Cựu HLV Liverpool vừa trở lại thủ đô Tây Ban Nha sau chuyến đi tới Barcelona, nơi ông theo dõi đội bóng của Hansi Flick đánh bại Aston Villa 3-0 tại Champions League trong vai trò quan sát viên kỹ thuật của UEFA.
![]() |
| Rafael Benitez nâng cao chiếc cúp Champions League vào năm 2005 (Ảnh: Daniel Berehulak/Getty) |
“Một trận đấu thú vị”, Benitez mở lời. “Barcelona đẩy đội hình lên rất cao, còn Villa cố gắng đưa bóng ra phía sau hàng phòng ngự đối phương để tránh bị pressing. Nhưng họ đã mắc một số sai lầm.
“Kể từ khi luật thay đổi vào năm 2019, cho phép các đội thực hiện những đường chuyền ngắn ngay trong vòng cấm từ tình huống phát bóng lên, xu hướng của bóng đá hiện đại là triển khai bóng từ tuyến dưới. Người ta nhìn thấy các đội bóng hàng đầu thành công với cách chơi đó và nghĩ rằng: ‘Đây chính là con đường phải đi’. Nhưng những đội bóng không thuộc nhóm mạnh nhất lại để mất bóng nhiều hơn và phải nhận nhiều bàn thua hơn.
“Các đội bóng lớn vẫn giành chiến thắng bởi họ pressing tầm cao, đồng thời sở hữu những cầu thủ nhanh hơn, khỏe hơn để đoạt lại bóng và ghi bàn. Quy luật đó rất rõ ràng”.
Đó chính là Benitez quen thuộc: một người luôn phân tích bóng đá đến từng chi tiết. Sau 40 năm làm công tác huấn luyện, ông vẫn dành tình yêu lớn cho môn thể thao này, dù công việc hiện tại tại UEFA chủ yếu là tư vấn và hỗ trợ các HLV trẻ trên khắp châu Âu.
“Họ đặt rất nhiều câu hỏi, đặc biệt là về những con số và dữ liệu”, ông nói tiếp. “Tôi luôn bảo rằng phải tìm được sự cân bằng giữa dữ liệu và kinh nghiệm. Những con số không thể giải thích mọi thứ diễn ra trên sân.
“Ví dụ, có những chi tiết rất nhỏ như tư thế cơ thể khi phòng ngự, điều cực kỳ quan trọng trong các tình huống một đối một. Đó chính là sự khác biệt giữa kinh nghiệm thực tế của một HLV và những kiến thức trên lý thuyết”.
Tháng 9 vừa qua, Benitez đã tới thăm trung tâm huấn luyện của Liverpool để gặp Andoni Iraola, HLV trưởng mới của đội bóng. Cuộc gặp để lại cho ông nhiều ấn tượng tích cực.
“Chúng tôi đã có một cuộc trò chuyện dài về bóng đá tại Premier League”, Benitez kể. “Cậu ấy đang làm việc rất chăm chỉ để triển khai những ý tưởng của mình và đã giành được một số kết quả tốt.
“Thực ra, trong năm cuối cùng tôi làm việc tại Anfield, chúng tôi từng theo dõi Andoni khi cậu ấy còn thi đấu cho Athletic Club và hy vọng có thể chiêu mộ cậu ấy.
“Bây giờ cậu ấy đã trở thành HLV của Liverpool. Qua những cuộc trò chuyện với một số cầu thủ, tôi cảm nhận được bầu không khí rất tích cực. Nhưng cậu ấy sẽ cần thời gian để xây dựng một điều gì đó”.
Công việc hiện tại của Benitez, như cách ông mô tả, là phân tích “chiến thuật và các xu hướng”, sau đó tới làm việc với những liên đoàn bóng đá khác nhau để chia sẻ quan điểm của mình. Gần đây, ông có mặt tại Na Uy và điểm đến tiếp theo sẽ là Bỉ.
