Hệ quả từ phán quyết liên quan đến Manchester City là vô cùng sâu sắc. Một chương dài trong lịch sử Premier League đã bị hoen ố.
Thật khó để diễn tả cảm giác của một người trung lập khi ngồi tại khu vực dành cho báo chí ở SVĐ Etihad vào ngày 13/05/2012, nhưng tôi sẽ thử kể lại. Mọi thứ bắt đầu như một bữa tiệc sôi động khi Manchester City dẫn trước đối thủ 1-0 trong hiệp một và đang tiến rất gần đến chức vô địch giải đấu đầu tiên trong lịch sử CLB. Rồi mọi chuyện trở nên tồi tệ với họ sau giờ nghỉ khi Queens Park Rangers ghi liền 2 bàn thắng. Khi thời gian dần cạn, nhiều NHM bắt đầu ngồi ủ rũ hoặc đứng chết lặng, không thể tin vào những gì đang diễn ra trước mắt. Một vài người ngay phía trước khu vực báo chí đã bỏ ra ngoài, lắc đầu ngán ngẩm vì chẳng thể chịu đựng thêm nỗi đau này. Cảm giác lúc đó giống việc chúng ta phải đối mặt với một khoảnh khắc đau thương đang cận kề.
Và rồi, khi trận đấu đã bước vào quãng thời gian bù giờ, Man City bằng cách nào đó ghi được 2 bàn thắng chỉ trong vòng 2 phút. Bắt đầu từ bàn thắng của Edin Dzeko, rồi đến khoảnh khắc vỡ òa mà Sergio Aguero đem lại. Và màn ăn mừng sau đó thực sự bùng nổ dữ dội. Đó không chỉ đơn thuần là niềm vui. Cảm xúc ấy mãnh liệt vượt qua tất cả những gì từng xảy ra trong quá khứ. Một niềm phấn khích đầy bản năng, không chỉ trước những cung bậc cảm xúc thăng trầm xuyên suốt 90 phút thi đấu trên sân, mà còn là sự giải tỏa tột cùng cho nhiều thập kỷ thất vọng và tủi nhục.
Suốt một thời gian dài, Man City đã sống trong cảnh u ám dưới cái bóng của người hàm xóm Manchester United. Nhưng giờ đây, họ đã trở thành nhà vô địch theo một cách đầy cảm xúc và khó tin nhất. Trong hoàn cảnh khó khăn nhất, đứng trước làn ranh của thất bại và thành công, ngay những giây cuối cùng của mùa giải Premier League 2011/2012, cục diện đã đảo chiều chóng vánh.
Khi tôi vội vã viết lại bản tường thuật trận đấu ngay sau tiếng còi mãn cuộc, điều hiện lên trong tâm trí tôi là những người bạn của tôi từng đứng trên khán đài Kippax tại sân Maine Road suốt những năm tháng thăng trầm của Man City. Họ đã phải chịu đựng nỗi tủi hổ khi chứng kiến các trận derby địa phương với Stockport County hay Macclesfield Town trong bối cảnh đội bóng con cưng ngụp lặn ở những giải đấu cấp thấp của bóng đá Anh. Để rồi cuối cùng, mọi thứ tựa như một câu chuyện cổ tích trong thế giới thể thao.
Thế nhưng giờ đây, 14 năm sau, như tờ The Athletic tiết lộ vào thứ Sáu, Man City đã bị kết luận vi phạm hơn 100 quy định tài chính của Premier League trong giai đoạn từ năm 2009 đến 2018. Mọi thành công của họ trong khoảng thời gian đó, những thành công đã đặt nền móng cho việc giành 6 chức vô địch Premier League trong 7 mùa giải dưới thời Pep Guardiola, giai đoạn thống trị chưa từng có của bất kỳ đội bóng nào trong lịch sử bóng đá Anh, nay bị coi là “vấy bẩn” bởi hành vi gian lận. Tất nhiên, Man City dự định sẽ kháng cáo quyết liệt.
