Roma từng mê mệt Mourinho, nhưng dưới thời Gasperini họ mới thực sự là ứng viên vô địch Serie A

Một người bạn của Jose Mourinho gần đây ghé thăm trung tâm huấn luyện Trigoria của Roma và không cưỡng được việc chụp một bức ảnh gửi cho ông.

Khi nhìn thấy chiếc cúp Conference League được đặt ở vị trí trang trọng, người này lập tức lấy iPhone ra chụp rồi gửi cho HLV người Bồ Đào Nha qua WhatsApp.

Bức ảnh gợi lại ký ức về Mourinho bước giữa những dải giấy tung bay tại Tirana, khóc không ngừng sau khi Roma đánh bại Feyenoord của Arne Slot để giành danh hiệu đầu tiên sau 14 năm.

"Đúng là chúng tôi đã vô địch một giải đấu không quá quan trọng với những CLB vốn có truyền thống chiến thắng", Mourinho nói với người bạn Ivan Zazzaroni, tổng biên tập Il Corriere dello Sport. "Nhưng với một CLB đã lâu không có danh hiệu, nó mang ý nghĩa rất lớn."

Trước ngày Mourinho trở lại Thành phố Vĩnh hằng cùng Real Madrid, nghệ sĩ graffiti Drugi đã bắt tay thực hiện một bức tranh trên bức tường gần Stadio Olimpico. Trong tranh, Mourinho hơi khom người, mỉm cười nhìn một cậu bé mặc màu áo Roma. Hai người nắm tay nhau, còn cậu bé, đại diện cho một thế hệ CĐV Roma mới, ôm chiếc cúp Conference League bằng cánh tay còn lại.

Ngay cả xét theo tiêu chuẩn vốn đã rất đặc biệt của Mourinho, vị thế của ông tại Rome vẫn vượt quá thông thường. Sự tôn sùng mà ông nhận được phần nào giải thích những giọt nước mắt ở Tirana.

"Họ dành cho tôi một tình cảm đặc biệt", Mourinho nhớ lại, và ông hiểu rất rõ sức nặng của chữ "đặc biệt" ấy. Với Mourinho, CĐV Roma không phải một đám đông bình thường. Họ mới là những "Special Ones".

"Hàng nghìn người đã chờ tôi vào ngày tôi bước xuống chiếc máy bay của chủ sở hữu", ông kể. "Tôi đã nghĩ: mình còn chưa làm gì cả. Tôi chưa dẫn dắt một trận nào. Tôi còn chưa giành nổi một điểm. Tôi không xứng đáng với sự chào đón ấy."

Có lẽ vì việc bổ nhiệm Mourinho diễn ra hoàn toàn bất ngờ, đến mức ngay cả những phóng viên chuyển nhượng ở Italy vốn luôn tỏ ra biết mọi chuyện cũng bị đánh úp, nên CĐV Roma đã trải qua quãng thời gian ông làm việc tại CLB trong một trạng thái gần như khó tin.

Lần gần nhất Mourinho làm việc tại Italy trước đó là mùa giải ăn ba chưa từng có cùng Inter năm 2010. Trong những năm tiếp theo, các CLB Italy nhiều lần tiến gần danh hiệu châu Âu nhưng đều không thể vô địch. Vì Mourinho vẫn là HLV gần nhất đưa một đại diện Serie A lên đỉnh châu Âu, huyền thoại của ông tại Italy không những không phai nhạt mà gần như bất khả xâm phạm, ít nhất cho tới khi có ai đó chứng minh điều ngược lại ngay trên đất Italy. Những câu chuyện từ Tây Ban Nha và Anh về việc Mourinho dường như đã đi xuống gần như không tác động tới hình ảnh ấy.

Bởi vậy, trong cảm giác vừa phấn khích vừa khó tin, CĐV Roma nhanh chóng để trí tưởng tượng đi rất xa. Mourinho là HLV đầu tiên được The Friedkin Group bổ nhiệm. Ngay mùa hè đầu tiên của ông, giới chủ chi ròng hơn 100 triệu euro (112 triệu bảng, 112 triệu USD), mức đầu tư khiến chiếc áo trói FFP ngày càng siết chặt và buộc tổng giám đốc Tiago Pinto phải liên tục xoay xở để Roma duy trì tình trạng tuân thủ các quy định tài chính trong suốt nhiệm kỳ của Mourinho.

Ở một phương diện nào đó, Mourinho đã đáp lại kỳ vọng.

Conference League là danh hiệu châu Âu đầu tiên của Roma sau hơn 60 năm, nếu tính cả Inter-Cities Fairs Cup, giải đấu tiền thân của UEFA Cup. Một năm sau, ông tiếp tục đưa Roma vào chung kết Europa League. Với các Romanisti, đó là vùng không khí mà họ hiếm khi được hít thở.

