Arsenal và bài toán về sự hiệu quả trên hàng công

Sau 2 chiến thắng liên tiếp tại Premier League, Arsenal cũng vừa lọt vào tới bán kết Carabao Cup với thắng lợi trên chấm 11m trước Crystal Palace. Tuy vậy, rõ ràng cảm giác bất an bắt đầu bủa vây với đội chủ sân Emirates.

Cùng với Newcastle, Chelsea và Manchester City, Arsenal là cái tên cuối cùng tiến vào vòng bán kết Carabao Cup. Crystal Palace trong lần thứ 2 hành quân đến Emirates ở mùa giải này, dù rất cố gắng nhưng cũng không thể tạo ra bất ngờ nào trước đội chủ nhà, ngay cả khi HLV Mikel Arteta thực hiện 8/11 sự thay đổi nhân sự so với chiến thắng 1-0 trước Everton tại vòng 17 Premier League. Giữa bối cảnh Arsenal đang phải căng sức vì lịch thi đấu dày đặc, việc sử dụng phương án xoay tua đội hình được xem là điều bắt buộc. Tuy vậy, với việc cả Jurrien Timber, William Saliba, Riccardo Calafiori, Mikel Merino, Eberechi Eze, Noni Madueke và Gabriel Martinelli đều góp mặt trong đội hình xuất phát, khó có thể nói đây là một đội hình thiếu chiều sâu được. 

Với lợi thế sân nhà, Arsenal gần như áp đảo Crystal Palace về mọi mặt. Họ kiểm soát bóng tới 69%, tung ra tổng cộng 25 pha dứt điểm, gấp 3 lần những gì thầy trò Oliver Glasner tạo ra xuyên suốt 90 phút bóng lăn. Thế nhưng, trong một ngày mà các chân sút áo đỏ trắng tỏ ra cực kỳ vô duyên trước khung thành của Walter Benitez, Arsenal đã không thể “chốt hạ” đại diện cùng thành phố trong thời gian thi đấu chính thức, phải cùng đối thủ bước vào chấm luân lưu 11m đầy may rủi, sau khi trung vệ đội trưởng Marc Guehi ghi bàn thắng bằng đầu gỡ hòa 1-1 cho Palace ở phút 90+5.

Nếu không có sự chính xác của Martin Odegaard và các đồng đội, cũng như pha đổ người quyết định của thủ môn Kepa Arrizabalaga ở loạt sút thứ 8, cảnh cửa vào chơi trận bán kết Carabao Cup đã có thể khép lại với Arsenal.  

Tấm vé bán kết Carabao Cup là chuyện nhỏ, quan trọng hơn sau khi chứng kiến các học trò liên tiếp phung phí cơ hội dứt điểm, HLV Arteta có lý do để tức giận. Đội bóng của ông đã tạo ra chỉ số bàn thắng kỳ vọng (xG) lên đến 3.81, nhưng chỉ 1 lần duy nhất khiến đối thủ phải vào lưới nhặt bóng. Thậm chí, pha lập công đó lại xuất phát từ tình huống trung vệ Maxence Lacroix đá phản lưới nhà sau nỗ lực phòng ngự trong vòng cấm bất thành. 

Phát biểu sau trận đấu, khi được phóng viên đặt câu hỏi về việc bản thân ông có lo ngại về việc Arsenal phải nhận bàn thua vào phút bù giờ hay không, chiến lược gia người Tây Ban Nha thẳng thắn chia sẻ: “Có chứ! Nhưng khi chứng kiến cách mà bàn thua xảy ra thì bạn cũng phải đánh giá cao đối thủ về cách họ thực hiện tình huống đó. Tuy nhiên, tôi nghĩ hôm nay cách biệt lẽ ra phải lớn hơn nhiều. Chúng tôi đã có cơ hội để dẫn trước 3 hoặc 4 bàn và khi đó chúng tôi sẽ không phải lo lắng về những gì xảy ra ở những phút cuối". 

Trong bóng đá, cách phòng ngự tốt nhất là tấn công và chuyển hóa cơ hội lên bảng tỷ số. Nếu Arsenal có thể ghi số bàn thắng tương xứng với những gì các cầu thủ của họ tạo ra, việc thủng lưới một bàn ở bất kỳ trận đấu nào đó đều không phải là vấn đề to tát. Nhưng rõ ràng hàng tấn công của Arsenal đang gặp vấn đề lớn ở khâu dứt điểm.

Đó đã là hình ảnh quen thuộc của hàng công Arsenal trong vài trận đấu gần nhất. Trước đối thủ bét bảng Wolves, dù tung ra tới 16 pha dứt điểm, Pháo thủ phải cần đến yếu tố may mắn với 2 tình huống phản lưới nhà của thủ thành Sam Johnstone và trung vệ Yerson Mosquera để giữ 3 điểm quý giá ở lại Emirates. Tương tự, ở chuyến làm khách đến sân nhà của Everton, dù kiểm soát bóng tới 65% và tạo ra chỉ số bàn thắng kỳ vọng lên đến 2.0, chiến thắng chung cuộc dành cho Arsenal cũng chỉ được định đoạt với pha lập công trên chấm 11m của tiền đạo Viktor Gyokeres. Sau khi có lợi thế dẫn trước với bàn thắng mở tỉ số từ phút 27, Arsenal đã có ít nhất 2 cơ hội lớn để sớm dứt điểm trận đấu. Thế nhưng, thay vì “kết liễu” hi vọng của đối thủ, các cơ hội cứ lần lượt trôi qua mũi giày của Saka và Trossard. Ngoài bàn thắng từ chấm phạt đền, khác biệt duy nhất mà Arsenal tạo ra trong 90 phút trên SVĐ Hill Dickinson chỉ gói gọn trong khả năng kiểm soát bóng.

