Bối cảnh là văn phòng của Tom Werner tại Fenway Park nổi tiếng ở Boston, trong một buổi chiều tháng 7 nóng oi ả năm 2019. Chủ tịch Liverpool khi ấy đang hồi tưởng về một đêm đáng nhớ tại Madrid bảy tuần trước.
Werner chỉ vào bức ảnh lớn treo trên tường, ghi lại khoảnh khắc đội trưởng Jordan Henderson nâng cao chiếc cúp Champions League giữa cơn mưa giấy bạc. Xung quanh là những hình ảnh về bốn chức vô địch World Series của Boston Red Sox dưới quyền sở hữu chung của Fenway Sports Group (FSG).
Nhà sản xuất truyền hình kiêm doanh nhân người Mỹ đã chia sẻ niềm vui vô bờ từ chức vô địch châu Âu thứ sáu của Liverpool với hai đồng sở hữu John W Henry và Mike Gordon. Cho tới thời điểm đó, gần chín năm FSG nắm quyền tại Anfield mới chỉ mang về một League Cup, nhưng đội bóng của Jurgen Klopp cuối cùng đã bước qua ranh giới từ kẻ thách thức thành nhà vô địch bằng danh hiệu lớn nhất cấp CLB.
Chiến thắng 2-0 trước Tottenham trong trận chung kết phần nào xoa dịu nỗi đau khi Liverpool vừa để mất chức vô địch Premier League mùa ấy vào tay Manchester City chỉ với khoảng cách một điểm. Liverpool giành 97 điểm, đến nay vẫn là số điểm cao nhất của một đội á quân trong lịch sử hạng đấu cao nhất nước Anh và chỉ thua một trong 38 trận, nhưng vẫn không đủ. Man City của Pep Guardiola kết thúc mùa giải bằng chuỗi 14 chiến thắng liên tiếp.
Cuộc trò chuyện với Werner sau đó chuyển sang câu hỏi liệu đó có thực sự là một cuộc cạnh tranh công bằng hay không. Bởi bốn tháng trước, Premier League đã xác nhận rằng, tương tự UEFA, họ đang tiến hành cuộc điều tra chính thức về những cáo buộc Man City vi phạm các quy định công bằng tài chính.
Khi được hỏi liệu ông có lo ngại các quy định không được thực thi đúng mức hay không, Werner nói với The Athletic: "Có. Không có gì bí mật khi chúng tôi là những người ủng hộ mạnh mẽ FFP. Chúng tôi tin rằng nó giúp môn thể thao và sự cạnh tranh trên sân trở nên công bằng hơn. Nếu có vi phạm, chúng tôi kỳ vọng phải có hình phạt. Tất cả mọi người đều phải tuân thủ những quy định ấy một cách minh bạch."
| Linda Pizzuti Henry; chủ sở hữu chính John W. Henry; huấn luyện viên Jurgen Klopp; Chủ tịch CLB Tom Werner và Chủ tịch Mike Gordon tại Anfield (Ảnh: John Powell/Liverpool FC via Getty Images) |
Werner lựa chọn từ ngữ rất cẩn thận vì không muốn làm căng thẳng thêm mối quan hệ giữa hai CLB. Tuy nhiên, giới lãnh đạo FSG từ lâu đã cho rằng sân chơi ở đỉnh cao bóng đá Anh không thực sự cân bằng.
Tháng 7/2011, Man City công bố hợp đồng tài trợ trị giá 400 triệu bảng với Etihad Airways, mức kỷ lục vào thời điểm đó. John W Henry, ông chủ Liverpool, lập tức tỏ ý nghi ngờ về giá trị thật của thỏa thuận khi viết trên Twitter: "Không biết lời đề nghị đứng thứ hai là bao nhiêu?" Ý của Henry là khoản tiền Etihad trả cho City có thể cao hơn đáng kể so với giá trị thị trường. Khi ấy, Etihad Airways do người anh em cùng cha khác mẹ với chủ sở hữu Man City, Sheikh Mansour, làm chủ tịch.
Vài ngày sau, Henry tiếp tục chia sẻ một bài viết của The Guardian, trong đó HLV Arsenal Arsene Wenger cũng đặt câu hỏi liệu hợp đồng tài trợ này có phản ánh đúng giá trị thị trường hay không và cho rằng City đang tìm cách lách các quy định FFP. Henry viết: "Cầu thủ hay nhất của một CLB ít nhất cũng phải có giá trị bằng 10% quyền đặt tên. Ông Wenger đã nói thẳng điều mà mọi người đều nghĩ."