Khoảnh khắc "Aguerooooooooo" từng là giây phút vĩ đại và kịch tính nhất của kỷ nguyên Premier League. Giờ thì sao? Đây là vấn đề mà Premier League phải đối mặt kể từ khi danh tiếng của The Citizens bị hoen ố bởi loạt bài viết trên tạp chí Der Spiegel của Đức vào tháng 11 năm 2018. Trong đó, các email bị đánh cắp cho thấy CLB đã thực hiện một chiến dịch có hệ thống và kéo dài nhằm lách các quy định tài chính (một cáo buộc mà Man City luôn kiên quyết phủ nhận).
Trong suốt 8 năm qua, nhiều người thuộc giới bóng đá đã suy đoán về một kết cục khả quan cho Premier League. Kết luận là gì? Chẳng có kết cục nào như vậy cả. Nếu kết luận Man City phạm nhiều tội danh, điều đó cho thấy Ban tổ chức giải đấu đã để mặc các quy định bị coi thường suốt nhiều năm, đồng thời làm dấy lên những nghi vấn nghiêm trọng về tính trung thực của giải đấu, cũng như khả năng quản lý các CLB trong tương lai. Thương hiệu của giải đấu đương nhiên sẽ bị tổn hại nghiêm trọng.
Tuy vậy, nếu để Man City thoát tội một cách nhẹ nhàng, dù là do các cáo buộc không được chứng minh hay do họ chỉ nhận một án phạt khoan hồng thì giải đấu sẽ đối mặt với nguy cơ hỗn loạn. Bộ quy tắc xử lý sai phạm tài chính trở nên vô nghĩa và các CLB đối thủ sẽ vô cùng phẫn nộ. Chẳng ai muốn nhìn thấy một BXH bị vấy bẩn bởi những dấu hoa thị và các án phạt trừ điểm. Nhưng như Richard Masters – vị giám đốc điều hành thường xuyên phải đối mặt với sóng gió của Premier League – từng chia sẻ với Sky Sports News vào năm 2024 như sau: "Không có giải pháp nào tốt đẹp hơn việc thực thi các quy định". Dù kết quả ra sao, nguy cơ tổn hại đến danh tiếng của giải đấu vẫn là vô cùng lớn.
| Richard Masters |
Trong nhiều tháng gần đây, Chelsea cũng đã bị kết luận vi phạm các quy định tài chính liên quan đến việc chi trả hoa hồng cho người đại diện và các bên thứ ba không đăng ký trong giai đoạn từ năm 2009 đến 2022. Xét trên bình diện rộng hơn, cả một giai đoạn lịch sử của Premier League, bao gồm nhiều chức vô địch của cả Man City lẫn Chelsea, đã bị hoen ố và tổn hại nghiêm trọng.
Câu hỏi đặt ra ở đây là mức độ hoen ố và tổn hại ấy lớn đến đâu? Liệu tình hình có nghiêm trọng đến mức phải tước bỏ các danh hiệu của họ hay không? NHM của các đội bóng đối thủ thường có xu hướng ví von thành công của họ với những vận động viên từng mang tai tiếng như Lance Armstrong hay Ben Johnson, những người bị phát hiện sử dụng chất kích thích để tăng cường hiệu suất thi đấu. Nhiều người mong muốn tuyên bố hủy bỏ hoàn toàn mọi thành tích mà Man City đã đạt được, đồng thời coi Pep Guardiola, Aguero, Vincent Kompany, David Silva, Yaya Toure và tất cả những người còn lại trong giai đoạn Man City dính líu vi phạm tài chính đều là những kẻ gian lận.
Khi hậu vệ cánh Andy Robertson (đang tập trung cùng đội tuyển Scotland vào thứ Sáu) được hỏi liệu anh có cảm thấy bị tước mất cơ hội thành công tại câu lạc bộ cũ Liverpool hay không, anh chia sẻ với các phóng viên: "Các cầu thủ Man City đã chứng minh được năng lực của mình trên sân cỏ. Tôi không nắm rõ chi tiết về các cáo buộc, nhưng xét về những vấn đề này, tôi không nghĩ lỗi thuộc về các cầu thủ."
