Ngay cả Sir Alex cũng không thể thoát khỏi trách nhiệm trong vòng xoáy suy tàn của Man Utd

“Có điều gì đó đang mục ruỗng ở vương quốc Đan Mạch.” Câu thoại nổi tiếng trong vở Hamlet của William Shakespeare dường như cũng phù hợp để mô tả tình cảnh Manchester United.

Với những người yêu mến đội bóng, quy mô và mức độ suy tàn toàn diện của CLB đang trở thành một bi kịch mang màu sắc Shakespeare. Với phần còn lại của thế giới bóng đá, đây có lẽ là màn giải trí thú vị, đặc biệt khi đặt cạnh sự sa sút theo một cách rất khác của Manchester City. Còn với nhóm Anti Manchester United, những gì đang diễn ra tại Old Trafford là món quà không bao giờ cạn.

Mỗi người có một phản ứng khác nhau trước tình cảnh của Manchester United, nhưng khi bàn đến trách nhiệm, gần như tất cả đều có chung một kết luận: giới chủ chính là nguyên nhân dẫn đến cuộc suy thoái kéo dài của đội bóng từng thống trị bóng đá Anh suốt nhiều thập kỷ. Phần lớn sự phẫn nộ hướng về gia đình Glazer, những người tiếp quản United thông qua thương vụ mua lại bằng vốn vay năm 2005. Tuy nhiên, Sir Jim Ratcliffe, Chủ tịch tập đoàn hóa dầu INEOS và cổ đông thiểu số của CLB cũng phải hứng chịu làn sóng chỉ trích dữ dội kể từ khi mua 29% cổ phần ba năm trước.

Người đàn ông từng được kỳ vọng sẽ giải cứu Manchester United và chịu trách nhiệm điều hành hoạt động bóng đá rốt cuộc chưa thể mang lại sự thay đổi như mong đợi. Trái lại, Ratcliffe khiến những bất đồng ngày càng trầm trọng trong lúc thành tích đội bóng lao dốc. Quyết định sa thải 400 nhân viên có mức lương thấp, đẩy những CĐV trung thành suốt đời, thậm chí cả các huyền thoại CLB, khỏi vị trí ghế ngồi quen thuộc để nhường chỗ cho các khu vực tiếp khách doanh nghiệp đã đầu độc bầu không khí tại Old Trafford.

Những thương vụ tuyển mộ thất bại cùng sự thiếu nhất quán trong việc lựa chọn HLV càng khiến ban lãnh đạo trở thành đối tượng chế giễu. Ratcliffe dường như đã đẩy Manchester United vào một vòng xoáy suy tàn không có lối thoát.

Trong mắt nhiều người, ông còn tệ hơn cả nhà Glazer. Ratcliffe tiếp tục duy trì cách điều hành thiếu định hướng của những người tiền nhiệm, đồng thời bổ sung vào đó một loạt quyết định gây tổn thương tinh thần cho những người làm việc tại CLB. Sau cuộc cắt giảm nhân sự, một người trong nội bộ thừa nhận: “Tinh thần của tất cả những người đang làm việc cho CLB đều đã chạm đáy.”

Có lẽ Manchester United là tổ chức thể thao danh tiếng tiếp theo trở thành nạn nhân của cái gọi là “lời nguyền INEOS”. Những cái tên như đội đua xe đạp SKY, CLB Nice, đội đua Mercedes F1 hay đội tuyển bóng bầu dục New Zealand All Blacks đều đánh mất thành công sau khi Sir Jim xuất hiện.

Tuy nhiên, sự mục ruỗng thực sự đã bắt đầu từ lâu, khi gia đình Glazer vay tiền để mua Manchester United rồi chuyển toàn bộ gánh nặng nợ nần sang bảng cân đối kế toán của chính CLB. Kể từ đó, những ông chủ người Mỹ đối xử với đội bóng như một cỗ máy in tiền và khai thác đến mức tối đa.

Trước thương vụ thâu tóm, Manchester United chưa từng chấp nhận mô hình sở hữu dựa trên khoản nợ khổng lồ như vậy. Ban đầu, gánh nặng tài chính lên tới 790 triệu bảng. Kể từ đó, nhà Glazer đã rút khỏi CLB khoảng 1,5 tỷ bảng thông qua cổ tức và các khoản thanh toán lãi vay.

Điều khiến CĐV thêm phẫn nộ là tần suất xuất hiện của những người chủ này tại CLB hiếm hoi đến mức có thể ví với sao chổi Halley. Trong khi đó, Ratcliffe, 74 tuổi, người đã chuyển nơi cư trú vì lý do thuế, chỉ được phép dành tối đa 99 ngày mỗi năm tại Vương quốc Anh.

Một trong những tổ chức thể thao giàu truyền thống nhất thế giới vì thế nằm trong tay những tỷ phú lạnh lùng, phần lớn sống xa đội bóng và có rất ít sự thấu hiểu đối với lịch sử cũng như những giá trị đã làm nên Manchester United.

