Góc chiến thuật: El Clasico đã được định đoạt thắng thua như thế nào?

Khi tiếng còi mãn cuộc vang lên, có cảm giác như Jose Mourinho chưa từng rời khỏi Real Madrid vậy.

Hơn 13 năm kể từ trận El Clásico cuối cùng của mình, Mourinho đã trở lại Camp Nou cùng Los Blancos và giành chiến thắng 2-1. Xét về phong cách, màn trình diễn này mang lại cảm giác rất quen thuộc, gợi nhớ  rõ rệt đến đấu pháp từng giúp ông giành được những chiến thắng hiếm hoi trước Barcelona trong nhiệm kỳ đầu tiên (2010–2013). Đó tất nhiên vẫn là cuộc đối đầu kinh điển giữa lối đá kiểm soát bóng và phòng ngự phản công, nhưng đồng thời - theo góc nhìn của Mourinho - trận đấu này còn được định đoạt kết cục bởi hai hành lang cánh.

Dù triết lý của nhà cầm quân người Bồ Đào Nha đã có nhiều biến chuyển trong 25 năm sự nghiệp huấn luyện ở thế giới bóng đá đỉnh cao, nhưng luôn có một điểm chung xuyên suốt là sự ưu ái dành cho những cầu thủ chạy cánh chăm chỉ, kỷ luật và giỏi hỗ trợ phòng ngự. Đó từng là một bài toán nan giải trong kỷ nguyên Cristiano Ronaldo, khi ngôi sao số một của Real Madrid muốn được miễn trừ hoàn toàn khỏi các nhiệm vụ phòng ngự. Trong những cuộc đối đầu với Barcelona, ông từng bố trí Ronaldo đá cánh trái, rồi cánh phải, và cả vị trí trung phong, trong nỗ lực tìm cách che giấu những hạn chế của anh trong khâu phòng ngự.

Lần này, Mourinho hoàn toàn có thể phải tiếp tục đối mặt với vấn đề tương tự, nhưng án treo giò của Vinicius Junior trớ trêu thay lại vô tình giúp ông dễ thở hơn. Chiến lược gia 63 tuổi có thể đẩy Kylian Mbappé lên đá cao nhất trên hàng công, xếp Jude Bellingham chơi ngay phía sau, đồng thời bố trí Yan Diomande và Arda Guler đảm nhận hai biên. Nhờ vậy, hệ thống chiến thuật của Real Madrid đã không bị sụp đổ ở hai cánh do lối chơi lười hỗ trợ phòng ngự của Vinicius. Trong khi đó, Marc Cucurella cũng xứng đáng nhận được những lời khen ngợi sau khi kiềm toả Lamine Yamal rất tốt.

Tuy nhiên, câu chuyện không chỉ có vậy. Real Madrid không chỉ đơn thuần phòng ngự tốt ở hai hành lang biên - họ còn tận dụng khu vực này để phát động gần như mọi đợt tấn công nguy hiểm của mình. Biểu đồ mạng lưới chuyền chọc dưới đây cho thấy, trong khi Barcelona chú trọng triển khai bóng thông qua trung tâm khu trung tuyến, thì đoàn quân của Mourinho lại chủ yếu tịnh tiến bóng dọc theo hai biên.

Real Madrid còn được hưởng lợi từ việc Lamine Yamal, tuy pressing rất tốt, nhưng lại không thường xuyên theo kèm hậu vệ cánh trái của đối thủ. Sau đó, họ càng có thêm lợi thế từ chấn thương của hậu vệ phải bên phía Barcelona là Xavi Espart, buộc HLV Hansi Flick phải tung Alejandro Balde vào sân thay thế, đồng thời kéo Joao Cancelo từ cánh phải sang cánh trái, qua đó làm mất đi sự cân bằng của đội hình Blaugrana. Chúng ta sẽ phân tích kỹ hơn về điểm này sau.

Ý đồ của Real Madrid đã được bộc lộ rõ ngay từ những phút đầu tiên của trận đấu. Phút thứ 15, Federico Valverde tung ra một đường chuyền dài đảo cánh tuyệt vời vượt qua tầm pressing của Yamal để tìm đến vị trí Cucurella. Hậu vệ cánh trái này khống chế bóng ngay trước mặt Yamal, chuyền nó ra biên cho Diomande rồi lập tức bứt tốc hướng vào phía trong sân đấu để đón lấy đường trả bóng. Dù pha phối hợp cuối cùng không thành công, nhưng Real Madrid đã cho thấy họ biết cách khai thác khoảng trống sau lưng Yamal và điều đó nguy hiểm đến thế nào.

Hai phút sau, một tình huống tương tự lại diễn ra. Trước tiên, hãy chú ý bộ tứ hậu vệ của Barcelona đã dịch chuyển sang phía cánh phải sân đấu xa tới mức nào. Xét trên vị trí của quả bóng, cách bố trí này chẳng có gì sai cả, nhưng Mbappé đang chực chờ cơ hội ngay phía ngoài hậu vệ phải Espart. Trong khi đó, Diomande ở phía góc dưới màn hình đang hoàn toàn trống trải.

Tuy nhiên, điểm mấu chốt không nằm ở việc Diomande không bị ai theo kèm, mà là việc hậu vệ đáng lẽ ra phải chịu trách nhiệm ngăn chặn anh là Espart lúc này đang phải bận để mắt đến Mbappé. Do đó, sau khi Valverde chuyền bóng đảo cánh sang cho Diomande, một tình huống áp đảo quân số 3 chọi 1 dành cho Madrid đã xuất hiện, với Cucurella một lần nữa dâng cao vượt lên phía trước Yamal. 