Đó là một công việc không mang lại nhiều áp lực, đồng thời giúp Benitez tiếp tục gắn bó với bóng đá đỉnh cao ở tuổi 66. Tuy nhiên, sau 90 phút trò chuyện với ông, có thể nhận ra rằng nhà cầm quân người Tây Ban Nha vẫn chưa sẵn sàng tận hưởng cuộc sống nhàn nhã.
Benitez chưa dẫn dắt đội bóng nào kể từ khi bị CLB Panathinaikos của Hy Lạp sa thải vào tháng 5. Nhưng ông đã sẵn sàng trở lại.
“Mọi người thường nói với tôi rằng: ‘Bây giờ ông có thể nghỉ hưu và thư giãn rồi’. Không! Tôi thích giúp các cầu thủ tiến bộ. Tôi rất nhớ cảm giác được đứng trên sân tập mỗi khi không còn làm công việc đó.
“Mới hôm qua, tôi còn liên lạc với Anthony Gordon của Barcelona. Khi cậu ấy còn ở Everton, trưởng thành từ học viện, chúng tôi đã làm việc cùng nhau để giúp cậu ấy phát triển. Ngay từ khi đó, tôi đã thấy rõ Gordon có tài năng và khát khao tiến bộ. Bây giờ cậu ấy đang chơi cho Barcelona.
![]() |
| Rafael Benitez hiện dành phần lớn thời gian để theo dõi và phân tích các trận đấu thay vì trực tiếp huấn luyện. (Nguồn ảnh: Nicolas Tucat/AFP via Getty Images). |
“Hãy trở lại thời gian tôi còn ở Liverpool. Chúng tôi đã chiêu mộ Javier Mascherano, khi đó đang chơi cho đội dự bị West Ham”.
Thực tế, dù đã là tuyển thủ Argentina, Mascherano chỉ có bảy lần ra sân trong sáu tháng khoác áo West Ham.
“Sắp tới tôi cũng có cuộc gặp với Mista, tiền đạo từng làm việc cùng tôi tại Valencia khi chúng tôi hai lần vô địch La Liga. Trước đó, chẳng mấy ai biết đến cậu ấy, nhưng rồi Mista đã ghi 24 bàn trong một mùa giải.
“Với rất nhiều CLB, công việc của họ là phát triển các cầu thủ trẻ rồi bán đi. Chúng tôi đã làm điều đó trong nhiều năm”.
Trong những tháng gần đây, Benitez đã từ chối các lời đề nghị từ những CLB tại Brazil và Mexico, cũng như một số đội tuyển quốc gia.
Ông đang chờ đợi một thử thách phù hợp và đặc biệt mong muốn có lần thứ năm làm việc tại Anh, sau những giai đoạn dẫn dắt Liverpool, Chelsea với tư cách HLV tạm quyền, Newcastle United và Everton.
“Đối với tôi, Premier League là ưu tiên hàng đầu. Sau đó mới đến Italy, Tây Ban Nha, Đức và Pháp. Nhìn chung, Premier League có nhiều tiền nhất và đủ khả năng chiêu mộ những cầu thủ xuất sắc nhất.
“Tây Ban Nha và Italy cũng có những đội bóng tuyệt vời, nhưng tôi thích bầu không khí tại Premier League.
“Tôi không đơn thuần xem các trận đấu. Tôi phân tích chúng dưới góc nhìn chiến thuật, cố gắng học hỏi những điều mới để có thể áp dụng vào công việc sau này.
“Tôi không muốn nhận một công việc chỉ để có việc làm. Tôi muốn chắc chắn rằng đội bóng mình dẫn dắt có thể cạnh tranh vì một mục tiêu cụ thể, dù đó là trụ hạng, giành vé dự cúp châu Âu hay đoạt một danh hiệu.
“Tôi muốn tiếp tục làm việc ở châu Âu. Có thể đến một lúc nào đó tôi sẽ phải sang Trung Quốc, nhưng đó không phải điều tôi đang hướng tới. Rồi sẽ có thời điểm, nếu không thể tìm được điều mình mong muốn, tôi buộc phải đưa ra quyết định”.