Thậm chí, một số cầu thủ nước ngoài còn cho thấy họ hiểu ý nghĩa của CLB hơn những người đang sở hữu nó. Trong vài tuần gần đây, phải nhờ đến một cầu thủ Argentina và một cầu thủ Bồ Đào Nha, những sự thật khó nghe về công tác tuyển dụng và chiến thuật mới được nói thẳng ra.

Người hâm mộ Manchester United từng tự hào về kỷ luật tài chính của đội bóng và phản đối quyết liệt thương vụ thâu tóm của nhà Glazer. Nhưng họ chỉ có thể bất lực nhìn tỷ lệ sở hữu của gia đình người Mỹ liên tục tăng lên.

Năm 2003, nhà Glazer bắt đầu bằng khoản đầu tư 9 triệu bảng để sở hữu 2,9% cổ phần. Sau đó, họ nâng tỷ lệ nắm giữ lên 56,9% khi hai ông chủ trước đó là John Magnier và J. P. McManus, những doanh nhân nổi tiếng trong ngành đua ngựa, bán lại 28,7% cổ phần của mình.

Nếu có một người đủ ảnh hưởng để ngăn chặn thương vụ này, người đó chính là Sir Alex Ferguson. Trớ trêu thay, ông lại là người vô tình châm ngòi cho những diễn biến dẫn đến cuộc thâu tóm.

Nói điều này về Ferguson gần như là một sự phạm thượng trong mắt CĐV Manchester United. Tuy nhiên, một trong số rất ít điều khiến họ bất mãn về triều đại huy hoàng của ông chính là việc Ferguson chưa bao giờ công khai chống lại nhà Glazer.

Nhiều người thậm chí còn truy ngược nguồn gốc bi kịch của Manchester United về một sự kiện xảy ra trước đó: cuộc tranh chấp liên quan đến một con ngựa đua mang tên Rock of Gibraltar và những bất đồng về quyền khai thác giống.

Để khuyến khích niềm đam mê đua ngựa mới hình thành của Ferguson, McManus và Magnier đã trao cho ông quyền sở hữu 50% con ngựa thuần chủng quý giá của họ, phần sở hữu mà Ferguson đã bỏ tiền mua.

Rock of Gibraltar sau đó thể hiện xuất sắc ngoài dự kiến khi giành chiến thắng trong bảy cuộc đua đầu tiên. Người ta thậm chí còn đùa rằng con ngựa này là “bản hợp đồng xuất sắc nhất của Fergie”.

Nhưng mọi chuyện thay đổi khi Ferguson phát hiện thỏa thuận sở hữu của mình không bao gồm quyền hưởng lợi từ việc khai thác con ngựa để phối giống, một hoạt động có thể mang lại nguồn lợi nhuận khổng lồ.

Ông quyết định khởi kiện những người bạn cũ, cũng là những người khi đó nắm cổ phần lớn tại Manchester United.

McManus và Magnier đáp trả bằng cách lập ra danh sách nổi tiếng gồm “99 câu hỏi”, trong đó có nhiều vấn đề nhạy cảm liên quan đến các thương vụ chuyển nhượng của CLB.

Cuộc tranh chấp ngày càng gay gắt trước khi các bên đạt được thỏa thuận dàn xếp ngoài tòa án nhằm tránh những thông tin bất lợi tiếp tục bị công khai. Tuy nhiên, hệ quả quan trọng nhất là McManus và Magnier quyết định bán cổ phần, mở đường cho nhà Glazer trở thành chủ sở hữu Manchester United.

Những thành tựu của Ferguson trong bóng đá là điều không thể phủ nhận. Vị trí bất tử của ông trong lịch sử môn thể thao này cũng đã được bảo đảm. Nhưng ở một lĩnh vực mà ông không thực sự am hiểu, Ferguson đã nhận những lời tư vấn thiếu sáng suốt và vô tình tạo điều kiện cho nhà Glazer thâu tóm đội bóng.

Ngay cả sau đó, ông vẫn bỏ qua một cơ hội để ngăn cản họ. Dù vậy, đến thời điểm này, Ferguson đã rơi vào tình thế tiến thoái lưỡng nan, đúng theo nghĩa đen lẫn nghĩa bóng của câu thành ngữ between a rock and a hard place (kiểu Tiến thoái lưỡng nan).

Từng là một lãnh đạo công đoàn và là người ủng hộ Công đảng Anh, về bản năng, Ferguson hẳn phải phản đối cách vận hành của nhà Glazer. Ban đầu, ông thực sự tỏ ra miễn cưỡng trong việc chấp nhận những ông chủ mới.

Tuy nhiên, khi phong trào phản đối nhà Glazer do nhóm triệu phú Red Knights dẫn dắt đang có được động lực mạnh mẽ, Ferguson lại lên tiếng bảo vệ giới chủ và khẳng định bản thân “không có gì để phàn nàn”.

