu thủ của Arsenal.
Declan Rice và Noni Madueke rời sân. Đúng như dự đoán, Bukayo Saka được tung vào thay Madueke. Bất ngờ hơn cả là việc Tuchel lựa chọn Eberechi Eze thay cho Rice.
Trước đó, Rice đá cặp cùng Elliot Anderson ở tuyến giữa nhưng đảm nhận vai trò lùi sâu hơn thường lệ. Do vừa trải qua vài ngày phải nằm trên giường vì bị ốm, Tuchel rõ ràng muốn hạn chế khối lượng vận động của tiền vệ này. Vì vậy, Anderson mới là người thường xuyên dâng cao hỗ trợ tấn công nhiều hơn.
"Chúng tôi quyết định sẽ chơi tấn công hơn," Tuchel giải thích sau trận đấu.
"Tôi đã đưa ra quyết định đó từ khi đội bị dẫn 0-1 và không muốn thay đổi kế hoạch chỉ vì chúng tôi kịp gỡ hòa. Tôi muốn các cầu thủ dâng cao đội hình hơn khi Na Uy lùi sâu phòng ngự, đồng thời tạo ra nhiều sự kết nối hơn giữa các tuyến.
"Chúng tôi đưa Ebs (Eberechi Eze) và Bukayo (Saka) vào sân. Chúng tôi cần thay một trong hai người là Declan (Rice) hoặc Elliot (Anderson). Nhưng chúng tôi biết Declan không thể chơi hết 90 phút, nên không muốn lãng phí thêm một quyền thay người sau đó. Vì vậy, chúng tôi quyết định rút cậu ấy ra sớm hơn thời điểm bắt buộc."
Tuy nhiên, những điều chỉnh ấy không mang lại hiệu quả như mong đợi.
Thực tế, tuyển Anh còn chơi tệ hơn sau giờ nghỉ.
Anderson, người thường xuyên dâng cao trong hiệp một, được kéo về đá thấp nhất ở hàng tiền vệ ba người. Trong khi đó, Eberechi Eze thi đấu bên cạnh Jude Bellingham, còn tiền vệ của Real Madrid cũng lùi xuống chơi thấp hơn đôi chút để hợp cùng Eze và Anderson tạo thành bộ ba ở khu trung tuyến.
Anderson hoàn thành rất tốt nhiệm vụ ở vị trí tiền vệ phòng ngự. Anh hoạt động năng nổ, thu hồi bóng hiệu quả và liên tục di chuyển để hỗ trợ đồng đội.
Thế nhưng, vấn đề của tuyển Anh lại nằm ở khả năng triển khai bóng.
Eberechi Eze và Jude Bellingham thường xuyên đứng ở vị trí cao, chờ những đường chuyền từ phía dưới, nhưng bóng gần như không thể đến được chân họ. Điều đó khiến Na Uy dần giành lại thế trận.
Thậm chí, trong ít phút, họ còn tưởng như đã vươn lên dẫn trước.
Torbjørn Heggem đưa được bóng vào lưới tuyển Anh, nhưng bàn thắng không được công nhận sau khi VAR xác định Erling Haaland đã phạm lỗi trong tình huống trước đó.
Đến phút 70, Tuchel nhận ra mọi chuyện không diễn ra như mong muốn và quyết định điều chỉnh.
Việc rút Anthony Gordon để tung Reece James vào sân thoạt nhìn có vẻ rất khó hiểu, bởi đó là sự thay đổi giữa một hậu vệ phải và một cầu thủ chạy cánh trái.
Tuy nhiên, James không đá ở hành lang phải.
Thay vào đó, anh được bố trí ở vai trò tiền vệ trung tâm, vị trí từng đảm nhiệm trong màu áo Chelsea ở nửa đầu mùa giải trước. Sự điều chỉnh này giúp Elliot Anderson được đẩy lên cao trở lại, chơi gần Jude Bellingham hơn, trong khi Eberechi Eze được kéo sang cánh trái để đảm nhận vai trò mà Gordon để lại.
Đường chuyền đầu tiên của Reece James sau khi vào sân thực sự rất tệ, suýt chút nữa đã khiến tuyển Anh rơi vào tình huống nguy hiểm. Trong những phút đầu sau sự điều chỉnh này, lối chơi của "Tam sư" vẫn chưa có dấu hiệu khởi sắc hay trở nên chắc chắn hơn.
Tuy nhiên, chính hai sự thay đổi người tiếp theo trong 90 phút thi đấu chính thức đã giúp tuyển Anh dần giành lại thế trận. Cũng cần nhớ rằng, những quyền thay người thứ tư và thứ năm chỉ được áp dụng sau khi bóng đá thay đổi luật trong giai đoạn đại dịch COVID-19.
Đầu tiên, Djed Spence vào thay Nico O'Reilly ở vị trí hậu vệ trái, một sự thay đổi gần như giữ nguyên vai trò trên sân.
Không lâu sau, Ezri Konsa không thể tiếp tục thi đấu ở vị trí hậu vệ phải, vốn cũng không phải sở trường của anh. Vì vậy, Tuchel quyết định tung Morgan Rogers vào sân.
Đó là một quyết định đầy táo bạo.
Một tiền vệ tấn công được đưa vào thay cho một hậu vệ phải.