Sự nghiệp huấn luyện của Benitez bắt đầu tại học viện Real Madrid, trước khi ông lần lượt làm việc ở Valladolid, Osasuna, Extremadura và Tenerife trên quê hương Tây Ban Nha.
Tuy nhiên, Valencia mới là nơi tên tuổi của ông thực sự vươn lên tầm cao mới, với hai chức vô địch La Liga và một danh hiệu UEFA Cup.
Sau đó, Liverpool bổ nhiệm Benitez thay thế Gerard Houllier. Khoảnh khắc huy hoàng nhất trong sự nghiệp của ông đến tại Istanbul năm 2005, khi Liverpool bị AC Milan dẫn trước 3-0 sau hiệp một chung kết Champions League nhưng vẫn lội ngược dòng để giành chiến thắng trên chấm luân lưu.
Ở mùa giải thứ hai, Benitez tiếp tục cùng Liverpool giành FA Cup.
Tuy nhiên, những vinh quang tiếp theo đã không đến như kỳ vọng. Liverpool rơi vào khủng hoảng dưới thời hai ông chủ Tom Hicks và George Gillett, khi những khoản nợ cùng cách điều hành gây tổn hại nghiêm trọng tới CLB. Cuộc khủng hoảng cuối cùng dẫn đến sự ra đi của Benitez vào năm 2010.
Liệu ông có bao giờ tự hỏi Liverpool đã có thể đạt được những gì nếu không xảy ra tình trạng hỗn loạn ở thượng tầng?
![]() |
| Rafael Benitez cùng đội trưởng Steven Gerrard nâng cao chiếc cúp Champions League sau màn ngược dòng lịch sử của Liverpool trước AC Milan năm 2005. (Nguồn ảnh: Mustafa Ozer/AFP via Getty Images). |
“Có chứ, chắc chắn 100%. Khi Hicks và Gillett đến vào năm 2007, họ đã thay đổi cách tiếp cận của CLB. Những điều chúng tôi từng làm vì lợi ích của Liverpool giờ đây lại không phù hợp với những ý tưởng của họ.
“Tôi sớm nhận ra có điều gì đó không ổn. Sau này, người hâm mộ cũng nhận ra điều đó. Họ không có kinh nghiệm trong lĩnh vực bóng đá.
“Tôi nhớ có lần nói chuyện với Gillett ở London, sau trận đấu với Tottenham. Ông ta bảo: ‘Chúng tôi sẽ cấp tiền cho anh, và mùa giải tới anh phải đưa đội bóng vào vòng play-off’.
“Tôi đã phải giải thích với ông ta rằng Premier League không có vòng play-off.
“Có lẽ họ nghĩ: ‘Rafa là một mối đe dọa’. Đó là giai đoạn rất khó khăn. Nhưng tất cả những gì tôi từng mong muốn chỉ là điều tốt nhất cho CLB”.
Sau khi rời Liverpool, Benitez chuyển đến Italy và giành FIFA Club World Cup cùng Inter Milan, trước khi trở lại Anh dẫn dắt Chelsea với tư cách HLV tạm quyền. Giai đoạn này khép lại bằng chức vô địch Europa League.
Sau hai mùa giải dẫn dắt Napoli, nơi ông giành Coppa Italia, Benitez được bổ nhiệm làm HLV Real Madrid vào tháng 6/2015. Đó là giấc mơ cả đời cuối cùng cũng trở thành hiện thực, nhưng nhiệm kỳ của ông chỉ kéo dài vỏn vẹn bảy tháng.
Benitez bị sa thải khi Real Madrid đứng thứ ba tại La Liga, kém đội dẫn đầu Atletico Madrid bốn điểm.