Trong chuyến du đấu trước mùa giải tại Mỹ năm 2010, Ferguson trả lời CNN rằng những lời chỉ trích nhắm vào gia đình Glazer là “không công bằng”.

Ông nói: “Tôi phải nói rằng họ đã làm tốt công việc của mình. Họ ủng hộ tôi trên cương vị HLV, ủng hộ các cầu thủ. Tôi chưa bao giờ bị từ chối khi đề nghị cấp tiền để mua một cầu thủ.”

Trước thời điểm đó, nhà Glazer đã tuyên bố Manchester United không phải để bán. Ngay cả khi họ thay đổi lập trường, mức giá yêu cầu cũng sẽ vượt xa khả năng tài chính của nhóm Red Knights.

Hơn nữa, tình hình lúc đó rất khác hiện tại. Manchester United vẫn thi đấu thành công, liên tục giành danh hiệu và dường như hoàn toàn không bị ảnh hưởng bởi những cuộc đấu đá trong phòng họp ban lãnh đạo. Thành công trên sân cỏ đã giúp xoa dịu sự bất mãn bên ngoài.

Nhưng khi Ferguson giải nghệ năm 2013, không ai còn đủ khả năng duy trì điều đó.

Ngay cả những HLV danh tiếng như José Mourinho và Louis van Gaal, hay các huyền thoại CLB như Ole Gunnar Solskjær và Michael Carrick, cũng chưa từng tiến gần đến thành tựu của Ferguson. Trong lúc những yếu tố nền tảng khác lần lượt sụp đổ, vẫn có một thứ tiếp tục phát triển: doanh thu.

Manchester United vẫn là một gã khổng lồ thương mại. Nhưng sự thiếu trách nhiệm nghiêm trọng của gia đình Glazer đã khiến cả công trình mà Ferguson dày công xây dựng dần tan rã. Quả thực, đây là một bi kịch mang màu sắc Shakespeare.

Trong thời gian quá dài, Manchester United liên tục sử dụng những con người không phù hợp với vị trí của họ, cả trên sân cỏ lẫn trong bộ máy điều hành.

Như một phần thưởng cho công lao thu xếp thương vụ thâu tóm, nhà Glazer trao quyền điều hành CLB cho Ed Woodward, một chuyên gia ngân hàng gần như không có nền tảng chuyên môn bóng đá.

Bên cạnh việc lãng phí tới 900 triệu bảng vào những thương vụ cầu thủ, khoản tiền mà tác giả đem so sánh với các cáo buộc sai phạm tài chính của Manchester City, Woodward còn bổ nhiệm nhiều nhân sự không phù hợp vào những vị trí quyền lực trong CLB.

Richard Arnold, người bạn quen từ thời đại học của Woodward, được bổ nhiệm làm giám đốc điều hành. John Murtough trở thành giám đốc bóng đá.

Dưới bộ máy đó, Manchester United tiếp tục đón về những bản hợp đồng đắt đỏ nhưng không đáp ứng kỳ vọng, bao gồm Antony, Jadon Sancho, Rasmus Højlund và Mason Mount. Tổng chi phí cho bốn cầu thủ lên tới khoảng 250 triệu bảng, trong khi tác động mà họ mang lại cho đội bóng bị đánh giá là rất hạn chế.

Tuy nhiên, điều gây tiếc nuối lớn nhất lại là một cầu thủ mà Manchester United đã không chiêu mộ.

Harry Kane từng muốn rời Tottenham và rất quan tâm đến khả năng gia nhập Manchester United. Nhưng CLB có lịch sử đàm phán đầy khó khăn với Chủ tịch Tottenham Daniel Levy. Vì vậy, Arnold và Murtough quyết định thương vụ này không đáng để theo đuổi.

Cuối cùng, Kane chuyển đến Bayern Munich, nơi anh duy trì hiệu suất ghi bàn trung bình hơn một bàn mỗi trận. Tiền đạo người Anh vừa giành Quả bóng Vàng, danh hiệu dành cho cầu thủ xuất sắc nhất thế giới, và được tôn vinh như một trong những chân sút vĩ đại nhất lịch sử bóng đá Anh.

Trong khi đó, Arnold hiện làm việc tại hãng xe máy Norton Motorcycles, còn Murtough chuyển sang Birmingham City.

Sau những thất bại nặng nề gần đây, Michael Carrick vẫn được ban lãnh đạo Manchester United cho thêm một cơ hội, nhưng chỉ đang kéo dài theo từng trận đấu.

Việc kỳ vọng ông có thể đưa một con tàu khổng lồ đang nghiêng ngả trở lại đúng hướng chỉ trong 90 phút, sau hàng thập kỷ bị bỏ mặc và quản lý yếu kém, đã phơi bày sự bất lực của những người lãnh đạo CLB.

Dường như họ chẳng còn biết phải làm gì, nên cuối cùng lựa chọn không làm gì cả.

Và vòng xoáy suy tàn của Manchester United cứ thế tiếp diễn.

(Tác giả: Bob Holmes - The Edge Malaysia)