Trái lại, một số cựu cầu thủ của Manchester United và Liverpool lại tỏ ra vô cùng phấn khích trên mạng xã hội khi nghĩ đến viễn cảnh được trao lại huy chương vô địch Premier League bằng cách hồi tố. NHM và các cựu cầu thủ của những đội bóng nhỏ hơn như Stoke City, Sunderland và Watford, những đội đã thua Man City trong các trận chung kết FA Cup 2011, League Cup 2014 và FA Cup 2019, cũng đặt ra câu hỏi tương tự.
Tuy nhiên, rất ít người trong giới bóng đá Anh kỳ vọng rằng các danh hiệu vô địch sẽ bị tước bỏ và trao lại cho đội khác. Từ trước đến nay, quan điểm chung vẫn là nếu Man City bị kết tội, đặc biệt là với quy mô vi phạm lớn như vậy, thì các biện pháp trừng phạt nhiều khả năng sẽ mang tính định hướng cho tương lai hơn là can thiệp vào những kết quả trong quá khứ. Dù vậy, các biện pháp trừng phạt chắc chắn phải đủ sức nặng. Nếu không, toàn bộ quy trình này còn có ý nghĩa gì nữa!
Vụ scandal chấn động khắp Châu Âu này đã đặt ra nhiều nghi vấn lớn về tính minh bạch và sự công bằng bóng đá Anh trong suốt hơn một thập kỷ rưỡi qua. Kết luận Man City vi phạm 114/115 cáo buộc đồng nghĩa với việc Premier League thực sự đã bước vào một cuộc đối đầu căng thẳng với một trong số những CLB danh tiếng bậc nhất nước Anh. Hậu quả sẽ còn nghiêm trọng hơn nữa nếu các biện pháp trừng phạt không tạo ra tác động đủ lớn.
Trong vài tuần tới, ban tổ chức giải đấu sẽ công bố kết luận của ủy ban điều tra, và chúng ta sẽ hiểu rõ hơn về bản chất vụ việc của Man City. Chắc chắn sẽ có những thông tin gây chấn động, thậm chí bùng nổ, nhưng thực tế là phần lớn nội dung sẽ liên quan đến những tài liệu mà tờ Der Spiegel từng công bố vào năm 2018.
Man City đã dành gần 8 năm để nỗ lực kiểm soát những hệ quả từ các bài báo đó, nhưng họ chưa bao giờ phủ nhận nội dung của các email, mà chỉ tranh cãi về bối cảnh mà chúng được đưa ra. Một trong những cáo buộc của tờ Der Spiegel là khi tổng hợp báo cáo tài chính của CLB cho mùa giải 2012/2013, Jorge Chumillas – Giám đốc tài chính của Man City vào thời điểm đó – đã viết một email nội bộ, nêu rõ rằng do chi phí sa thải huấn luyện viên Roberto Mancini sẽ dần đến "chúng ta sẽ bị thiếu hụt 9,9 triệu bảng để tuân thủ quy định Công bằng Tài chính (FFP) của UEFA trong mùa giải này".
Ferran Soriano, Giám đốc điều hành, được cho là đã phản hồi rằng vấn đề này có thể được giải quyết nếu Man City nhận được khoản tiền thưởng theo hợp đồng từ các nhà tài trợ nhờ thành tích vô địch FA Cup. Mọi chuyện đã có thể diễn ra suôn sẻ nếu Man City không để thua Wigan Athletic trong trận chung kết FA Cup.
