Man City, Arsenal và cái giá đắt đỏ của một đế chế

Kể từ giai đoạn 2005-2011, Premier League tồn tại khái niệm “Big Four” để chỉ 4 đội bóng mạnh nhất giải đấu, bao gồm: Manchester United, Chelsea, Arsenal và Liverpool. Đó là một giai thoại rất đẹp về bóng đá Anh những năm đầu thế kỷ 21. Thế nhưng, sự lột xác của Manchester City kể từ sau thương vụ mua lại CLB của tập đoàn Abu Dhabi United Group diễn ra vào năm 2008, với người đứng đầu là Sheikh Mansour, đã phá vỡ thế cân bằng ấy. 

Trước khi thương vụ đổi chủ lịch sử diễn ra, Man City chỉ là một đội bóng trầm lắng, không có danh hiệu lớn và thường xuyên phải vật lộn ở nửa dưới BXH, thậm chí từng nhiều lần xuống hạng. Với sự hẫu thuẫn tài chính khổng lồ từ giới chủ Ả Rập giàu có, Man City đã “một bước lên tiên”, hay như cách nói ví von là “cá chép hóa rồng”. 

Từ gã hàng xóm yếu thế của thành Manchester, dưới sự điều hành của tỷ phú Sheikh Mansour, Man City chỉ mất 3 mùa giải để có lần đầu tiên chen chân vào Top 4 đội bóng dẫn đầu. Chiến thắng tối thiểu 1-0 trước Tottenham trên sân nhà Etihad, diễn ra vào ngày 10/05/2011, ở trận đấu bù vòng 33 Premier League 2010/2011, đã đánh dấu một cột mốc quan trọng trong lịch sử Man City. 

Lần đầu tiên kể từ sau năm 1977, tức thời điểm cách đó hơn 3 thập kỷ, người hâm mộ của họ mới có dịp ăn mừng việc giành vé tham dự Champions League. Có lẽ với những người từng ăn mừng phấn khích trên khắp các khán đài tại SVĐ Etihad trong buổi chiều ngày hôm ấy, họ cũng sẽ chẳng thể tưởng tượng rằng đó chỉ mới là điểm khởi đầu cho chu kỳ thành công rực rỡ đang chờ đợi ở phía trước. 

Bởi lẽ, chỉ đúng 1 năm sau, Man City có lần đầu tiên trong lịch sử CLB vô địch Premier League. Chiến thắng 3-2 đầy kịch tính trước Queens Park Rangers trong ngày hạ màn mùa giải 2011/2012, với khoảnh khắc ghi bàn kinh điển của Sergio Aguero ở phút 90+4, mãi nằm sâu trong miền ký ức đẹp nhất của những ai trót yêu quý nửa xanh thành Manchester. 

Kể từ đó đến nay, Man City tiếp tục đem về phòng truyền thống 7 chức vô địch Premier League, nâng tổng thành tích đăng quang của họ lên con số 8, nhiều hơn tất cả bất cứ cái tên nào hiện diện trong nhóm Big Four. Thậm chí, nếu có cộng hết các danh hiệu Premier League mà những đội khác có được trong cùng khoảng thời điểm, chúng ta vẫn nhận được một con số bé hơn con số 8 của Man City (7 danh hiệu vô địch). Họ cũng chính là đội bóng hiếm hoi duy trì được quyền tham dự Champions League dài nhất với chuỗi thành tích ấn tượng kéo dài 16 mùa giải liên tiếp.

Ở chiều ngược lại, hãy nhìn xung quanh, chúng ta sẽ thấy điều gì? Trong dòng chảy thời gian tính từ mùa giải 2010/2011, Chelsea có 4 lần không thể giành vé tham dự Champions League, bên cạnh những Arsenal, Man Utd và Liverpool, đều 6 lần làm khán giả tại đấu trường danh giá nhất Châu Âu. Họ từng là những đại diện ưu tú nhất giải đấu, nhưng giờ đã bị vượt mặt hoàn toàn bởi “gã nhà giàu mới nổi” – biệt danh mà nhiều người từng đặt cho Man City ở giai đoạn này.

Giờ đây, khi Ủy ban độc lập của Premier League đã chính thức kết luận Man City vi phạm 114/115 cáo buộc liên quan đến quy định tài chính trong giai đoạn từ mùa giải 2009/2010 đến 2017/2018, có cảm giác như những thành tựu mà The Citizens đạt được đã mất đi một phần giá trị, thay vào đó là sự sục sôi tức giận của đại đa số các CLB nước Anh. Họ gọi Man City là một thế lực vươn mình từ gian lận, hay một đế chế được xây dựng bởi nền móng mục ruỗng. 

