Bài toán hóc búa nhất mà các đội bóng lớn phải trải qua ở chiến dịch World Cup 2026 đến từ việc làm thế nào để “khoan phá” khối phòng ngự “low block” của đối thủ?
Việc các đội bóng “cửa dưới” lựa chọn lối chơi phòng ngự cực đoan để kiếm về một trận hòa là điều không hề hiếm gặp ở giai đoạn vòng bảng. Sự thực dụng cần thiết đó có thể được đền đáp bởi những điểm số quan trọng. Với tính chất khốc liệt của đấu trường đỉnh cao như World Cup, đôi khi 1 điểm chênh lệch cũng là thước đo để xác định đâu là đại diện đi tiếp, đâu là đội bóng phải sớm ra về.
Tây Ban Nha từng để Cabo Verde cầm hòa không bàn thắng dù kiểm soát bóng vượt trội tới 74%, đồng thời tung ra tổng cộng 23 pha dứt điểm. Ở cuộc đối đầu với Curacao, Ecuador thiết lập kỷ lục 27 pha dứt điểm, tạo ra chỉ số bàn thắng kỳ vọng lên đến 2,84, nhưng cũng không thể một lần sút tung mảnh lưới của thủ thành Eloy Room.
Mới nhất là trường hợp của ĐT Anh. Lối chơi phòng ngự kín kẽ của Ghana đã khiến đoàn quân của Thomas Tuchel phải chia điểm đầy tiếc nuối trên SVĐ Gillette, trong ngày mà hàng công đắt giá với Anthony Gordon, Jude Bellingham, Eberechi Eze, Marcus Rashford, Bukayo Saka và đặc biệt là đội trưởng Harry Kane gây thất vọng lớn. Thậm chí, chỉ 16% các tình huống dứt điểm của họ đi trúng đích, thông số phản ánh sự thiếu hiệu quả ở khâu dứt điểm của các chân sút Tam Sư.
| ĐT Anh gây thất vọng lớn ở trận hòa 0-0 trước Ghana tại lượt trận thứ 2 vòng bảng. |
Bất chấp đã trong tay 4 điểm sau 2 lượt trận, lối chơi của ĐT Anh vẫn chưa làm hài lòng người hâm mộ của họ.Thậm chí, trận hòa 0-0 trước Ghana đã tạo nên làn sóng chỉ trích lớn ở truyền thông quê nhà, nơi những chuyên gia phân tích và cựu danh thủ liên tục “mổ xẻ” vấn đề.
Dù kiểm soát bóng vượt trội, các học trò của Tuchel thiếu đi tính đột biến trong các pha lên bóng. Đứng trước khối phòng ngự 5-4-1 giăng ngang của Ghana, ĐT Anh gần như bất lực trong việc tìm kiếm và khai thác khoảng trống, cũng như không thể tạo ra khác biệt bằng những pha lên bóng trực diện. Khác với diễn biến ở trận ra quân gặp Croatia, hành lang cánh với sự góp mặt của Anthony Gordon và Noni Madueke thường xuyên rơi vào trạng thái "đói bóng" hoặc bị hậu vệ cánh của Ghana chia cắt, đẩy họ ra xa vòng cấm. Chân sút chủ lực Harry Kane gần như tàng hình suốt cả hiệp 1 với chỉ vỏn vẹn 8 pha chạm bóng.
Tây Ban Nha cũng từng rơi vào tình cảnh tương tự ở trận gặp Cabo Verde, khi đôi cánh Ferran Torres và Gavi bị khóa chặt. Trung phong Mikel Oyarzabal thậm chí không có cơ hội chạm bóng trong khoảng 30 phút đầu trận. Ý tưởng ban đầu của HLV Luis de la Fuente là sử dụng những mẫu cầu thủ có khả năng cầm bóng tốt như Gavi hay Marcos Llorente để gia tăng khả năng kiểm soát bóng. Nhưng cũng chính điều này khiến Tây Ban Nha thiếu đi những phương án tấn công trực diện và tốc độ, đặc biệt nơi hành lang cánh.
