Chuyện gì đang xảy ra với các tình huống cố định của Arsenal?

Mùa giải trước, Arsenal chính là “ông vua phạt góc” của bóng đá Anh nói riêng và châu Âu nói chung. Họ ghi tới 19 bàn thắng từ những tình huống này trên hành trình đăng quang Premier League lần đầu tiên sau 22 năm mòn mỏi chờ đợi.

Đó là một kỷ lục mới của giải đấu, vượt qua thành tích trước đó của Oldham ở mùa giải 1992/1993 và West Brom ở mùa giải 2016/2017 (16 bàn thắng).

Dưới sự “bài binh bố trận” của HLV phụ trách các tình huống cố định Nicolas Jover, mỗi quả phạt góc do Declan Rice hay Bukayo Saka thực hiện đều tiềm ẩn khả năng trở thành bàn thắng. Trung vệ Gabriel Magalhaes thường xuyên dâng cao, gần như “cắm chốt” trong vòng cấm đối phương và trở thành điểm đến ưa thích của những đường bóng được rót vào vòng cấm. Tính riêng ở khía cạnh đóng góp trực tiếp vào bàn thắng, trung vệ người Brazil đã ghi 4 bàn và thực hiện 5 pha kiến tạo cho đồng đội lập công. Đó rõ ràng là những con số cực kỳ ấn tượng đối với một cầu thủ thường xuyên thi đấu ở trung tâm hàng phòng ngự.

Tuy nhiên, những thống kê ấy vẫn chưa phản ánh hết mức độ nguy hiểm của Arsenal trong các tình huống cố định. Trên mọi đấu trường, Pháo thủ từng tạo ra tổng cộng 34 bàn thắng từ những pha “bóng chết”, không tính penalty. Thành tích ấy cũng giúp Jover “bỏ túi” khoản tiền thưởng lên tới 340.000 bảng, tương đương 10.000 bảng cho mỗi bàn thắng được ghi từ các tình huống cố định.

Còn mùa này thì sao? Có vẻ như công cuộc “cải thiện thu nhập” của vị HLV người Pháp đang vấp phải sự kháng cự quyết liệt từ các đối thủ của Arsenal. Khi mùa giải đã trôi qua được 2 tháng, số bàn thắng từ những tình huống cố định của Pháo thủ vẫn là con số không tròn trĩnh. Thậm chí, câu chuyện Jover “bị bắt cóc” còn được đồn thổi chẳng kém những giả thuyết hài hước xoay quanh việc có kẻ đóng giả Vinicius Junior. Sự thật là người đàn ông 44 tuổi này vẫn bình yên vô sự, vẫn miệt mài cống hiến cho Arsenal và chẳng hề biến đi đâu cả!

Mùa trước, Jover được xem là chuyên gia xuất sắc nhất trong lĩnh vực của mình. Ông nhận được sự quan tâm từ nhiều đội bóng lớn ở Châu Âu, thậm chí có nhiều CLB lớn sẵn sàng trải thảm đỏ với mức đãi ngộ hậu hĩnh để đưa ông về làm việc. Dẫu vậy, ngay cả những bộ óc chiến thuật xuất sắc cũng có lúc gặp khó khăn khi đối thủ dần tìm ra cách hóa giải những phương án sở trường. Và rõ ràng, đây là thời điểm khả năng “bài binh bố trận” của Jover đang đối mặt với thách thức về tính hiệu quả. Vậy đâu là nguyên nhân?

Trước hết, các đội bóng tại Premier League đã chủ động tìm cách đối phó sau khi chứng kiến Arsenal “làm mưa làm gió” từ chấm phạt góc. Hãy nhớ lại cách các học trò của Mikel Arteta tổ chức những pha di chuyển nhằm cản trở thủ môn, che chắn hậu vệ và tạo ra sự hỗn loạn trong khu vực 5m50. Giờ đây, các thủ môn thường có xu hướng chủ động hơn trong việc kiểm soát vòng cấm, hậu vệ cảnh giác hơn với những pha tranh chấp và trọng tài cũng nghiêm khắc hơn trong việc xử lý các tình huống va chạm. Nếu mùa trước, một số pha đẩy người có thể được bỏ qua, thì mùa này, những tình huống tương tự bị soi xét kỹ lưỡng hơn, chẳng khác nào được đặt dưới lăng kính quay chậm của VAR. Sự thay đổi ấy khiến Arsenal gặp nhiều trở ngại hơn trong việc triển khai những phương án từng mang lại hiệu quả vượt trội.