Espart buộc phải di chuyển sang phía Diomande, qua đó để cho Mbappé hoàn toàn được tự do ở hành lang trong. Diomande lập tức thực hiện một đường chuyền vượt tuyến cho Mbappé, giúp siêu sao người Pháp được đón bóng ở đúng vị trí mà anh yêu thích nhất. Đợt tấn công đã khép lại bằng một pha dứt điểm khá nguy hiểm, nhưng chi tiết quan trọng nhất chính là đường chuyền từ một cầu thủ bám biên hướng vào phía trong sân đấu, đưa quả bóng tới cho một đồng đội đang bứt tốc ở hành lang trong.

Và rồi bàn mở tỷ số của Mbappé cũng đã đến.

Một lần nữa, đợt tấn công bắt đầu với việc Cucurella được tự do hoàn toàn ở cánh trái. Thay vì tung ra ngay một đường chuyền dài đảo cánh quen thuộc, Real Madrid đã phối hợp tịnh tiến bóng qua khu trung tuyến. Hãy chú ý cách Yamal di chuyển bó vào trong hướng về phía Diomande - người cũng đang nằm trong tầm ngắm của Cancelo (lúc này đã chuyển sang đá hậu vệ phải thay cho Espart). Về bản chất, đây vẫn là kịch bản cũ, chỉ khác ở những cầu thủ tham gia.

Hậu vệ phải của Barcelona buộc phải di chuyển dạt biên để kèm Cucurella, tạo điều kiện cho hậu vệ này chọc bóng ra phía sau hàng thủ đối phương để Diomande băng xuống rồi thực hiện một đường căng ngang. Real Madrid đã có phần may mắn ở pha dứt điểm cuối cùng - pha phá bóng của Gerard Martin đã đập trúng người Mbappé và nảy vào lưới - nhưng thực tế vẫn là họ đã liên tục gây sóng gió ở hành lang đó, đặc biệt là bằng những đường chuyền từ sát biên đưa bóng vào hành lang trong.

Barcelona đã hoàn toàn mất phương hướng sau khi phải bất đắc dĩ thay đổi nhân sự ở vị trí hậu vệ cánh. Balde, một cầu thủ có khuynh hướng dâng cao chồng biên phía ngoài (overlap), lại dẫm chân vào chính không gian hoạt động của Anthony Gordon bên hành lang cánh trái.

Trong khi đó, Cancelo lại quá ham dâng cao chồng biên với Yamal thay vì giữ vị trí và phòng ngừa các tình huống phản công. Trong khi anh thực hiện một pha chồng biên như thế - biến tuyến đầu Barca thành một hàng công 6 người - Real Madrid đã phát động một đợt phản công sắc bén suýt nữa mang về cho họ bàn thắng nhân đôi cách biệt.

Đường chuyền của Yamal đi sai địa chỉ, và nỗ lực pressing chống phản công của anh lên Aurelien Tchouameni cũng phá sản khi quả bóng được đối thủ chuyền đi. Bellingham lập tức nhận ra khoảng trống mênh mông phía sau Cancelo, bứt tốc băng sang cánh đó và dễ dàng dẫn bóng vượt qua Pau Cubarsi để tạo ra thế áp đảo quân số 2 chọi 1. Dù góc chuyền trông có vẻ rất thoáng, nhưng ngôi sao người Anh lại không thể đưa bóng tới vị trí của Mbappé. Tóm lại, tất cả sự hỗn loạn này được bắt nguồn từ một pha dâng cao chồng biên của Cancelo.

Sau 15 phút nghỉ giữa hiệp, Raphinha đã tìm được bàn gỡ hòa cho Barcelona, và phải đến tận phút 87, Real Madrid mới ghi được bàn thắng mang về cho họ trọn vẹn 3 điểm. Điều duy nhất gây bất ngờ là lần này bàn thắng lại xuất phát từ hành lang biên đối diện.

Mọi thứ bắt đầu khi Balde di chuyển chéo sân bó vào trung lộ từ vị trí của cầu thủ vào sân thay người Karim Adeyemi, bước vào một khu vực mà anh chưa bao giờ tỏ ra thoải mái. Pha di chuyển đó một lần nữa khiến khu vực hậu vệ cánh hoàn toàn bị bỏ trống.

Bellingham đã thể hiện kỹ năng tuyệt vời để khởi xướng một đợt phản công, nhưng nhân vật then chốt ở đây lại là tiền vệ trung tâm vào sân từ băng ghế dự bị Eduardo Camavinga. Kịch bản quen thuộc lại xuất hiện: Ngay khi bóng được luân chuyển ra cánh cho Guler, Martin buộc phải băng ra để truy cản ngôi sao người Thổ Nhĩ Kỳ, qua đó mở ra khoảng trống để Camavinga bứt tốc băng ra phía sau hàng thủ đối phương ở hành lang trong.

Một lần nữa, quả bóng được chuyền vượt tuyến từ đường biên vào hành lang trong. Camavinga vượt qua Cubarsi rồi căng ngang để Mbappé đệm bóng cận thành vào lưới trống.

Chúng ta vẫn còn phải chờ xem liệu Mourinho sẽ tái hòa nhập Vinicius Junior vào hệ thống của mình như thế nào, và liệu phong cách quản lý của ông có thể tiếp tục gặt hái thành công lâu dài tại Real Madrid hay không. Dù vậy, màn trình diễn trước Barca mới đây đã cho thấy, xét riêng khả năng xây dựng một kế hoạch hoàn hảo để khai thác điểm yếu của đối thủ, ông vẫn là một vị HLV đẳng cấp hàng đầu.

Theo Michael Cox, The Atheltic