Ở trận đấu với Saudi Arabia, vị thuyền trưởng 65 tuổi đã thực hiện 4 sự thay đổi. Một hậu vệ cánh đúng nghĩa là Pedro Porro được lựa chọn để thay thế Llorente, trong khi Dani Olmo và Alex Baena xuất phát từ đầu thay thế cho Fabian Ruiz và Gavi. Khác biệt lớn nhất, Ferran Torres sau màn trình diễn nhạt nhòa đã phải nhường chỗ cho ngôi sao quan trọng trên hàng công là Lamine Yamal, người vẫn đang trong giai đoạn phục hồi thể lực sau chấn thương gân kheo gặp phải ở Barcelona cuối mùa giải vừa qua.
Thay vì cố gắng kiểm soát bóng bằng các đường chuyền liên tục ở giữa sân để tìm kiếm khoảng trống, lần này La Roja chủ động đẩy cao nhịp độ ngay từ những phút đầu tiên, tận dụng khả năng đột phá và đánh biên để tiếp cận khung thành Saudi Arabia.
Có thể nói, phương án để Yamal và Baena đá chính ngay từ đầu đã làm tăng tính đột biến và tốc độ cho hành lang cánh, thay thế hoàn toàn cho sự thiếu cơ động ở trận gặp Cape Verde. Điều này được cộng hưởng trọn vẹn bởi yêu cầu chiến thuật cặp hậu vệ cánh Porro và Marc Cucurella dâng cao phối hợp mà HLV De la Fuente đưa ra.
Bài đánh phủ đầu trực diện ấy đã mang về bàn thắng mở tỉ số ngay phút thứ 10. Xuất phát từ pha xuống biên tốc độ của Oyarzabal bên phía hành lang cánh trái, bóng được căng chuẩn xác vào phía bên trong vòng cấm, vượt qua sự truy cản của hậu vệ Saudi Arabia. Ở bên này, Yamal chủ động phán đoán tình huống, dùng tốc độ để thoát xuống nhận đường chuyền kịp thời và sút tung lưới đối thủ.
| Lamine Yamal trở lại đội hình xuất phát và ngay lập tức tỏa sáng trước Saudi Arabia. |
Việc có bàn thắng từ rất sớm đã giải tỏa áp lực cho Tây Ban Nha. Trước sức ép tấn công dồn dập của khối đội hình dâng cao, hàng phòng ngự Saudi Arabia nhanh chóng sụp đổ chỉ sau 23 phút. Có tới 9 cầu thủ Tây Ban Nha áp sát vòng cấm trong thắng thứ hai được ghi bởi Oyarzabal. Điều tương tự cũng đến ở pha lập công thứ 3. Đáng chú ý hơn cả là màn thể hiện xuất sắc của cặp hậu vệ cánh. Xuất phát từ pha tạt bóng bên hành lang phải của Porro, Cucurella nhận bóng và có đường chuyền thông minh cho Dani Olmo – người đã kiến tạo bằng đầu để Oyarzabal tiếp tục điền tên lên bảng tỉ số.
Chỉ tính riêng hiệp 1, Tây Ban Nha đã kiểm soát bóng tới 71%, tung ra tổng cộng 17 pha dứt điểm về phía khung thành của Saudi Arabia và ghi 3 bàn thắng. Đó là sức ép hủy diệt được thực hiện bởi nhà vô địch EURO 2024.
| Bằng những sự thay đổi chiến thuật, Tây Ban Nha “khoan low block” cực kỳ hiệu quả. |
Câu hỏi được đặt ra rằng liệu ĐT Anh có thể làm được điều tương tự ở trận đấu cuối cùng vòng bảng gặp Panama như những gì Tây Ban Nha đã thể hiện? Về mặt ý tưởng, Tam Sư liệu có đủ khả năng chơi thứ bóng đá ở đẳng cấp cao như vậy? Nếu có thể, những cái tên nào cần được thay thế?
