Dù bóng đá đã thay đổi rất nhiều, những gì xảy ra trong thập niên 1970 vẫn để lại bài học đắt giá cho Manchester United, đội bóng một lần nữa đang rơi vào cuộc khủng hoảng nghiêm trọng.
![]() |
| Các cổ động viên Manchester United quàng khăn của đội bóng lên cổ Denis Law, khi đó đang khoác áo Manchester City. Bàn thắng quyết định của ông vào lưới đội bóng cũ càng khiến ngày MU xuống hạng trở nên đau đớn. Ảnh: PA Images/Alamy. |
Có rất nhiều điểm tương đồng đáng kinh ngạc giữa Manchester United từng xuống hạng năm 1974 và đội bóng hiện đang nằm trong nhóm cầm đèn đỏ tại Premier League. Đây là lần đầu tiên sau 40 năm MU rơi vào tình cảnh như vậy ở giai đoạn này của mùa giải. Một huấn luyện viên huyền thoại ra đi nhưng cái bóng của ông vẫn bao trùm câu lạc bộ. Ban lãnh đạo thiếu quyết đoán, liên tục thay đổi định hướng, còn những người kế nhiệm lần lượt đến rồi đi trong thất bại, khi đội bóng cứ thế sa sút qua từng năm.
Sir Matt Busby từng rời ghế huấn luyện viên sau khi đưa Manchester United vô địch Cúp C1 châu Âu năm 1968, nhưng vẫn tiếp tục gắn bó với câu lạc bộ trên cương vị giám đốc. Điều tương tự cũng xảy ra với Sir Alex Ferguson. Cả hai đều chứng kiến những người kế nhiệm lần lượt thất bại từ khu vực dành cho ban lãnh đạo trên khán đài Old Trafford.
Trong sáu năm sau khi lên ngôi vô địch châu Âu, United lần lượt đặt niềm tin vào Wilf McGuinness, rồi chính Busby phải tạm thời trở lại để giúp đội bóng trụ hạng. Sau đó, Frank O'Farrell được bổ nhiệm trước khi chiếc ghế huấn luyện viên thuộc về Tommy Docherty, người cuối cùng phải chịu nỗi nhục đưa Manchester United xuống hạng.
Còn trong tám năm qua, United đã lần lượt sa thải José Mourinho, Ole Gunnar Solskjær, Erik ten Hag, Ruben Amorim và gần đây nhất là Michael Carrick.
![]() |
| Tommy Docherty tiếp quản một Manchester United già nua, thiếu gắn kết và đưa đội bóng xuống giải hạng Nhì cũ, trước khi giúp họ giành quyền thăng hạng ngay trong mùa giải tiếp theo. Ảnh: Robert Stiggins/Getty Images. |
Vậy Manchester United đã xuống hạng như thế nào vào năm 1974? Phần lớn những người ngoài cuộc khi đó đều tin rằng đội bóng quá lớn để có thể rơi vào thảm cảnh như vậy. Thế nhưng, những người bên trong câu lạc bộ đã sớm cảm nhận được hướng đi đầy bất ổn. Sau thất bại nặng nề trước Crystal Palace vào tháng 12/1972, Busby đã đề nghị Docherty tiếp quản chiếc ghế huấn luyện viên ngay trong phòng họp ban lãnh đạo tại sân Selhurst Park. "Nội bộ đội bóng đang có rất nhiều vấn đề", Busby thừa nhận. Khi đó, Docherty đang làm khá tốt công việc dẫn dắt đội tuyển Scotland. Ông dành vài ngày suy nghĩ trước khi quyết định rằng mình không thể từ chối cơ hội này.
Khi Busby gọi điện vào tối Chủ nhật, Docherty đã nhận lời. "Cậu biết công việc này sẽ chẳng dễ dàng gì chứ?", Busby hỏi. "Nó giống như phải quay đầu một con tàu chở dầu khổng lồ, thậm chí còn khó khăn hơn thế". Ông nói thêm: "Có thể cậu sẽ phải lùi lại một bước trước khi có thể tiến xa hơn". Trong cuốn tự truyện The Doc, Docherty kể rằng vào thời điểm đó, ông chưa bao giờ nghĩ Busby đang ám chỉ đến khả năng Manchester United phải xuống hạng.
