Bóng ma Anfield và bài học 37 năm tuổi dành cho Arteta

Mikel Arteta từng sử dụng một từ tiếng Tây Ban Nha để mô tả cảm giác bất lực khi thi đấu tại Anfield trong màu áo Everton năm 2011: bajar, có thể hiểu là trạng thái đột ngột sa sút sau khi đang thể hiện rất tốt.

“Hãy tưởng tượng một tay đua xe đạp đang leo dốc, trông vô cùng sung sức. Thế rồi chỉ một kilomet sau, bùm, anh ta lại phải vật lộn để tiếp tục”, Arteta giải thích trong bộ phim tài liệu All or Nothing của Amazon.

“Trận đấu đang diễn ra thuận lợi, nhưng đột nhiên tôi chỉ thấy những chiếc áo đỏ lao vun vút xung quanh. Bóng cứ liên tục được luân chuyển trước mắt, còn tôi hoàn toàn không thể phản ứng. Trong suốt sự nghiệp, tôi chỉ trải qua cảm giác đó đúng một lần và nó xảy ra tại Anfield.”

Với thành tích không mấy khả quan của Arteta mỗi khi đối đầu Liverpool trên sân khách, cuộc chạm trán người bạn từ thuở nhỏ Andoni Iraola vào Chủ nhật tới có thể khiến ông thêm phần lo lắng. Đặc biệt, trận đấu diễn ra chỉ năm ngày sau khi Arsenal bị Fleetwood loại khỏi Carabao Cup.

Sau năm lần thất bại trong các trận derby Merseyside, Arteta cuối cùng cũng được tận hưởng chiến thắng tại Anfield khi khoác áo Arsenal vào tháng 9/2012. Tuy nhiên, ông đã phải nằm viện qua đêm vì chấn động não sau pha va chạm với Jordan Henderson, sự cố mà Arteta mô tả là “nỗi sợ hãi lớn nhất trong cuộc đời tôi”.

Sáu tháng sau, Arteta tiếp tục góp mặt trong đội hình Arsenal đánh bại Liverpool ngay tại Anfield nhờ những bàn thắng của hai tân binh Lukas Podolski và Santi Cazorla. 

Arsenal đã trải qua 13 trận liên tiếp không thắng tại Anfield ở giải vô địch quốc gia, cân bằng chuỗi thành tích sân khách tệ nhất của CLB trước Liverpool. Trong khoảng thời gian đó, chiến thắng duy nhất của họ tại đây diễn ra ở League Cup năm 2020, khi Arsenal vượt qua đối thủ trên chấm luân lưu trong chuyến làm khách thứ hai của Arteta với tư cách HLV.

Tháng 11/2021, chiến lược gia người Tây Ban Nha từng tìm cách giúp các học trò làm quen với bầu không khí Anfield bằng cách phát bài hát You'll Never Walk Alone qua hệ thống loa tại sân tập. Tuy nhiên, sự chuẩn bị đặc biệt đó chẳng mang lại hiệu quả khi Arsenal nhận thất bại 0-4.

Arteta tiếp tục hứng chịu chỉ trích sau trận thua vào cuối tháng 8 mùa trước. Khi đó, cú đá phạt thành bàn ở những phút cuối của Dominik Szoboszlai đã chấm dứt chuỗi ba trận hòa liên tiếp của Arsenal trên sân Liverpool.

Nhiều ý kiến cho rằng Arteta đã quá thận trọng, không dám để các học trò chơi tấn công mạnh mẽ hơn, đặc biệt khi ông bố trí Mikel Merino ở vị trí tiền vệ tấn công số 10.

Gary Neville thậm chí nhận xét Arsenal thiếu “bản lĩnh để giành chiến thắng trong những trận đấu lớn trên sân khách trước các đối thủ mạnh”.

Nhận định đó hẳn khiến Arteta khó chịu, nhưng không phải hoàn toàn thiếu cơ sở. Arsenal vẫn chưa đánh bại Manchester City tại Etihad trong khuôn khổ Premier League kể từ năm 2015, thời điểm Arsène Wenger còn dẫn dắt đội bóng.

Arteta chắc chắn muốn xóa bỏ những đánh giá tiêu cực như vậy, nhất là sau màn trình diễn đáng thất vọng trước Fleetwood, đội bóng đứng dưới Arsenal tới 84 bậc trong hệ thống bóng đá Anh và thi đấu trên sân vận động có sức chứa chưa đến 6.000 khán giả.

Kai Havertz và Viktor Gyökeres bất ngờ được xếp đá cặp trên hàng công trong trận gặp Fleetwood, có lẽ nhằm giảm bớt gánh nặng cho Martin Ødegaard. Tuy nhiên, cả hai tiền đạo đều đang thể hiện phong độ rất kém.

Tình hình lực lượng của Arsenal cũng chẳng mấy khả quan. Bukayo Saka phải nghỉ thi đấu vì chấn thương đùi, Noni Madueke gặp vấn đề ở mắt cá chân, trong khi đơn kháng cáo về chiếc thẻ đỏ của Max Dowman không được chấp thuận. Điều đó đồng nghĩa tài năng trẻ này phải chấp hành án treo giò ba trận.

