Ở một nền bóng đá hàng đầu thế giới, nơi Premier League được xem là giải đấu quy tụ những cầu thủ xuất sắc nhất thế giới, ĐT Anh vẫn đang phải đối diện với một nghịch lý rất khó lý giải. Họ sở hữu hệ thống bóng đá khổng lồ, trải dài ở nhiều cấp độ, nhưng lại gần như không có một phương án đủ sức kế thừa Harry Kane ở vị trí trung phong.
Kane vẫn đang chơi thứ bóng đá ở đẳng cấp cao, thậm chí vừa ghi 6 bàn tại World Cup 2026 và tiếp tục giữ vai trò đội trưởng Tam sư. Điều đó giúp người Anh có thêm lý do để tin tưởng vào chân sút sinh năm 1993 trong những năm sắp tới, đặc biệt khi kỳ EURO 2028 sẽ diễn ra trên sân nhà. Khi ấy Kane sẽ 35 tuổi, một cột mốc hoàn toàn nằm trong khả năng của tiền đạo sở hữu nền tảng kỹ thuật, tư duy chơi bóng và bản năng săn bàn đặc biệt như anh.
Thế nhưng, World Cup 2030 lại mở ra một câu chuyện khác. Ở tuổi 37, Kane sẽ đứng trước những giới hạn tự nhiên nhất của đời cầu thủ đó chính là sự sa sút vì gánh nặng tuổi tác. Thời gian vẫn đang trôi đi từng ngày, trong khi bóng đá Anh vẫn chưa tạo ra được một phương án đủ sức khiến người hâm mộ cảm thấy yên tâm cho giai đoạn “hậu Kane”.
 |
| Harry Kane đã luống tuổi, nhưng ĐT Anh vẫn chưa thể tìm ra người kế nhiệm xứng đáng. |
Có thể nói, Kane chính là mắt xích quan trọng bậc nhất của ĐT Anh, dù là triều đại Gareth Southgate trong quá khứ hay Thomas Tuchel ở thời điểm hiện tại. Điểm đáng chú ý nằm ở việc Tam sư từng sở hữu những lựa chọn có khả năng chơi ở vị trí trung phong, nhưng khoảng cách giữa một phương án dự phòng và một người kế nhiệm thực sự vẫn còn khá lớn.
Tại World Cup 2026, Tuchel mang sang Bắc Mỹ những sự lựa chọn dự phòng ở vị trí trung phong là Ollie Watkins và Ivan Toney. Cả hai đều có kinh nghiệm thi đấu tại Premier League, từng tạo dựng tên tuổi bằng khả năng săn bàn và sở hữu những phẩm chất phù hợp với vị trí số 9. Tuy nhiên, thời lượng thi đấu của họ ở giải đấu cho thấy Kane vẫn giữ vị trí trung tâm tuyệt đối trong kế hoạch của đội tuyển.
Watkins và Toney chỉ được sử dụng tổng cộng 142 phút, trong đó 86% thời lượng thi đấu đến từ trận tranh hạng ba với ĐT Pháp, khi được cho phép nghỉ ngơi hoàn toàn. Cuộc chiến không đặt nặng áp lực này giúp Toney có lần ra mắt và cũng là chia tay giải đấu, còn với Watkins là lần thứ hai được trao cơ hội. Trong khi ấy, Kane kết thúc World Cup với 6 bàn thắng và tiếp tục cho thấy giá trị của mình trong màu áo Tam sư. Những con số ấy phản ánh khá rõ thực trạng, rằng ĐT Anh vẫn đang phụ thuộc quá nhiều vào chân sút thuộc biên chế Bayern Munich.
 |
| Ollie Watkins và Ivan Toney chỉ được ra sân với thời lượng ít ỏi tại World Cup 2026. |
Bóng đá cấp độ ĐTQG vốn vận hành theo một nhịp thời gian rất khác bóng đá CLB. Một CLB có thể thất bại ở mùa giải này rồi trở lại vào mùa giải sau với những bản hợp đồng mới, một HLV mới hoặc một thế hệ cầu thủ mới. Với ĐTQG, mỗi chu kỳ lớn thường kéo dài hai hoặc bốn năm. Khoảng thời gian ấy đủ để một cầu thủ từ đỉnh cao bước sang bên kia sườn sự nghiệp, một tài năng trẻ từ vị trí tiềm năng trở thành ngôi sao, hoặc một hệ thống chiến thuật hoàn toàn mới xuất hiện.