Lượng khán giả tới sân tại Italy tăng mạnh sau đại dịch Covid-19. Những sân vận động từng còn nhiều ghế trống bắt đầu kín chỗ và duy trì như vậy kể từ đó. Nhưng hiệu ứng Mourinho, cùng hai hành trình liên tiếp vào chung kết cúp châu Âu, đã giúp bầu không khí tại Olimpico trở thành một trong những bầu không khí cuồng nhiệt nhất châu Âu.

Mọi thứ, tuy nhiên, thay đổi tại Budapest.

Với CĐV Roma, đó vẫn được nhớ đến như trận chung kết "bị đánh cắp". Họ cho rằng Roma đáng được hưởng phạt đền khi tiền vệ Fernando của Sevilla để bóng chạm tay trong vòng cấm. Trọng tài Anthony Taylor không đồng ý và tổ trọng tài bỏ qua tình huống.

Sau khi Roma thất bại trong loạt luân lưu, Mourinho đối chất với tổ trọng tài tại bãi đỗ xe của Puskas Arena. Sau đó ông bị cấm chỉ đạo bốn trận vì hành vi này. Ngày hôm sau tại sân bay, Taylor cần được bảo vệ khi một số CĐV Roma tiếp cận ông trên đường tới phòng chờ.

Roma chưa sa thải Mourinho ngay. Phải sáu tháng sau quyết định ấy mới được đưa ra, nhưng Mourinho tin chắc nguyên nhân là bởi "tôi phải trả giá cho những gì xảy ra ở sân bay".

Trong suốt thời gian làm việc cùng Giallorossi, cách Mourinho, ban huấn luyện và các cầu thủ hành xử đôi khi để lại cảm giác khó chịu. Với tư cách một tập thể, họ thường xuyên đẩy các giới hạn đi xa hơn, có lúc sử dụng những tiểu xảo để bù đắp việc không đủ sức cạnh tranh với những đội hàng đầu trong nước và châu Âu.

Điều đó còn có thể được chấp nhận nếu kết quả cuối cùng đủ tốt. Nhưng việc mất vé Champions League sau thất bại ở chung kết Europa League, cộng với hai mùa liên tiếp chỉ đứng thứ sáu tại Serie A, rốt cuộc vẫn là chưa đủ.

Mourinho được chụp lại trong nước mắt khi rời trung tâm huấn luyện Roma lần cuối vào tháng 1/2024. Một ngày sau thất bại 1-3 trước Milan, chủ sở hữu Dan Friedkin và con trai Ryan đã âm thầm chờ sẵn để thông báo quyết định.

"Anh biết việc phải rời Roma đã khiến trái tim tôi tan vỡ đến mức nào", Mourinho sau này nói với Corriere dello Sport.

Sa thải ông là một quyết định đòi hỏi sự can đảm. Sự sùng bái dành cho Mourinho tại Rome lớn đến mức đôi khi, giống như giai đoạn cuối sự nghiệp của Francesco Totti tại CLB, người ta khó phân biệt CĐV đến Olimpico để cổ vũ Roma hay để cổ vũ một cá nhân.

Vị thế của Mourinho chẳng khác nào một Imperator, một vị hoàng đế. Cách duy nhất nhà Friedkin có thể khiến quyết định sa thải ông trở nên dễ chấp nhận hơn là đưa huyền thoại CLB Daniele De Rossi lên thay.

Nhưng khi De Rossi cũng bị sa thải chưa đầy chín tháng sau, giới chủ đứng trước nguy cơ đánh mất người hâm mộ vĩnh viễn.

Điều khó tin là họ đã kéo mọi thứ trở lại.

Đầu tiên là Claudio Ranieri, bậc lão thành của bóng đá Italy, người sinh ra và lớn lên tại Rome, đồng thời là nhân vật được CĐV yêu mến. Ông không chỉ giúp Roma ổn định trở lại mà còn biến họ thành đội bóng có phong độ tốt nhất Serie A trong năm 2025, đưa CLB tiến sát top 4.

Khi Ranieri chuyển lên đảm nhận vai trò điều hành, người kế nhiệm ông là Gian Piero Gasperini, HLV tiêu biểu nhất Serie A về khả năng giúp một đội bóng vượt xa giới hạn vốn có.

Gasperini đã thành công ở nơi những người khác, không chỉ Mourinho, từng thất bại.

Sau bảy năm vắng mặt tại Champions League, ông đưa Roma trở lại giải đấu cấp CLB giàu giá trị nhất châu Âu ngay trong mùa giải đầu tiên. Không ai có thể hạ thấp ý nghĩa chức vô địch Conference League hay cuộc diễu hành sau đó. Nhưng xét về tài chính, thành tựu lớn hơn lại thuộc về Gasperini.

Dẫu vậy, Mourinho vẫn xứng đáng nhận một phần sự ghi nhận vì tinh thần mà ông đã xây dựng tại CLB. Những cầu thủ được ông biến thành thủ lĩnh như Gianluca Mancini, Bryan Cristante và Lorenzo Pellegrini vẫn còn ở Roma.