Để cân bằng đội hình, Reece James được kéo trở lại đá hậu vệ phải, còn Elliot Anderson một lần nữa phải lùi xuống đảm nhiệm vai trò tiền vệ phòng ngự duy nhất. Đáng chú ý, vị trí và nhiệm vụ của Anderson gần như thay đổi sau mỗi lần Tuchel điều chỉnh nhân sự.
Cuối cùng, tuyển Anh cũng giành lại thế chủ động khi trận đấu bước vào hiệp phụ.
Morgan Rogers và Djed Spence mang đến nguồn năng lượng hoàn toàn mới. Cả hai liên tục tạo ra những pha bứt tốc và những tình huống đưa bóng lên phía trước, giúp lối chơi của tuyển Anh trở nên thanh thoát và giàu sức sống hơn.
Chính Rogers là người tạo ra bước ngoặt. Cú sút căng với quỹ đạo khó lường của anh khiến thủ thành Ørjan Nyland không thể bắt dính bóng, tạo điều kiện để Jude Bellingham lao vào đá bồi ghi bàn quyết định.
Đáng chú ý, pha lập công này có nét tương đồng kỳ lạ với bàn thắng của Mikel Merino trong chiến thắng 2-1 của Tây Ban Nha trước Bỉ ở trận tứ kết diễn ra một ngày trước đó. Cả hai đều xuất phát từ tình huống thủ môn không thể xử lý dứt điểm cú sút đầu tiên, trước khi cầu thủ băng vào đá bồi ấn định kết quả.
Bên cạnh Rogers, Djed Spence cũng xứng đáng nhận nhiều lời khen.
Vốn được biết đến nhiều hơn với khả năng phòng ngự chắc chắn thay vì những pha dâng cao sáng tạo, hậu vệ này lại là cầu thủ chơi nổi bật nhất của tuyển Anh trong hiệp phụ.
Trong bối cảnh nhiều trụ cột đã xuống sức, liên tục tranh thủ những quãng bóng chết để giãn cơ và hồi phục thể lực, Spence vẫn bền bỉ thực hiện những pha băng lên, đi bóng đầy tốc độ và thậm chí còn từng mang về một quả phạt đền cho tuyển Anh. Dù vậy, sau khi VAR vào cuộc xem xét, quyết định đó đã bị hủy bỏ.
"Djed đặc biệt xuất sắc kể từ khi vào sân," Harry Kane chia sẻ sau trận đấu.
"Nguồn năng lượng mà cậu ấy mang lại, khả năng thắng trong các tình huống một đối một, tất cả đều góp phần thay đổi cục diện trận đấu. Đó chính là điều mà chúng tôi cần."
Sự thay đổi người thứ sáu của Thomas Tuchel là tung Dan Burn vào sân. Trung vệ này tiếp tục đảm nhận vai trò giống như ở trận thắng Mexico trước đó: một "lá chắn" bổ sung trong những phút cuối, với nhiệm vụ chủ yếu là hóa giải các đường bóng bổng.
Tuyển Anh sau đó chủ động lùi sâu để bảo toàn lợi thế. Dù vậy, khó có thể trách họ.
Đặc biệt là khi Erling Haaland, người đã kiệt sức, phải rời sân giữa hiệp phụ, khiến Na Uy mất đi mối đe dọa lớn nhất trong vòng cấm.
John Stones cũng cho thấy dấu hiệu xuống sức rõ rệt. Trung vệ này chỉ thi đấu 439 phút tại Premier League mùa giải vừa qua, vì vậy việc phải căng mình suốt 120 phút là thử thách không hề nhỏ. Anh là một trong bốn cầu thủ tuyển Anh chơi trọn vẹn cả trận và đã gục xuống sân ngay sau tiếng còi mãn cuộc vì kiệt sức.
Sau trận đấu, Tuchel giải thích khá chi tiết về hàng loạt điều chỉnh chiến thuật và nhân sự của mình.
"Jude bắt đầu trận đấu ở vai trò số 10 lệch phải. Sau giờ nghỉ, chúng tôi thay đổi và đưa cậu ấy xuống đá như một số 8 lệch trái, thiên về vai trò số 8 nhưng vẫn có xu hướng chơi như số 10. Điều đó khiến Jude phải lùi sâu hơn mức chúng tôi mong muốn, trong khi tôi luôn muốn cậu ấy xuất hiện càng gần khung thành đối phương càng tốt.
"Sau đó, chúng tôi đưa Reece James vào đá tiền vệ phòng ngự số 6. Điều này giúp Anderson được đẩy lên trở lại trong vai trò số 8, còn Jude quay về vị trí số 10 lệch phải.
"Tiếp theo, khi Morgan Rogers vào sân vì chúng tôi cần Reece James trở lại đá hậu vệ phải, Anderson lại được kéo xuống đảm nhận vai trò số 6."
Rõ ràng, hàng tiền vệ và hàng phòng ngự của tuyển Anh đã trải qua quá nhiều sự xáo trộn trong một trận tứ kết World Cup, nhiều hơn mức mà bất kỳ HLV nào cũng mong muốn.
Tuy nhiên, ở mặt trận tấn công, Tuchel khẳng định kế hoạch của ông rất đơn giản.
"Công thức tấn công của chúng tôi rất rõ ràng. Tôi đưa Harry và Jude chơi cùng nhau... rồi để họ làm phần còn lại."
(Theo The Athletic)