Bạn có thể đẩy Ronaldo ra khỏi tuyển nhưng không thể đẩy Ronaldo ra khỏi tâm trí người Bồ Đào Nha

Bồ Đào Nha chuẩn bị một buổi lễ tri ân Cristiano Ronaldo, nhưng nhân vật chính lại không có mặt. Những tràng pháo tay lạnh nhạt, thất bại 1-4 trước Đan Mạch và làn sóng chỉ trích Jorge Jesus đã biến ngày chia tay biểu tượng vĩ đại nhất đất nước thành một câu chuyện đầy cay đắng.

Trước, trong và ngay cả sau trận đấu giữa Bồ Đào Nha với Đan Mạch tại Braga, Cristiano Ronaldo vẫn là tâm điểm của mọi cuộc thảo luận. Chủ nhân năm Quả bóng vàng đã chính thức tuyên bố giã từ đội tuyển quốc gia hơn một tuần trước, nhưng sự vắng mặt của anh dường như còn tạo ra sức ảnh hưởng lớn hơn cả lúc anh hiện diện. Bồ Đào Nha từng chứng minh họ có thể thi đấu mà không cần Ronaldo, kể cả trong giai đoạn đầy sóng gió ở đợt tập trung trước. Tuy nhiên, điều mà đội tuyển chưa thể làm được là thoát khỏi bầu không khí cuồng nhiệt xoay quanh người đội trưởng đã gắn bó với họ suốt hơn hai thập kỷ.

Hiện tượng đó được gọi là "Cristianisme", hay "chủ nghĩa tôn sùng Cristiano". Trong số những di sản Ronaldo để lại, đây có lẽ là thứ dễ nhận thấy nhất, có sức ảnh hưởng dai dẳng nhất và cũng gây ra nhiều phiền toái nhất. Cầu thủ vĩ đại nhất lịch sử Bồ Đào Nha đã ra đi, nhưng thói quen đem sự hiện diện hoặc vắng mặt của anh ra làm thước đo để phân tích, đánh giá và chỉ trích mọi vấn đề của đội tuyển vẫn còn nguyên. Chưa có gì bảo đảm hiện tượng này sẽ biến mất trong vài tuần, thậm chí vài năm tới.

Trận đấu với Đan Mạch lẽ ra phải đánh dấu sự khởi đầu của một kỷ nguyên mới. Liên đoàn Bóng đá Bồ Đào Nha đã chuẩn bị những hoạt động tri ân Ronaldo, nhưng màn chia tay lại diễn ra theo một cách khó có thể gọi là trọn vẹn. Anh không xuất hiện trên sân, cũng chẳng có mặt trên khán đài để đón nhận tình cảm của người hâm mộ. Đây chắc chắn không phải một trong những buổi lễ tri ân xúc động nhất lịch sử. Tầm quan trọng không quá lớn của trận đấu, sân vận động nằm lọt thỏm giữa những dãy núi ở Braga và đặc biệt là sự vắng mặt của nhân vật chính khiến bầu không khí trở nên kỳ lạ ngay từ đầu.

Các cầu thủ Bồ Đào Nha ra sân trong những chiếc áo mang tên Ronaldo cùng số 7 quen thuộc. Những đứa trẻ dắt tay họ cũng mặc trang phục tương tự, tạo nên hình ảnh hàng loạt Cristiano Ronaldo thuộc hai thế hệ. Hình ảnh đó tiếp tục xuất hiện trong nghi thức hát quốc ca và buổi chụp ảnh tập thể trước trận đấu. Trên khán đài, người hâm mộ giăng một tấm biểu ngữ khổng lồ với dòng chữ "Obrigado, capitão" (Cảm ơn, đội trưởng). Các màn hình lớn trong sân cũng hiển thị thông điệp tương tự, kèm hình ảnh ăn mừng bàn thắng mang tính biểu tượng của huyền thoại người Bồ Đào Nha.

Đến phút thứ 7, đúng như kế hoạch, khán giả đồng loạt đứng dậy vỗ tay để tri ân ngôi sao đến từ Madeira. Tuy nhiên, một tình huống tấn công nguy hiểm của Đan Mạch ngay trước đó khiến các cầu thủ Bồ Đào Nha phải tập trung khắc phục những sai sót trong hệ thống phòng ngự, thay vì có thể dành một khoảnh khắc thực sự để tưởng nhớ và tôn vinh thần tượng của mình. Mọi nghi thức vẫn được thực hiện, nhưng cảm xúc mà chúng mang lại dường như không tương xứng với 23 năm cống hiến của Ronaldo.

Bầu không khí tại Braga lạnh lẽo, ảm đạm và mang theo cảm giác hụt hẫng của một đất nước vừa mất đi biểu tượng bóng đá lớn nhất trong hơn hai thập kỷ. Có lẽ một đội tuyển Bồ Đào Nha không có Cristiano Ronaldo là điều cần thiết, nhưng chấp nhận thực tế đó vẫn vô cùng khó khăn. Một sự mâu thuẫn mà Đan Mạch đã tận dụng rất tốt.