“Đó là một giai đoạn phức tạp”, ông nhớ lại. “Iker Casillas chuẩn bị ra đi, còn trong giai đoạn tiền mùa giải, Sergio Ramos cũng muốn rời CLB. Vì vậy, có rất nhiều bất ổn.
“Tại Copa del Rey, chúng tôi bị loại vì một sai sót về mặt hành chính”.
Real Madrid khi đó sử dụng Denis Cheryshev trong một trận đấu dù cầu thủ này đang phải chấp hành án treo giò.
“Có rất nhiều vấn đề xảy ra xung quanh CLB. Ban lãnh đạo bắt đầu lo lắng, và thất bại trước Barcelona ngay tại Bernabeu là một cú đánh rất mạnh. Dù vậy, đó vẫn là một trải nghiệm tuyệt vời”.
Rời Madrid, Benitez chuyển đến Newcastle United khi đội bóng đang vật lộn trong cuộc chiến trụ hạng. Newcastle cuối cùng vẫn phải xuống hạng, nhưng ông quyết định ở lại và đưa đội bóng trở lại Premier League.
“Chúng tôi đã làm được một điều rất khó khăn. Chúng tôi thu về khoản lợi nhuận 30 triệu bảng từ các thương vụ chuyển nhượng cầu thủ, đồng thời vô địch Championship.
“Sau đó, Newcastle lần lượt kết thúc Premier League ở vị trí thứ 10 và 13 mà không cần chi quá nhiều tiền. Đó là một thành tựu rất đáng tự hào”.
Mùa hè năm 2019, Benitez gia nhập Dalian Professional tại Chinese Super League. Ông mô tả đó là một trải nghiệm “tuyệt vời”, dù cuối cùng công việc bị gián đoạn bởi đại dịch Covid-19.
Tuy nhiên, làm việc tại Trung Quốc cũng mang đến những thách thức về khác biệt văn hóa.
“Ở đó, người truyền đạt kế hoạch chiến thuật cho các cầu thủ lại là phiên dịch viên. Nhưng nếu anh ta biết quá nhiều, đôi khi anh ta bắt đầu nghĩ mình mới là HLV!
“Tôi từng hỏi một phiên dịch viên: ‘Anh có biết gì về đội bóng mà chúng ta sắp đối đầu không?’.
“Anh ta trả lời: ‘Có chứ, họ sẽ chơi sơ đồ 4-4-2. Phiên dịch viên của họ là bạn tôi và anh ta đã nói cho tôi biết’.
“Tôi lập tức hỏi lại: ‘Thế anh đã kể những gì về đội bóng của chúng ta cho anh ta nghe rồi?’”.
Với quá khứ gắn bó cùng Liverpool, quyết định nhận lời dẫn dắt Everton vào năm 2021 của Benitez gây ra nhiều tranh cãi và vấp phải phản ứng dữ dội từ một bộ phận người hâm mộ.
Ông bị sa thải vào tháng 1 năm sau khi Everton đứng thứ 15 trên bảng xếp hạng. Tuy nhiên, Benitez khẳng định mình không hối hận vì đã nhận công việc đó.
“Tôi đã cân nhắc rất kỹ. Đây là cơ hội để tôi lại được làm việc tại thành phố Liverpool. Gia đình tôi sống ở đó và chúng tôi rất yêu thành phố này.
“Đây cũng là một dự án mà tôi được thông báo rằng CLB sẽ có những khoản đầu tư lớn.
“Alisher Usmanov, đối tác kinh doanh của cổ đông lớn khi đó là Farhad Moshiri, rất muốn đầu tư để xây dựng một điều gì đó quan trọng. Ông ấy muốn giành danh hiệu. Tôi đã tin tưởng ông ấy.
“Everton đã chi hơn 500 triệu bảng để mua cầu thủ trong vòng năm năm. Nhưng khi chúng tôi làm việc ở đó, CLB chỉ chi 2 triệu bảng để mua Demarai Gray.