Trên lý thuyết, ngoại trừ trường hợp vắng mặt dài hạn vì chấn thương đầu gối của Kai Havertz, HLV Arteta đang có trong tay tối ưu nhân sự trên hàng tấn công. Tuy vậy, bằng một cách khó hiểu, “hàng công bạc tỷ” của Arsenal với Bukayo Saka, Leandro Trossard, Gyokeres, Madueke, Martinelli và Gabriel Jesus, vẫn đang không đáp ứng được yêu cầu từ ban huấn luyện và người hâm mộ. Trải nghiệm trước Palace là một bài học đắt giá với Arsenal, nhất là trong giai đoạn đại diện thành London đang tập trung cao độ cho cuộc đua vô địch tại Premier League. Ở giải đấu khắc nghiệt nhất hành tinh, chỉ cần một sai lầm cũng có thể khiến bất cứ đội bóng nào trả giá đắt. Với vỏn vẹn 2 điểm nhiều hơn Man City, chỉ cần một cú sảy chân tiếp theo cũng có thể hất cẳng Arsenal rời khỏi vị trí đầu bảng. Hơn ai hết, Arsenal là đội thấm thía điều này nhất.

Ở chiều ngược lại, những gì Arsenal đang gặp khó khăn thì đó lại chính là lợi thế của Man City trong cuộc đua vô địch. Khi mà những vệ tinh quan trọng chơi phía sau Erling Haaland như Tijjani Reijnders, Jeremy Doku, Phil Foden và Rayan Cherki đang dần thấu hiểu nhau để trở nên gắn kết, hàng công của The Citizens đơn giản là không thể cản phá. Kể từ sau thất bại 0-2 trên sân nhà trước Bayer Leverkusen tại Champions League vào ngày 26/11/2025, đoàn quân của Pep Guardiola đã trải qua chuỗi 7 chiến thắng liên tiếp trên mọi đấu trường, ghi tổng cộng 21 bàn thắng, tức trung bình 3 bàn/trận. Đó là một thành tích cực kỳ đáng nể, nhất là trong giai đoạn lịch thi đấu dày đặc như hiện nay. Đáng nói hơn là Haaland và các đồng đội đã ghi 21 bàn với tổng xG chỉ là 14.48!

Sự khác biệt nằm ở chỗ Pep Guardiola đã tạo ra một hàng tấn công có tính linh hoạt cao hơn Arteta. Không chỉ sở hữu “cỗ máy săn bàn” Haaland, trong tay chiến lược gia 54 tuổi còn có những cầu thủ có khả năng xử lý bóng ở không gian hẹp cực tốt như Foden và Cherki. Ở chiều ngược lại, có vẻ như Arteta đã quá cứng nhắc với sơ đồ 4-3-3 truyền thống, quá thiên về những mảng miếng tấn công hành lang cánh với những pha xuống biên tốc độ của Saka, Trossard, Madueke và Martinelli.

Họ thiếu đi những “cú đấm” quyết định ở trung tâm hàng tiền vệ với việc đội trưởng Odegaard thậm chí chưa ghi bàn cho Arsenal mùa này, còn nhiệm vụ trên sân của Declan Rice thiên về điều tiết và bọc lót tuyến giữa nhiều hơn. Eberechi Eze là cầu thủ hiếm hoi sở hữu khả năng tạo đột biến trong không gian hẹp, nhưng vấn đề là tiền vệ người Anh đã có dấu hiệu chững lại rõ rệt sau cú hatrick vào lưới Tottenham. Thậm chí, tần suất ra sân của tân binh trị giá 60 triệu bảng đang bị ảnh hưởng rõ rệt sau khi Odegaard trở lại. Với sơ đồ 4-3-3, Arsenal không thể chơi với 2 tiền vệ trung tâm cùng có thiên hướng tấn công bởi điều đó là quá mạo hiểm. Nếu không thay đổi cấu hình đội hình, rất khó để Eze và Odegaard cùng xuất hiện trên sân, trừ trường hợp Eze bị đẩy sang hành lang cánh trái. 

Khi Premier League bước vào giai đoạn căng thẳng, rất ít HLV trưởng dám mạo hiểm thay đổi cấu trúc đội hình để tìm kiếm sự tươi mới, đặc biệt với một người nổi tiếng kỷ luật như Arteta. Nhưng một khi những vấn đề trên hàng công bắt đầu xuất hiện nhiều hơn, Arsenal và Arteta cần phải tìm cách cải thiện, dù bằng phương pháp nào đi chăng nữa!