Docherty được trao toàn quyền xây dựng lại đội bóng. Ngay ngày hôm sau khi được bổ nhiệm, ông chiêu mộ George Graham từ Arsenal với giá 120.000 bảng, khoản tiền không hề nhỏ vào thời điểm đó. Alex Forsyth tiếp tục cập bến từ Partick với giá 100.000 bảng. Docherty còn thực hiện một thương vụ đầy bất ngờ khi thuyết phục thành công Lou Macari từ chối Liverpool để gia nhập Manchester United, đội bóng lúc này đang đứng cuối bảng xếp hạng, với mức phí 200.000 bảng.
![]() |
| George Best có lần cuối cùng khoác áo Manchester United trong trận gặp Queens Park Rangers tại Loftus Road vào ngày đầu năm mới 1974. Ảnh: Wesley/Getty Images. |
Những ngôi sao từng làm nên thành công của thế hệ trước dần phải ra đi. Vào tháng Hai, Bobby Charlton nói với Docherty rằng ở tuổi 37, đây sẽ là mùa giải cuối cùng trong sự nghiệp của ông. Một số tên tuổi lớn khác vẫn muốn tiếp tục gắn bó, nhưng Docherty tin rằng đội bóng cần một cuộc thay máu toàn diện. "Manchester United từng vô địch Cúp C1 châu Âu năm 1968 chắc chắn là một đội bóng vĩ đại, nhưng quá nhiều thành viên trong tập thể đó đã được giữ lại cho đến khi cùng nhau già đi", ông viết.
"Tôi biết những quyết định mình đưa ra sẽ khiến rất nhiều người phản đối, nhưng đó là việc bắt buộc phải làm. Tôi đã quyết tâm chấm dứt sự nghiệp của một số cầu thủ tại Manchester United, trong đó có Denis Law, Tony Dunne, Pat Crerand và David Sadler".
George Best từng tuyên bố giải nghệ một lần trước khi trở lại thi đấu dưới thời Docherty. Tuy nhiên, sau nhiều lần đi tập muộn, ông có trận cuối cùng cho Manchester United vào ngày 1/1/1974. Trường hợp gây tranh cãi nhất là Denis Law, người được phép chuyển sang khoác áo đối thủ cùng thành phố Manchester City.
Docherty tiếp quản Manchester United khi đội bóng đứng cuối bảng, nhưng vẫn giúp họ trụ hạng thành công trong mùa giải đầu tiên. Thành tích đó càng khiến ông tin tưởng vào kế hoạch thanh lọc lực lượng. Có tới 13 cầu thủ phải ra đi trong mùa hè năm đó. Tuy nhiên, đến giữa mùa giải tiếp theo, United một lần nữa đối mặt nguy cơ xuống hạng. Việc thiếu bàn thắng trở thành vấn đề chí mạng. Thậm chí, ở một thời điểm, Alex Stepney còn là cầu thủ đồng dẫn đầu danh sách ghi bàn của đội với hai pha lập công từ chấm phạt đền. Điều đáng nói là Stepney lại chính là thủ môn.
Ngày Manchester United chính thức xuống hạng đến ở vòng đấu áp chót, khi họ thất bại trước Manchester City. Nỗi đau càng lớn hơn bởi người ghi bàn quyết định vào cuối trận lại chính là Denis Law, với một pha đánh gót đầy tinh tế. Sau trận đấu, Docherty được phỏng vấn ngay trên mặt cỏ Old Trafford và nhận câu hỏi liệu Manchester United có thể chìm vào quên lãng hay không. Khoảnh khắc này sau đó được tái hiện trong bộ phim tài liệu Too Good To Go Down của TNT Sports. "Không, hoàn toàn không có nguy cơ đó", Docherty trả lời. "Chúng tôi chỉ cần giặt những chiếc áo đấu ở đây rồi mang ra phơi, cũng sẽ có 15.000 người đứng xem".