“Chúng tôi từng nằm trong nhóm bốn đội dẫn đầu vào giai đoạn đầu mùa giải. Nhưng rồi các cầu thủ chấn thương và đội hình không đủ chiều sâu để ứng phó.
“Ngay khi một số vấn đề xuất hiện, một bộ phận người hâm mộ bắt đầu bất mãn vì mối liên hệ giữa tôi với Liverpool.
![]() |
| Quá khứ gắn bó với Liverpool khiến Rafael Benitez gặp nhiều khó khăn trong thời gian dẫn dắt Everton, đặc biệt khi ông không nhận được sự ủng hộ từ một bộ phận người hâm mộ. (Nguồn ảnh: Stephen Pond/Getty Images). |
“Rất nhiều cổ động viên tốt của Liverpool và Everton sẽ hiểu được chuyện này. Nhưng những người có quan điểm quá cực đoan thì sẽ không bao giờ chấp nhận.
“Tôi yêu Liverpool Football Club và cũng có khoảng thời gian tốt đẹp với rất nhiều người tại Everton Football Club.
“Một số người không hiểu được điều đó, nhưng cũng chẳng sao. Tôi không thể thay đổi suy nghĩ của họ”.
Benitez trở lại Tây Ban Nha để dẫn dắt Celta Vigo ở mùa giải 2023-24, nhưng phải ra đi sau chưa đầy chín tháng, khi đội bóng chỉ đứng ngay phía trên nhóm xuống hạng.
Sau đó, ông trải qua mùa giải vừa rồi cùng Panathinaikos tại Hy Lạp, trước khi chia tay đội bóng vào tháng 5.
“Đó là một ví dụ về việc mục tiêu liên tục bị thay đổi.
“Mục tiêu ban đầu luôn là kết thúc mùa giải trong nhóm bốn đội dẫn đầu. Chúng tôi đứng thứ tư, đồng nghĩa với việc giành quyền tham dự vòng play-off tranh chức vô địch.
“Nhưng rồi họ lại nói: ‘Bây giờ các ông phải vô địch’.
“Không, chúng tôi không thể làm được điều đó. Trong bốn đội dẫn đầu, chúng tôi không phải đội mạnh nhất mà là đội yếu nhất.
“Chúng tôi đã khai thác tối đa khả năng của những cầu thủ mình có. Nhưng nếu không sở hữu những cầu thủ phù hợp, bạn không thể giành chức vô địch.
“Sau khi chúng tôi ra đi, họ đã ký hợp đồng với 14 cầu thủ mới.
“Chúng tôi đã làm tốt công việc với những gì mình có trong tay... Nhưng bóng đá là một môi trường bị cảm xúc chi phối rất nhiều”.
Ngoài công việc tại UEFA, Benitez còn bận rộn với một dự án cá nhân: số hóa bộ sưu tập ghi chép đồ sộ mà ông đã tích lũy trong suốt 40 năm.
Trong đó có các kế hoạch tập luyện, phương án chiến thuật, nội dung những buổi nói chuyện với cầu thủ, phân tích trong giờ nghỉ giữa hai hiệp và đánh giá sau trận đấu.
“Tôi có những tập hồ sơ nằm khắp nơi, chứa các ghi chép huấn luyện từ năm 1986. Vì vậy, tôi đang quét chúng để lưu trữ dưới dạng kỹ thuật số.
“Thực ra, tôi đã bắt đầu ghi chép từ năm 13 tuổi, khi còn ở học viện Real Madrid.
“Bóng đá đã thay đổi, nhưng những nguyên tắc cơ bản vẫn giữ nguyên.
![]() |
| Rafael Benitez chỉ đạo các cầu thủ Panathinaikos, đội bóng gần nhất ông dẫn dắt trước khi trở lại với công việc phân tích và tư vấn bóng đá. (Nguồn ảnh: Cristina Quicler/AFP via Getty Images). |
“Hãy nhớ lại mùa giải đầu tiên tôi làm việc tại Premier League cùng Liverpool. Khi đó, chúng tôi sử dụng phương pháp phòng ngự khu vực trong lúc gần như không có đội bóng nào khác làm như vậy.