Nhiều khả năng, Man City sẽ phải đối mặt với án phạt nặng từ những hành vi gian lận tài chính trong quá khứ. Tuy vậy, cũng giống như “dòng title” mà cây viết James Pearce đăng tải trên The Atletic, ai sẽ là người đền bù cho những năm tháng đã mất của những đội bóng như Liverpool, Arsenal, Man Utd và vô số các đội bóng từng thất bại trong một cuộc chiến thiếu công bằng trước Man City. Chúng ta không phủ nhận tất cả những gì mà Roberto Mancini, Manuel Pellegrini và đặc biệt là Pep Guardiola từng xây dựng tại Man City, nhưng xét cho cùng đằng sau đế chế ấy là hàng tá sai phạm tài chính. 

Chẳng có bất cứ sự tương phản sâu sắc nào hơn khi chúng ta so sánh tình cảnh giữa Man City và Arsenal trong những tháng năm ấy. Trong khi một đội bóng được “bơm tiền” để chiêu mộ hàng loạt các ngôi sao đình đám thì đội bóng còn lại phải cắn răng bán đi những cầu thủ chủ chốt trong đội hình, qua đó duy trì dòng tiền trả nợ cho dự án xây dựng SVĐ Emirates. 

Và đằng sau cái tên được đặt cho SVĐ mới chính là khoản tài trợ đến từ hãng hàng không Fly Emirates (UAE) có trị giá 90 triệu bảng trong vòng 15 năm, được ký kết vào tháng 10/2004. Thế nhưng, bằng cách lách luật, Man City đã đưa về bản hợp đồng tài trợ tương tự với Etihad Airways, với tổng giá trị lên đến 400 triệu bảng được chi trả trong vòng 10 năm. Nếu không thể đưa ra những bằng chứng thuyết phục để kháng cáo, đó chính xác là một hình thức “rửa tiền” trắng trợn của Man City, diễn ra trong bối cảnh công việc kiểm soát tài chính của các cấp có thẩm quyền chưa được chặt chẽ như hiện tại. Xét cho cùng, ví dụ nêu trên cũng chỉ giống như bề nổi của “tảng băng chìm” khi đặt bên cạnh tổng số 900 triệu bảng sai phạm được kết luận.

Để rồi chính những khoản tiền tài trợ bất hợp lý đó thuận lợi chảy vào ngân sách chuyển nhượng, trực tiếp giúp BLĐ Man City “mặc sức” đưa về những cầu thủ chất lượng nhất. Và Arsenal chính là một nạn nhân lớn của “hiệu ứng cánh bướm” đó. 

Mùa hè 2009, Man City “nổ phát súng” đầu tiên khi chi ra 40 triệu bảng để chiêu mộ bộ đôi Kolo Toure và Emanuel Adebayor, đồng thời biến họ trở thành những cầu thủ hưởng lương cao bậc nhất giải đấu. 

Với Adebayor, có lẽ nhiều người vẫn chưa quên khoảnh khắc tiền đạo người Togo ăn mừng đầy phản cảm trước đội bóng cũ chỉ hơn 1 tháng sau khi rời đi, dù Arsenal được xem là “bệ phóng” để đưa tài năng của chân sút gốc Phi này trở nên nổi tiếng. Trước truyền thông, Adebayor nói rằng hành động đó là để đáp lại những tiếng la ó mà các Gooners đã dành cho anh, đồng thời là lời tuyên chiến dành cho sự dối trá của Arsene Wenger (ám chỉ Giáo sư đã nói sai sự thật về việc anh ta đòi rời đội). Tuy vậy, nếu nhìn vào cách hành xử như một kẻ vô ơn ở trận đấu diễn ra vào ngày 12/09/2009, chẳng ai dám đứng ra bênh vực Adebayor. Đến bản thân người đàn anh Kolo Toure cũng ra sức ngăn cản hành vi quá khích ấy. Vậy Adebayor giải thích như thế nào khi Arsenal đã biến anh trở thành cầu thủ hưởng lương cao nhất CLB sau mùa giải 2007/2008, nhưng lại tỏ thái độ và thi đấu vật vờ ở mùa giải tiếp theo vì tâm trí đang hướng đến AC Milan cùng lời hứa hẹn về một mức lương tốt hơn? Và có hay không việc Adebayor “trở mặt” với Arsenal khi Man City chìa ra bản hợp đồng có mức đãi ngộ lên đến 175.000 bảng/tuần, vượt xa những gì mà những siêu sao hàng đầu như Fernando Torres lẫn Didier Drogba đang thụ hưởng.