Về cơ bản, ĐT Anh cần một chiến thắng, thậm chí là một chiến thắng cách biệt ở lượt trận cuối để chắc chắn kết thúc vòng bảng với ngôi đầu, qua đó tạo ra lợi thế ở vòng 1/32. Điều này được xem là khả thi bởi đối thủ của thầy trò Tuchel chỉ là Panama, đội bóng đã thua cả 2 trận trước đó. Tuy vậy, sẽ là sai lầm nếu nói Panama là đối thủ “dễ xơi”. Đại diện của bóng đá Châu Mỹ nhận về 2 thất bại với tỉ số đều là 0-1. Trong các cuộc đối đầu với Ghana và Croatia, Panama còn là đội bóng tạo ra nhiều cơ hội dứt điểm hơn.
Vậy nên, đâu đó kịch bản về việc Panama chơi phòng ngự chủ động để cố gắng chia tay World Cup 2026 bằng một trận hòa vẫn có thể xảy ra. Khi đó, ĐT Anh một lần nữa đối diện với bài toán “khoan lowblock”.
So với Tây Ban Nha, ĐT Anh chưa bao giờ được đánh giá cao ở khâu luân chuyển bóng và phối hợp nhóm, điều cực kỳ quan trọng trong việc gây áp lực tầm cao. Tuy vậy, ĐT Anh lại sở hữu dàn nhân sự đồng đều trải dài ở cả ba tuyến, với nền tảng thể chất vượt trội. Ngoài ra, vũ khí nguy hiểm của ĐT Anh cũng đến từ các tình huống cố định.
Trước Panama, sự thay đổi cần thiết nhất chắc chắn đến từ hành lang cánh, khu vực mà cả Noni Madueke và Anthony Gordon đều chưa để lại ấn tượng trong cả hai lượt trận đã qua. Trong 65 phút góp mặt trên sân, tân binh của Barcelona chỉ có 2/5 tình huống qua người thành công. Madueke thậm chí còn tệ hơn khi thất bại trong cả 4 tình huống đi bóng trong suốt 83 phút thi đấu. Giống với trường hợp của Yamal, có lẽ đã đến lúc Tuchel cần đưa Bukayo Saka trở lại đội hình xuất phát.
| Đã đến lúc Thomas Tuchel tạm cất Noni Madueke và Anthony Gordon lên băng ghế dự bị. |
Tương tự, những mẫu cầu thủ chơi bóng trực diện như Nico O'Reilly, Morgan Rogers hay Eberechi Eze cần được trao cơ hội đá chính. Điều này giống như cái cách De la Fuente làm mới đội hình với Porro, Olmo và Baena.
Cũng có luồng ý kiến cho rằng, ĐT Anh đang thiếu mẫu cầu thủ có thể tạo đột biến chỉ bằng một khoảnh khắc tỏa sáng như Cole Palmer. Đó là trường hợp bị Tuchel bất ngờ gạch tên trong bản danh sách 26 cầu thủ tham dự World Cup 2026. Phát biểu trước truyền thông, cựu danh thủ Jamie Carragher bày tỏ quan điểm: “Chúng ta đã chứng kiến quá nhiều trận đấu kiểu bế tắc thế này ở các giải đấu lớn. Nếu kịch bản như trận Ghana tiếp diễn, những làn sóng tranh cãi xoay quanh việc Cole Palmer bị cất ngoài sân chắc chắn tiếp tục nổ ra. Những ai ủng hộ Palmer đều lường trước được kịch bản này. Và đó là lý do tôi tin rằng, sẽ tốt hơn nếu tuyển Anh có cậu ấy trên ghế dự bị”.
| Nhiều ý kiến cho rằng ĐT Anh thiếu mẫu cầu thủ giỏi tạo đột biến như Cole Palmer. |
Lời nhận xét của Jamie Carragher giống như mồi lửa châm ngòi cho ngọn núi lửa phun trào từ phía người hâm mộ tuyển Anh. Giữa bối cảnh các ngôi sao tấn công trên sân thi đấu rệu rã và thiếu ý tưởng, nhiều người bắt đầu thấy nhớ sự lạnh lùng và nhãn quan nhạy bén của ngôi sao đang thuộc biên chế Chelsea.
Rõ ràng, trận đấu với Panama là “bài test” quan trọng với Tuchel và các học trò. Với một số cầu thủ, họ cần phải chứng minh cho tất cả thấy được việc họ có mặt ở World Cup 2026 là quyết định hoàn toàn đúng đắn.