“Chúng tôi để thủng lưới hai bàn từ những quả phạt góc trong trận gặp Manchester United và bị chỉ trích dữ dội.
“Nhưng trong hai năm tiếp theo, Liverpool trở thành đội để thủng lưới ít bàn nhất từ các tình huống cố định.
“Bây giờ, tất cả các đội đều thường xuyên xoay vòng cầu thủ. Nhưng hãy nhớ những lời chỉ trích mà tôi phải nhận năm 2010, khi rút Fernando Torres ra sân trong trận gặp Birmingham và đưa David Ngog vào thay thế”.
Benitez vẫn giữ nguyên sự tò mò và khát khao tìm hiểu những điều mới.
“Tôi luôn cố gắng phát triển bản thân. Trước đó, tôi vừa xem lại một buổi tập của mình, rồi đưa dữ liệu vào công cụ trí tuệ nhân tạo để xem liệu nó có thể chỉ ra điều gì mà tôi đã bỏ sót hay không”, ông giải thích.
“Mọi người thường nói về bóng đá Tây Ban Nha và tiki-taka. Nhưng 60% số bàn thắng được ghi sau những pha phối hợp có ít hơn sáu đường chuyền. Tỷ lệ đó gần như tương đồng ở tất cả các giải đấu mà tôi đã phân tích.
“Bên cạnh đó, khoảng 25% số bàn thắng đến từ các tình huống cố định.
“Không có nhiều bàn thắng được tạo ra sau những pha phối hợp với số lần chạm bóng quá lớn.
“Tôi từng trò chuyện với HLV đội tuyển Tây Ban Nha Luis de la Fuente sau khi trao cho ông ấy một giải thưởng tại lễ trao giải Quả bóng vàng.
“Ông ấy nói với tôi: ‘Tôi có Nico Williams và Lamine Yamal ở hai cánh, vậy tại sao tôi cứ phải yêu cầu các cầu thủ chuyền, chuyền rồi lại chuyền?
“‘Bóng phải được đưa ra phía sau hàng phòng ngự hoặc chuyền đến chân họ để họ có thể vượt qua đối thủ’.
“Bạn phải tìm ra điều gì là tốt nhất cho đội bóng của mình và điều chỉnh chiến thuật cho phù hợp”.
HLV thủ môn Joaquin Valerio tiến đến và ngồi cùng chúng tôi tại bàn ăn sáng.
Giống như trợ lý HLV Antonio Gomez và HLV thể lực Paco de Miguel, Valerio cũng đang chờ xem điểm đến tiếp theo trong hành trình huấn luyện của cả nhóm sẽ là đâu.
Benitez tiếp tục:
“Đó phải là một nơi tôn trọng tầm nhìn và kinh nghiệm của bạn.
“Bạn có đang xây dựng một điều gì đó cho tương lai hay không? Tất cả mọi người có cùng chung quan điểm hay không?
“Bạn cần có một tầm nhìn rõ ràng, sự giao tiếp xuyên suốt giữa các bộ phận trong CLB và thời gian để giúp đội bóng tiến bộ.
“Khi đã thành công ở nhiều quốc gia khác nhau, từng phải xử lý những tình huống khó khăn và hiểu rõ tâm lý của các cầu thủ, bạn sẽ có khả năng quản lý đội bóng theo một cách khác và giúp họ phát huy tối đa năng lực.
“Những người trẻ, đặc biệt là các HLV trẻ, thường không đánh giá quá cao giá trị của kinh nghiệm.
“Nhưng sau tất cả những năm tháng đã trải qua, tôi tin rằng mình đang là một HLV giỏi hơn bất kỳ thời điểm nào trước đây”.
Tác giả: James Pearce - The Athletic, 16/11/2026.





Liverpool
Aston Villa
Barcelona