Theo Der Spiegel, một giải pháp thỏa hiệp đã được đưa ra, trong đó các khoản thanh toán từ nhiều nhà tài trợ, bao gồm hãng hàng không Etihad Airways (Abu Dhabi), quỹ đầu tư Aabar Investments (trụ sở tại Abu Dhabi) và Sở Văn hóa và Du lịch Abu Dhabi, sẽ được điều chỉnh để bù đắp khoản thiếu hụt nói trên. Khi Chumillas hỏi liệu họ có được phép thay đổi thời điểm thanh toán tiền tài trợ hay không, Simon Pearce – thành viên hội đồng quản trị của City Football Group kiêm cố vấn đặc biệt cho Chủ tịch câu lạc bộ Khaldoon Al Mubarak – được cho là đã trả lời: "Tất nhiên rồi. Chúng ta có thể làm bất cứ điều gì mình muốn."
Ngay từ khi những tài liệu đó được công bố vào năm 2018, người ta khó có thể tránh khỏi cảm giác rằng chính tâm lý "được quyền làm mọi thứ" mới là cốt lõi của câu chuyện này.
Ngay cả chiến thắng lớn nhất của Man City liên quan đến FFP, khi họ kháng cáo lên Tòa án Trọng tài Thể thao (CAS) sau án phạt cấm tham dự các giải đấu cấp CLB Châu Âu trong 2 năm vào năm 2020, để rồi được hủy bỏ lệnh cấm và giảm mức phạt từ 30 triệu euro xuống còn 10 triệu euro, cũng đi kèm với tuyên bố từ CAS rằng CLB đã thể hiện thái độ "coi thường trắng trợn quy trình điều tra của UEFA".
Một số cáo buộc vi phạm được xác định là "hoặc không có cơ sở, hoặc đã hết thời hiệu", nhưng phán quyết của CAS hoàn toàn không phải là sự minh oan trọn vẹn như cách HLV Pep Guardiola tuyên bố sau đó.
Có thể dành chút cảm thông cho bất kỳ CLB nào bị phát hiện vi phạm các quy tắc chi tiêu, bởi lẽ trong phần lớn lịch sử bóng đá, các đội bóng thực sự được tự do "làm những gì mình muốn". Không có luật Công bằng Tài chính (FFP), không có quy định về lợi nhuận và tính bền vững (PSR), cũng chẳng có quy định về tỷ lệ chi phí đội hình (SCR).
NHM Man City hoàn toàn có lý khi đặt câu hỏi rằng tại sao sau nhiều năm chi tiêu không bị kiểm soát, lại đột ngột xuất hiện mong muốn thay đổi vào cuối những năm 2000 và đầu những năm 2010. Đặc biệt hơn, đó lại chính là giai đoạn mà Sheikh Mansour và tập đoàn Abu Dhabi vừa bắt đầu tiếp quản CLB.
Bản thân FFP và các quy định phát sinh của nó chứa đựng nhiều nguyên tắc đáng ghi nhận, ngay cả khi kết quả thực tế lại tạo ra một khung pháp lý có nguy cơ biến các thế lực hàng đầu hiện hữu thành những "pháo đài" bất khả xâm phạm. Doanh thu từ bản quyền phát sóng và các khoản thu thương mại bị mất đi do Man City không giành được vé tham dự Champions League trong một hoặc nhiều mùa giải ở giai đoạn này.
Vì vậy, vụ lùm xùm này sẽ còn kéo dài thêm một thời gian nữa. Những hệ quả để lại sẽ rất dai dẳng, đau đớn, gây chia rẽ và cực kỳ gay gắt. Lịch sử cho thấy, chúng ta nên lường trước những diễn biến bất ngờ, nhưng sẽ cần một màn lội ngược dòng ngoạn mục hơn cả khoảnh khắc Aguero ghi bàn thắng quyết định vào lưới QPR năm nào để cứu rỗi tình cảnh được dự đoán tương đối bi đát dành cho Man City.
Họ và các ông chủ tại Abu Dhabi đã giành chiến thắng vào ngày hôm đó, nhưng phải đến những tuần lễ sắp tới, cái giá thực sự của thắng lợi ấy cũng như vô số chiến thắng khác sau đó, mới dần lộ rõ.
Theo Oliver Kay, The Atletic