Không phải bất cứ cầu thủ nào chuyển từ Arsenal sang Man City cũng chỉ vì tiền. Nhưng rõ ràng việc cải thiện thu nhập ở mức đáng kể là một nguyên nhân lớn khiến họ phải cân nhắc. Đó cũng chính là cái cách mà đội chủ sân Etihad từng chèo kéo bộ đôi Gael Clichy – Samir Nasri ở mùa hè 2011. Tiền vệ người Pháp từng tiến rất gần tới một thỏa thuận gia hạn hợp đồng vào cuối năm 2010, nhưng rồi cũng nhận ra bản thân sẽ hưởng lợi rất nhiều nếu quyết định gia nhập Man City. Và thế là “mùa hè tồi tệ nhất” sự nghiệp cầm quân theo lời tiết lộ của Giáo sư diễn ra, khi ông mất cả 2 nhạc trưởng quan trọng trong lối chơi là Cesc Fabregas và Nasri.

Bacary Sagna cũng là một thương vụ khác khiến nhiều người phải suy ngẫm. Hậu vệ người Pháp ký hợp đồng với Arsenal vào tháng 1/2008 với mức giá 8 triệu bảng và ngay lập tức trở thành sự lựa chọn hàng đầu ở vị trí hậu vệ cánh phải. Từ một cầu thủ ít tên tuổi tại Auxerre, Pháo thủ đã đưa tài năng của Sagna ra ánh sáng, đồng thời giúp anh được ra mắt trong màu áo ĐTQG. Đền đáp lại ân tình đó, Sagna đã thể hiện sự chuyên nghiệp tuyệt vời. Đến mùa hè 2014, khi rời đi theo dạng chuyển nhượng tự do, anh vẫn đang là “kép chính” trong đội hình của Wenger. Đáng nói hơn là trong 6 năm chơi bóng tại Emirates, mức lương của Sagna gần như không được cải thiện. Đó rõ ràng là một sự bất công, nhưng lại phản ánh đúng với giai đoạn tăm tối nhất trong lịch sử Arsenal, khi CLB gần như bất lực trong việc giữ chân các trụ cột vì không đáp ứng được cả tham vọng giành danh hiệu lẫn chế độ đãi ngộ. Để rồi khi Man City đàm phán và đưa ra mức lương 120.000 bảng/tuần cho 3 năm hợp đồng dành cho cầu thủ đã bước sang tuổi 31, gấp đôi những gì được hưởng trong 6 năm tại Arsenal, Sagna chẳng đắn đo quá lâu để đưa ra quyết định cập bến Etiahad. Không ai trách cứ cầu thủ sinh năm 1983 khi anh lựa chọn đầu quân cho Man City, bởi ngay từ đầu trách nhiệm thuộc về BLĐ Arsenal.

Trong quá khứ, HLV Wenger từng cay đắng nói rằng: “Chúng tôi phải bán gần như toàn bộ các ngôi sao để đảm bảo cân bằng tài chính. Để rồi chính chúng tôi lại phải đối đầu với những đội bóng không tuân thủ luật công bằng tài chính”.

Sự thăng tiến vượt bậc của Man City và sự xuống dốc của Arsenal sau năm 2008 là yếu tố tương phản mạnh mẽ của bóng đá Anh. Man City đã cho thế giới thấy đồng tiền nếu được sử dụng đúng cách có thể tạo ra danh hiệu, tạo ra vị thế và đồng thời tạo ra cả lịch sử. Arsenal mất cả thế kỷ để đem về phòng truyền thống 13 danh hiệu vô địch Premier League. Ở chiều ngược lại, trong vòng 18 năm kể từ thời điểm đổi chủ, Man City cũng đã “bỏ túi” 8 danh hiệu. Thậm chí, họ còn chạm tay được vào chiếc cúp Champions League danh giá sớm hơn đối thủ có thâm niên tại giải đấu lâu đời này. 

Quãng thời gian 18 năm là đủ dài để một đội bóng thay đổi hoàn toàn vị thế của mình. Man City từ kẻ đứng ngoài cuộc chơi đã trở thành thế lực thống trị Premier League, trong khi Arsenal cùng những thành viên còn lại của “Big Four” lần lượt đánh mất lợi thế từng có. Những danh hiệu, những kỷ lục và cả một thế hệ cầu thủ kiệt xuất đã tạo nên một đế chế mà bóng đá Anh khó có thể phủ nhận.

Nhưng khi những sai phạm tài chính được phơi bày, câu chuyện ấy đột nhiên xuất hiện thêm một dấu hỏi lớn, rằng liệu Man City thực sự đã phải trả giá bao nhiêu để trở thành thế lực như ngày hôm nay và những đối thủ từng cạnh tranh với họ đã mất đi những gì? Không ai có thể xóa bỏ lịch sử, càng không thể phủ nhận tài năng của Pep Guardiola hay những cầu thủ từng khoác áo The Citizens. Song nếu nền móng của một đế chế được xây dựng bằng những lợi thế tài chính thiếu công bằng, liệu những chiếc cúp ấy còn giữ nguyên giá trị vốn có? Có lẽ, đó mới là câu hỏi mà bóng đá Anh sẽ còn phải đi tìm lời giải trong nhiều năm nữa.