     

Trong hoàn cảnh hiện tại, cơ hội tốt nhất để Arteta đánh bại Liverpool có lẽ là tiếp tục duy trì cách tiếp cận thận trọng vốn mang lại nhiều thành công cho ông, đồng thời trở thành nền tảng trong chiến tích vô địch Premier League mùa trước.

Ông hoàn toàn có thể tìm kiếm cảm hứng từ một trong những đêm nổi tiếng nhất lịch sử Arsenal, cách đây 37 năm, khi đội bóng của George Graham hành quân đến Anfield với nhiệm vụ phải thắng Liverpool 2-0 mới có thể đăng quang.

“Tôi đã yêu cầu các cầu thủ duy trì sự chắc chắn trong hiệp một. Điều quan trọng nhất là chúng tôi không được để thủng lưới”, Graham kể lại trong cuộc phỏng vấn nhân kỷ niệm 20 năm màn kết thúc đầy kịch tính của mùa giải 1988-89, khi bàn thắng trong thời gian bù giờ của Michael Thomas giúp Arsenal chấm dứt 18 năm chờ đợi chức vô địch quốc gia.

“Báo chí khi đó đều cho rằng chúng tôi phải tấn công ngay từ đầu, nhưng tôi kiên quyết phản đối quan điểm này. Nếu Liverpool ghi bàn sớm, mọi chuyện coi như kết thúc. Thế nhưng, họ lại tấn công rất ít và điều đó hoàn toàn có lợi cho chúng tôi.”

Trước trận đấu năm 1989, các cầu thủ Arsenal đã chạy đến cả bốn góc sân để trao hoa cho người hâm mộ Liverpool, bày tỏ sự chia sẻ sau thảm họa Hillsborough xảy ra một tháng trước đó. Hành động giàu ý nghĩa này xuất phát từ đề xuất của Ken Friar, vị giám đốc gắn bó lâu năm với Arsenal và vừa qua đời trong tháng 10.

Graham từng là tiền vệ của đội tuyển Scotland, ghi gần 80 bàn cho Arsenal và góp công giúp CLB giành cú đúp danh hiệu năm 1971. Khi chuyển sang công tác huấn luyện, ông đặc biệt coi trọng khả năng phòng ngự.

Khẩu hiệu “1-0 cho Arsenal” dần trở thành dấu ấn đặc trưng của Graham, nhất là trong những năm cuối nhiệm kỳ tại Highbury.

Arteta đã khôi phục phần nào truyền thống đó kể từ khi tiếp quản Arsenal vào tháng 12/2019. Dưới sự dẫn dắt của ông, Pháo thủ đã giành 32 chiến thắng với tỷ số 1-0 tại Premier League, thành tích chỉ đứng sau Everton trong cùng giai đoạn.

Arsenal vừa ghi bàn thắng đầu tiên từ một tình huống cố định ở mùa giải này, trong chiến thắng tương đối dễ dàng 2-0 trước Everton trên sân nhà vào thứ Bảy tuần trước.

Khai thác điểm yếu của Liverpool trong các pha bóng cố định, đồng thời duy trì sự chắc chắn ở phần sân nhà, có thể là phương án hiệu quả nhất để đối phó với một đội bóng đang dần tìm lại nhịp độ thi đấu dưới sự dẫn dắt của Iraola trong những tuần gần đây.

“Khi xét trên phương diện tập thể, chúng tôi đều hiểu tầm quan trọng của việc phòng ngự”, Arteta phát biểu năm ngoái khi được hỏi về những điểm tương đồng giữa Arsenal của ông và đội bóng do Graham dẫn dắt.

“Chúng tôi biết rằng nếu thực hiện xuất sắc khía cạnh này, cơ hội và xác suất giành thêm nhiều chiến thắng sẽ tăng lên rất, rất cao.”

Arsenal đã đáp chuyến bay trở lại London sau thất bại trước Fleetwood trên chấm luân lưu. Loạt đấu súng đó hẳn đã khơi lại những ký ức đau đớn về trận chung kết Champions League hồi tháng 5, khi Pháo thủ để thua Paris Saint-Germain.

Trong hai mùa giải gần đây, Carabao Cup đã khiến lực lượng Arsenal phải căng sức đáng kể. Họ lần lượt tiến đến bán kết rồi chung kết, đồng nghĩa lịch thi đấu trở nên dày đặc hơn.

Vì vậy, việc sớm bị loại khỏi giải đấu mùa này ít nhất cũng mang đến một lợi ích nhất định: Arsenal có thể giảm tải cho đội hình và tập trung nguồn lực vào những mục tiêu quan trọng hơn.

Dĩ nhiên, một HLV có tinh thần cạnh tranh mãnh liệt như Arteta khó lòng chấp nhận cách nhìn nhận đó.

Đối với chiến lược gia người Tây Ban Nha, cách duy nhất để đáp trả sau đêm đáng xấu hổ nhất trong sự nghiệp cầm quân là tái hiện chiến tích của George Graham tại Anfield vào Chủ nhật.

(Tác giả: Ed Aarons – The Guardian)