"Jose để lại cho mọi người những ký ức tuyệt vời và một tình cảm rất sâu sắc", Gasperini nói cuối tuần qua. "Nhưng đội bóng hiện tại của chúng tôi là một kiểu đội bóng khác. Rất khác so với Roma dưới thời Mourinho."

Roma lúc này thực sự mang dáng dấp của một ứng viên vô địch Serie A.

Họ đã góp mặt trong cuộc đua Scudetto từ giai đoạn đầu mùa trước, dù một phần nguyên nhân đến từ phong độ xuất thần của Mile Svilar, thủ môn từng gần như bị Mourinho bỏ qua, cùng khả năng giữ sạch lưới rất tốt của toàn đội.

Những bàn thắng từng giúp các đội Atalanta của Gasperini làm nên lịch sử không đến với Roma dễ dàng như vậy, cho tới khi họ chiêu mộ Donyell Malen từ Aston Villa trong kỳ chuyển nhượng mùa đông.

Malen ghi bàn với hiệu suất rất cao trong nửa sau mùa trước, đến mức người ta tự hỏi liệu anh có thể duy trì tốc độ ấy trong trọn vẹn một mùa giải hay không.

Giờ thì không cần phải hỏi nữa.

Roma hiện sở hữu một sự tự tin bắt nguồn từ niềm tin rằng họ đang tiến gần tới hình hài của một đội bóng thực sự đủ sức cạnh tranh danh hiệu hơn bất kỳ thời điểm nào trong khoảng một thập kỷ qua.

Cũng phải nói rằng Gasperini không hề dễ làm việc hơn Mourinho. Chỉ trong vòng một năm, Ranieri rời vị trí còn giám đốc thể thao Ricky Massara cũng ra đi. Nói thẳng ra, nếu Gasperini sở hữu thứ hào quang giống Mourinho, ông có lẽ cũng tạo ra những dòng tít tương tự vì chỉ trích quyết định của trọng tài, công kích phóng viên hay xung đột với các lãnh đạo.

Nhưng không ai có hào quang như Mourinho.

Ông là cá tính thực sự vượt ra ngoài khuôn khổ bóng đá cuối cùng từng làm việc tại Serie A. Trong năm năm qua, không ai có thể kéo sự chú ý của quốc tế về phía bóng đá Italy như Mourinho.

Một chi tiết rất đáng chú ý là ngay cả những gì Gasperini đang làm cũng không khiến CĐV Roma nhìn lại thời Mourinho theo một cách khác. Họ không nhìn vào sự tiến bộ hiện tại dưới một HLV mới, với phần lớn bộ khung cũ, rồi kết luận rằng Mourinho trước đây đã kìm hãm đội bóng.

Điều đó cho thấy mối quan hệ giữa Mourinho và các Romanisti vô điều kiện tới mức nào.

Ở tuổi 63, Mourinho là người đầu tiên thừa nhận rằng chiến thắng mới là thứ bảo đảm vị trí trong lịch sử cho cầu thủ và HLV. Nhưng câu chuyện của ông tại Roma còn lớn hơn chuyện thắng thua. Quan trọng hơn là cảm giác Mourinho đã mang lại cho cộng đồng CĐV.

Ông chạm đúng vào bản sắc của người Rome theo một cách rất gần gũi và giàu tính đại chúng. Mourinho cũng rất khôn ngoan khi trao cơ hội cho những cầu thủ trẻ địa phương như Edoardo Bove và Niccolo Pisilli, những đứa trẻ giống như cậu bé trong bức tranh tường của Drugi.

Tình yêu dành cho Mourinho lớn tới mức nó dẫn tới một câu hỏi nghe gần như điên rồ: Nếu Gasperini đưa Roma tới Scudetto đầu tiên sau hơn một phần tư thế kỷ, liệu ông có thể cạnh tranh với Mourinho trong trái tim các Romanisti hay không?

Đáng lẽ câu trả lời phải rất đơn giản.

Nhưng việc nó không hề đơn giản lại chính là minh chứng cho sức ảnh hưởng mà Mourinho vẫn còn giữ đối với CĐV Roma.

"CĐV Roma có thể nhìn thấy rằng với tôi chỉ có một điều thực sự quan trọng, đó là Roma. Họ là tất cả", Mourinho nói. "Tôi đã chiến đấu hết sức vì họ. Tôi đã trao tất cả những gì mình có."

Khi Mourinho nhìn lên Curva Sud vào tối thứ Tư, ông không chờ đợi những biểu ngữ hay một màn trình diễn hoành tráng trên khán đài.

Nhưng ông đang đánh lừa ai chứ?

Nhóm ultras gần như chắc chắn sẽ chuẩn bị một điều gì đó đặc biệt.

Một trong những striscioni, những biểu ngữ lớn cuối cùng mà họ từng giăng lên dành cho Mourinho vào tháng 12/2023, đã nói lên tất cả:

"Đôi mắt say trong sắc đỏ vàng, tâm hồn thấm đẫm Romanismo... Jose Mourinho, một Romanista trọn đời!" 

(Theo James Horncastle/The Athletic | 14/10/2026)