Bên cạnh đó, các đối thủ đã nghiên cứu kỹ lưỡng những bài phối hợp của Arsenal. Từ những pha Gabriel chủ động xâm nhập để đón đường tạt bóng, phương án gây áp lực lên thủ môn cho đến cách một nhóm cầu thủ tập trung ở cột xa rồi bất ngờ băng cắt về cột gần, tất cả đều dần bị giải mã qua những thước phim phân tích chiến thuật. Thậm chí, ngay cả với những người thường xuyên theo dõi Arsenal thi đấu, các bài phạt góc quen thuộc của đội bóng giờ đây cũng chẳng còn quá xa lạ. Khi đối thủ đã nắm rõ ý đồ triển khai, yếu tố bất ngờ từng làm nên thành công của Jover đương nhiên suy giảm đáng kể.

Trên thực tế, Arsenal từng phải hứng chịu không ít lời chỉ trích vì những bàn thắng được ghi theo cách ấy. Một số ý kiến cho rằng đội bóng của Arteta quá phụ thuộc vào các tình huống “bóng chết”, trong khi những phương án phối hợp trực diện để đưa bóng vào lưới của họ lại chẳng hề nổi bật. Vậy liệu những lời bình phẩm đó có khiến Arsenal thay đổi cách tiếp cận trận đấu?

Câu trả lời là không. Arteta và các học trò dường như chẳng mấy bận tâm đến những đánh giá từ bên ngoài. Khi bàn thắng vẫn được công nhận theo đúng luật, họ chẳng có lý do gì phải từ bỏ một phương án mang lại hiệu quả rõ rệt. Thậm chí, Arsenal còn trở thành hình mẫu lý tưởng để nhiều CLB khác học hỏi.

Để nâng cấp chất lượng ở những tình huống cố định, BLĐ Arsenal còn bổ sung Thomas Gronnemark, chuyên gia ném biên từng làm việc tại Liverpool, nhằm cải thiện những tình huống ném biên có lực và độ chính xác cao, qua đó gia tăng sức sát thương từ các pha bóng cố định. Nói cách khác, Pháo thủ đang tiếp tục đầu tư vào thứ vũ khí từng giúp họ tạo ra khác biệt, thay vì quay lưng với nó chỉ vì những lời chỉ trích.

Mùa giải này, Arsenal đã ghi tổng cộng 22 bàn thắng sau 11 trận đấu, trong đó có 21 bàn đến từ các tình huống bóng sống. Pha lập công duy nhất từ một tình huống cố định, nếu tính cả penalty, là cú sút 11 m thành công của Saka trong trận gặp Sunderland. Trước những câu hỏi về sự sa sút hiệu quả ở các pha phạt góc, Arteta đích thân lý giải rằng nguyên nhân đến từ việc đối thủ cảnh giác hơn, cùng những thay đổi trong cách áp dụng quy định của Liên đoàn Bóng đá Anh (FA). Chẳng phải ngẫu nhiên mà ở thời điểm này của mùa giải, Arsenal nằm trong nhóm 4 đội bóng chưa ghi được bàn thắng từ các tình huống “bóng chết”, bên cạnh Manchester United, Liverpool và Nottingham Forest.

Vậy có điều gì thay đổi trong quá trình tập luyện? Có, nhưng sự điều chỉnh đáng kể nhất lại đến từ phía các đối thủ của Arsenal. Thay vì bố trí một cầu thủ theo kèm Gabriel như trước, nhiều đội bóng hiện sử dụng từ 2-3 cầu thủ để hạn chế khả năng di chuyển và tranh chấp trên không của trung vệ người Brazil. Rice và Saka vẫn là những người thực hiện các quả phạt góc, Gabriel vẫn sừng sững như một tòa tháp trong vòng cấm, nhưng “vũ khí gây hỗn loạn” của Arsenal giờ đây luôn bị giám sát chặt chẽ.

Cánh cửa dẫn tới những bàn thắng từ tình huống cố định đang dần khép lại trước Arsenal. Tuy nhiên, đó chưa hẳn là dấu chấm hết cho thứ vũ khí từng khiến cả Châu Âu phải dè chừng. Khi các đối thủ liên tục điều chỉnh cách phòng ngự, Jover cũng cần tìm ra những phương án mới để duy trì tính bất ngờ và khôi phục sự sắc bén cho các pha bóng chết của Pháo thủ. Với năng lực đã được chứng minh, ông vẫn có đủ cơ sở để nhận được sự kỳ vọng từ người hâm mộ Arsenal. Và biết đâu, khi những điều chỉnh ấy phát huy tác dụng, chúng ta sẽ lại được chứng kiến cảnh Arteta ăn mừng đầy ngạo nghễ bên người cộng sự của mình, như một lời khẳng định rằng thứ vũ khí từng làm nên thương hiệu của Arsenal vẫn còn nguyên giá trị.