![]() |
| Đồ họa từ Guardian. Nguồn: World Football. Lưu ý: hai điểm cho mỗi trận thắng. GAv là số bàn thắng chia cho số bàn thua. |
Bất chấp những lời tuyên bố đầy tự tin, Docherty vẫn nghĩ mình sẽ bị sa thải khi gặp lại Busby vài ngày sau đó. Nhưng thay vì đưa ra quyết định chấm dứt hợp đồng, Busby lại trao cho ông một thùng rượu champagne, nhắc lại câu chuyện về con tàu chở dầu rồi yêu cầu Docherty bắt tay vào công việc đưa Manchester United trở lại giải đấu cao nhất.
Dự đoán của Docherty cuối cùng đã trở thành sự thật: tên tuổi Manchester United lớn hơn rất nhiều so với hạng đấu mà họ tham dự. Trong mùa giải ở giải hạng Nhì, Old Trafford vẫn đón trung bình hơn 47.000 khán giả mỗi trận, con số cao nhất nước Anh. Trên sân khách, người hâm mộ United kéo đến các thị trấn và thành phố với số lượng khổng lồ, thậm chí thường xuyên áp đảo cả cổ động viên đội chủ nhà.
![]() |
| Stuart Pearson, người ghi 17 bàn cho Manchester United trong mùa giải vô địch hạng Nhì 1974-75, ăn mừng bàn thắng trước Blackpool ở vòng đấu cuối cùng. Ảnh: Harry Ormesher/Popperfoto/Getty Images. |
Docherty chuyển hướng sang những cầu thủ trẻ, giàu khát vọng và đang muốn chứng minh năng lực. Ông chiêu mộ Steve Coppell từ Tranmere, Stuart Pearson từ Hull và Jim Holton từ Shrewsbury. Lối chơi tấn công trực diện từng làm nên bản sắc Manchester United được khôi phục, khi vị huấn luyện viên người Scotland xây dựng đội bóng với sơ đồ 4-2-4 đầy táo bạo, không ngại đối đầu với bất kỳ đối thủ nào.
Lượng khán giả đến sân tiếp tục tăng sau khi United giành quyền thăng hạng ngay trong mùa giải đầu tiên. Có thời điểm, họ đứng trước cơ hội trở thành đội bóng thứ năm trong lịch sử vô địch giải hạng Nhất Anh ngay sau khi thăng hạng. Tuy nhiên, United cuối cùng chỉ cán đích ở vị trí thứ ba. Họ còn lọt vào chung kết FA Cup nhưng thất bại 0-1 trước Southampton. Chính những gì diễn ra sau cuộc xuống hạng năm 1974 đã cho thấy sự khác biệt rất lớn giữa hoàn cảnh của Manchester United khi đó và hiện tại.
Khoảng cách về trình độ giữa hai hạng đấu ngày trước nhỏ hơn nhiều so với bây giờ. Khi xuống hạng, Manchester United không đánh mất một hợp đồng bản quyền truyền hình khổng lồ. Họ cũng không phải gánh những khoản nợ do chủ sở hữu tạo ra. Quỹ lương của đội bóng không phụ thuộc vào việc có giành quyền tham dự Champions League hay không. Các cầu thủ không bị ràng buộc bởi những hợp đồng dài hạn, nên việc mua bán và thay thế nhân sự cũng dễ dàng hơn. Khi đó, những người đại diện cầu thủ chưa có khả năng gây xáo trộn câu lạc bộ như ngày nay. Người hâm mộ cũng kiên nhẫn hơn.
Nếu Manchester United không sớm rút ra bài học từ những gì đã xảy ra trong thập niên 1970, hậu quả mà họ phải gánh chịu lần này có thể còn đau đớn hơn gấp nhiều lần.
(Tác giả: Sam Cunningham - The Guardian | 18/11/2026)





Manchester United