Paul Pogba là ví dụ tiêu biểu cho sự biến động ấy. Cựu tiền vệ của Man Utd là trụ cột không thể thay thế của ĐT Pháp trên hành trình vô địch World Cup 2018, thời điểm anh mới 25 tuổi. Ở độ tuổi sung sức như vậy, chẳng ai nghi ngờ khả năng đóng góp của Pogba ở kỳ World Cup tiếp theo. Tuy vậy, chỉ 4 năm sau ngày đưa Pháp lên đỉnh thế giới trong đêm mưa tầm tã tại Luzhniki, Pogba thậm chí nằm ngoài kế hoạch của Les Bleus, sau cùng đành lỡ hẹn với World Cup 2022. Đó chính là một ví dụ khắc nghiệt của bóng đá đỉnh cao, nơi mọi thứ có thể đảo chiều rất nhanh.
Câu chuyện trên cũng cho thấy một đội tuyển lớn luôn phải chuẩn bị cho nhiều kịch bản cùng lúc. Tây Ban Nha chính là một ví dụ đáng để bóng đá Anh tham khảo về cách một đội tuyển duy trì sức cạnh tranh bằng việc liên tục làm mới mình.
HLV Luis de la Fuente bước vào World Cup 2026 với 16 cầu thủ từng cùng ông vô địch EURO 2024, đồng thời tạo ra những thay đổi đáng kể ở nhiều vị trí. Hàng phòng ngự là khu vực cho thấy rõ nhất quá trình chuyển giao khi chỉ còn 3 trong 8 hậu vệ từng góp mặt ở EURO 2024 tiếp tục được lựa chọn. Quan trọng hơn, La Roja cũng cho thấy họ sẵn sàng thay đổi cách tiếp cận ở vị trí trung phong. Sau khi loại bỏ công thần Alvaro Morata, Mikel Oyarzabal trở thành lựa chọn số 9 được De la Fuente tin tưởng, thậm chí thường xuyên lùi xuống đảm nhận vai trò “số 9 ảo” để kết nối với tuyến giữa, bên cạnh khả năng dâng cao của Dani Olmo và Lamine Yamal tạo đột biến từ hành lang phải. Đây là điểm đáng chú ý bởi họ đã tìm cách giải quyết bài toán trung phong bằng cả hệ thống thay vì chờ đợi một cá nhân có thể sao chép hoàn toàn những phẩm chất của một tiền đạo khác.
Cách làm ấy phản ánh khá rõ tư duy của bóng đá Tây Ban Nha trong nhiều năm qua. Họ vẫn gìn giữ giá trị cốt lõi của Tiki-Taka, nhưng luôn tìm cách điều chỉnh để thích nghi với sự thay đổi của bóng đá hiện đại. De la Fuente từng nhấn mạnh Tây Ban Nha vẫn duy trì bóng đá kiểm soát và phối hợp, đồng thời thích nghi với xu hướng chuyển trạng thái nhanh hơn. Đội tuyển vì thế có thể thay đổi nhân sự, điều chỉnh vai trò của từng cầu thủ và thậm chí thay đổi cách sử dụng vị trí số 9 mà vẫn giữ được bản sắc.
 |
| ĐT Tây Ban Nha mạnh dạn thay đổi để liên tiếp gặt hái được thành công lớn. |
Đó là điều ĐT Anh cần suy nghĩ khi nhìn vào bài toán của Kane. Thay vì chờ một “Kane mới” xuất hiện, Tam sư có thể xây dựng một hệ thống trong đó trách nhiệm của Kane được phân bổ cho nhiều cầu thủ. Bukayo Saka, Jude Bellingham, Phil Foden, Cole Palmer, Eberechi Eze hay Morgan Rogers đều sở hữu những phẩm chất khác nhau để tham gia vào một cấu trúc tấn công linh hoạt hơn. Khi đó, sự ra đi của Kane sẽ tạo ra một khoảng trống lớn về mặt biểu tượng và kinh nghiệm, song hệ thống vẫn có khả năng vận hành bằng những nguồn lực khác.