Sau đó Henry ít hoạt động trên mạng xã hội hơn, nhưng sự hoài nghi của FSG trước tốc độ tăng mạnh của doanh thu thương mại Man City, nguồn tiền giúp họ đầu tư những khoản khổng lồ vào đội hình, vẫn không thay đổi.
| Liverpool của John Henry chỉ chuyển mình khi họ mang về Jurgen Klopp (Ảnh: JOHN MACDOUGALL/AFP via Getty Images) |
Cam kết của UEFA về việc buộc các CLB sống trong khả năng tài chính của chính mình, chỉ được chi tiêu dựa trên những gì họ có thể tạo ra một cách hợp lệ, là một trong những yếu tố quan trọng khiến FSG quyết định mua Liverpool vào tháng 10/2010. Tập đoàn Mỹ chưa bao giờ có ý định bơm tiền cho Liverpool theo cách Roman Abramovich từng làm với Chelsea hay Sheikh Mansour với City trước thời FFP. Điều hấp dẫn họ là viễn cảnh từng bước phục hồi vị thế CLB thông qua việc tăng doanh thu trên mọi mặt.
"Thách thức lớn nhất với chúng tôi là việc người ta phớt lờ luật công bằng tài chính", Henry nói năm 2014. "Điều đó khiến việc cạnh tranh trở nên rất khó khăn. Thực tế chúng ta không có công bằng tài chính, hoặc ít nhất là có những người không tuân thủ nó."
FSG vì vậy thất vọng khi Man City chỉ bị UEFA phạt 17 triệu bảng vào cuối năm đó, kèm thêm 32 triệu bảng án phạt treo, vì không đáp ứng các quy định FFP. Đến tháng 2/2020, khi City bị cấm dự Champions League trong hai mùa vì những vi phạm tiếp theo, FSG coi đây là dấu hiệu UEFA cuối cùng cũng thực sự mạnh tay. Tuy nhiên, năm tháng sau, Tòa án Trọng tài Thể thao hủy án cấm và giảm tiền phạt từ 30 triệu euro xuống 10 triệu euro. FSG khi ấy có cảm giác City đã thoát án nhờ một vấn đề mang tính kỹ thuật.
Đến lúc đó Liverpool đã chấm dứt 30 năm chờ đợi chức vô địch quốc gia theo cách đầy thuyết phục, nhưng Klopp không hề né tránh khi được hỏi về phán quyết của CAS.
| Jurgen Klopp trong ngày nâng cao danh hiệu Premier League 19/20 (Ảnh: Premier League) |
"Tôi không nghĩ đó là một ngày tốt đẹp cho bóng đá", Klopp nói vào tháng 7/2020. "FFP tồn tại để bảo vệ các đội bóng và bảo vệ tính cạnh tranh, để không ai có thể chi tiêu vượt quá khả năng. Nếu không, những người hoặc những quốc gia giàu nhất có thể làm bất cứ điều gì họ muốn. Nó hơi giống Formula 1: nếu bạn mở cửa cho một chiếc máy bay phản lực tư nhân và hỏi thứ gì nhanh hơn, tất nhiên máy bay sẽ thắng. Tôi rất vui vì chúng tôi đã vô địch mùa này, bởi trong tương lai mọi thứ sẽ không dễ dàng hơn."
Những lời ấy sau đó trở thành sự thật. Liverpool lại hụt chức vô địch Premier League mùa 2021/22 khi tiếp tục về nhì sau Man City với đúng một điểm ít hơn.
Kể từ khi City bị Premier League buộc hơn 100 tội danh vào tháng 2/2023, thời gian kéo dài của quá trình xét xử ngày càng khiến những nhân vật cấp cao trong FSG khó chịu. Trong quãng thời gian đó, rất nhiều điều đã thay đổi: Klopp rời Liverpool cuối mùa 2023/24 khi cảm thấy cạn kiệt năng lượng, Arne Slot đến rồi ra đi và mùa hè này Andoni Iraola được bổ nhiệm thay thế.
Khi The Athletic đưa tin hôm thứ Sáu rằng Man City bị kết luận có tội ở gần như toàn bộ cáo buộc, phản ứng của giới chủ Liverpool không phải là ăn mừng. Cảm giác ấy cũng không thay đổi vào tối thứ Hai, khi Premier League chính thức xác nhận phán quyết và công bố bản báo cáo đã được lược bớt của ủy ban độc lập, trong đó nêu rằng City đã dàn xếp các "hợp đồng giả" với đối tác thương mại nhằm "thổi phồng doanh thu và giảm chi phí của CLB" với tổng giá trị hơn 900 triệu bảng trong giai đoạn 2009-2018.
Đó là kết luận FSG từ lâu đã dự đoán. Tuy nhiên, do chưa có hình phạt đi kèm, giới chủ Liverpool nhiều khả năng vẫn sẽ giữ im lặng khi quá trình chưa kết thúc. Họ cũng hiểu rằng với việc City chuẩn bị kháng cáo và tiếp tục mạnh mẽ khẳng định mình vô tội, vụ việc có thể còn kéo dài rất lâu.