Đây cũng là điểm mà bóng đá Anh cần nhìn lại sau nhiều năm tìm kiếm danh hiệu lớn. Tam sư từng tiến rất gần đến vinh quang khi lọt vào chung kết EURO 2020, EURO 2024 và đi tới bán kết World Cup 2018. World Cup 2026 tiếp tục chứng kiến họ giành Huy chương đồng. Những thành tích ấy cho thấy Anh sở hữu một thế hệ cầu thủ đủ sức cạnh tranh ở sân khấu lớn, song hành trình tiến thêm một bước vẫn đòi hỏi nhiều hơn chất lượng cá nhân của từng cầu thủ.
 |
| ĐT Anh đã tiến bộ rất nhiều nhưng vẫn còn khoảng cách lớn để bước lên ngôi vô địch. |
Điều đáng nói là sự bảo thủ ấy của bóng đá Anh đã tồn tại trong một thời gian rất dài. Từ việc trung thành với sơ đồ 4-4-2 trong nhiều năm, ngay cả khi phần còn lại của bóng đá châu Âu đã chuyển sang những cấu trúc linh hoạt hơn, cho đến cách xây dựng ĐTQG dựa trên những khuôn mẫu quen thuộc. Người Anh thường mất khá nhiều thời gian để chấp nhận một cuộc cách mạng cải tổ. Họ sở hữu Premier League, nơi những xu hướng chiến thuật mới liên tục xuất hiện, sở hữu các học viện hàng đầu với chất lượng đào tạo thuộc hàng tốt nhất thế giới. Tuy vậy, tư duy của ĐTQG đôi khi lại đi sau chính nền bóng đá mà họ đang sở hữu. Khi một thế hệ cầu thủ đạt đến đỉnh cao, người Anh thường có xu hướng tiếp tục đặt niềm tin vào những gì đã quen thuộc thay vì chủ động tạo ra một chu kỳ mới.
Đặt bên cạnh Tây Ban Nha, sự khác biệt càng trở nên rõ ràng. La Roja từng xây dựng cả một đế chế bóng đá dựa trên Tiki-Taka, nhưng họ hiểu rằng thành công của ngày hôm qua chẳng thể trở thành công thức bất biến cho ngày hôm nay. Tây Ban Nha sẵn sàng thay đổi con người, thay đổi vai trò và thay đổi cách tiếp cận ở những vị trí vốn được xem là nền tảng. Họ có thể chia tay những công thần như Carvajal hay Morata, trao vai trò trung tâm cho những cầu thủ trẻ hơn và bước vào World Cup với một cách vận hành khác so với đội hình từng vô địch EURO 2 năm trước đó.
Bóng đá Anh lại thường lựa chọn con đường thận trọng hơn. Họ có xu hướng bảo vệ những giá trị đã được kiểm chứng, duy trì những cầu thủ đã tạo dựng tên tuổi và tìm cách tối ưu công thức cũ trước khi nghĩ đến việc xây dựng một công thức mới. Dù muốn hay không, chính điều ấy đang cản đường ĐT Anh trên hành trình tìm kiếm danh hiệu lớn.
Nhận định Anh vs Tây Ban Nha nghiêng một chút về phía đội khách, nhưng đánh bại Tam sư trên sân nhà của họ là chuyện không hề dễ dàng.
Jude Bellingham tiếp tục khẳng định vị thế trụ cột của tuyển Anh khi lần thứ 2 liên tiếp được người hâm mộ bầu chọn là Cầu thủ nam hay nhất năm.
HLV Thomas Tuchel thừa nhận Cole Palmer đang bỏ lỡ quá nhiều cơ hội cùng đội tuyển Anh vì những vấn đề chấn thương dai dẳng.
Cựu đội trưởng Liverpool có thể trở thành người hưởng lợi nếu Manchester City phải nhận án phạt liên quan đến những sai phạm tài chính.
ĐT Anh