Nếu các phán quyết có tội được giữ nguyên, Liverpool có lẽ là đội chịu thiệt hại lớn nhất. Ngoài hai lần hụt chức vô địch Premier League dưới thời Klopp và thất bại trước City ở chung kết League Cup 2015/16, còn có cuộc đua mùa 2013/14, khi Liverpool của Brendan Rodgers bị đội bóng Etihad vượt qua đầy kịch tính ở vòng cuối.
| Man City liên tục được “bơm tiền” để mua sắm mỗi mùa bóng (Ảnh: Manchester City) |
Mùa hè 2013, City chi khoảng 91 triệu bảng để mua Fernandinho, Jesus Navas, Alvaro Negredo, Stevan Jovetic và Martin Demichelis, hơn gấp đôi số tiền Liverpool bỏ ra trong cùng kỳ chuyển nhượng.
Nếu City tuân thủ các quy định và không sở hữu chiều sâu đội hình như vậy liệu Steven Gerrard, người mà cú trượt chân đầy nghiệt ngã trong trận thua Chelsea cuối mùa đã trở thành bước ngoặt, có thể giành được chức vô địch Premier League mà anh khao khát để hoàn thiện sự nghiệp tại Anfield hay không?
Hôm thứ Sáu, hậu vệ trái Jose Enrique, thành viên đội Liverpool mùa ấy, đăng lên mạng xã hội một bức ảnh ghép trong đó anh đang hôn chiếc cúp Premier League.
Khả năng các danh hiệu được trao lại cho đội về nhì hiện vẫn không cao. Bóng đá được tạo nên bởi ký ức và những khoảnh khắc, mà những thứ ấy không thể được trả lại nhiều năm sau khi sự việc đã kết thúc.
Quan điểm của tác giả là nếu City thất bại trong quá trình kháng cáo, việc để trống tên nhà vô địch ở những mùa giải họ từng đăng quang, giống cách Tour de France xử lý bảy chức vô địch bị tước của Lance Armstrong, sẽ là một cách phù hợp để ghi dấu một vụ việc đã gây tổn hại rất lớn tới tính toàn vẹn của Premier League.
Dù các cáo buộc chỉ liên quan đến giai đoạn 2009-2018, những thành công City giành được sau đó vẫn có mối liên hệ không thể tách rời với cách họ vận hành trước đó, bởi chính giai đoạn ấy đã đặt CLB vào vị thế rất mạnh để thống trị.
Về mức độ của hình phạt trong tương lai, với khả năng bị trừ một lượng điểm rất lớn hoặc thậm chí phải xuống các hạng thấp hơn trong hệ thống bóng đá Anh, sẽ khó có nhiều yếu tố giảm nhẹ nếu kết luận của ủy ban được giữ nguyên. Báo cáo nêu rằng City thiếu hợp tác với cuộc điều tra và cho biết "một số nhân chứng quan trọng của CLB đã cung cấp bằng chứng sai ở những vấn đề then chốt, trong đó một số người biết rõ rằng những gì họ đưa ra là không đúng sự thật và thiếu trung thực".
| Jurgen Klopp là người hiểu rõ nhất việc đối đầu với Man City là như thế nào |
Liverpool là một trong nhiều CLB Premier League đã gửi thông báo pháp lý tới City vào cuối năm 2024, qua đó bảo lưu quyền yêu cầu bồi thường nếu City bị kết luận có tội đối với những cáo buộc nghiêm trọng. Khả năng đó giờ đã trở nên rõ ràng hơn. Khoản thiệt hại có thể bao gồm tiền thưởng từ những danh hiệu Liverpool không giành được, tiền thưởng dựa trên vị trí tại giải đấu và những ảnh hưởng về mặt thương mại.
Tuy nhiên, dù Liverpool có thể thu hồi bao nhiêu tiền trong những năm tới, điều đó cũng không thể bù đắp hoàn toàn những gì họ đã mất. Thiệt hại vượt xa những con số trên bảng cân đối kế toán.
Quy mô những vi phạm mà ủy ban xác định đối với City là sự xác nhận cho quan điểm FSG theo đuổi suốt nhiều năm rằng các quy định đã không được tôn trọng hoặc thực thi đúng mức.
Nhưng đó không phải một chiến thắng. Bởi làm sao có thể gọi là chiến thắng, khi quá nhiều thứ đã bị lấy đi trong một cuộc cạnh tranh mà FSG từ lâu cho rằng không diễn ra trên cùng một mặt bằng tài chính?
(Theo James Pearce/The Athletic)