Chiến thắng của Na Uy ở trận đấu còn lại trong bảng buộc Đan Mạch phải giành được kết quả có lợi để chuẩn bị cho cuộc đối đầu trực tiếp giữa hai đội bóng Bắc Âu sau vài ngày nữa. Ngay từ đầu, đội khách đã cho thấy họ đến Braga với mục tiêu rõ ràng. Rasmus Højlund đưa được bóng vào lưới nhưng bàn thắng không được công nhận vì lỗi việt vị. Bồ Đào Nha vừa thoát thua thì gần như ngay lập tức, VAR phát hiện Rúben Dias để bóng chạm tay trong vòng cấm. Pierre-Emile Højbjerg thực hiện thành công quả phạt đền, đưa Đan Mạch vượt lên dẫn trước.

Thay vì hài lòng với lợi thế mong manh, đội khách tiếp tục tăng tốc trong hiệp hai. Højlund thực sự lên tiếng bằng cú đúp, đẩy Bồ Đào Nha vào tình trạng báo động. Joachim Andersen sau đó giáng thêm một đòn đau vào đội chủ nhà bằng cú đánh đầu tuyệt đẹp. Bàn thắng muộn màng của Bernardo Silva cũng chẳng thể xoa dịu nỗi thất vọng. Bồ Đào Nha thua 1-4 ngay trong ngày tổ chức lễ tri ân Ronaldo và bỏ lỡ cơ hội sớm bảo đảm ngôi đầu bảng.

Đây là một màn trình diễn lố bịch, gần như là sự thiếu tôn trọng dành cho huyền thoại của đội tuyển. Thay vì khép lại một chương lịch sử bằng những cảm xúc đẹp đẽ, Bồ Đào Nha tự biến ngày tôn vinh Ronaldo thành một thất bại đáng xấu hổ. Với một đội tuyển từng giành bốn chiến thắng liên tiếp tại Nations League dưới thời Jorge Jesus, kết quả này càng khó chấp nhận.

Và cũng từ đây, câu chuyện trở lại với vấn đề đã tồn tại suốt nhiều tuần qua khi Bồ Đào Nha có thể chia tay Ronaldo, nhưng chưa chắc đã thoát khỏi những tranh cãi liên quan đến anh.

Người đầu tiên phải hứng chịu hậu quả chính là Jorge Jesus. Vị HLV này đã góp phần khiến làn sóng cuồng nhiệt xoay quanh Ronaldo trở nên nghiêm trọng hơn, dù hiện tượng đó vốn đã tồn tại từ lâu. Jesus phải đối mặt với những tiếng la ó, lời lăng mạ, các tấm áp phích công kích xuất hiện khắp đất nước và cả những lời kêu gọi từ chức. Trong mắt một bộ phận người hâm mộ, ông trở thành người phải chịu trách nhiệm cho sự ra đi của thần tượng quốc gia.

Dù đã là một trong những HLV Bồ Đào Nha có ảnh hưởng lớn nhất thế kỷ XXI trước khi nhận công việc ở đội tuyển, Jesus giờ đây có nguy cơ mãi bị nhớ đến như người đã đẩy Ronaldo đến quyết định giải nghệ. Bản thân ông cũng ý thức được điều đó. Một ngày sau khi Ronaldo công bố quyết định chia tay, Jesus tìm cách nhìn nhận sự việc một cách bình thản:

"Dù thế nào đi nữa, việc Cristiano Ronaldo chia tay đội tuyển quốc gia cũng sẽ diễn ra trong nhiệm kỳ của tôi, bởi hợp đồng của tôi kéo dài đến năm 2030."

Ông tiếp tục:

"Chuyện này có thể xảy ra ở bất kỳ giai đoạn nào của Nations League. Dù sao đi nữa, tên tuổi tôi sẽ mãi gắn liền với việc Cristiano Ronaldo chia tay đội tuyển quốc gia... trừ khi cậu ấy vẫn còn thi đấu vào năm 2030".

Tuy nhiên, nhận định cho rằng Jorge Jesus trực tiếp đẩy Ronaldo ra khỏi đội tuyển không hoàn toàn phù hợp với những thông tin đã được công bố. Chính HLV này xác nhận ông vẫn có ý định triệu tập cựu tiền đạo Real Madrid cho các trận đấu tại Nations League nếu Ronaldo không tuyên bố giải nghệ. Theo lời Jesus, ông chỉ biết về quyết định của Ronaldo "cùng lúc với tất cả mọi người".

Dẫu vậy, những lời giải thích đó không đủ để làm dịu làn sóng chỉ trích. Trong suy nghĩ của nhiều người, Jorge Jesus đã trở thành nguyên nhân khiến Ronaldo rời đội tuyển và từ giờ trở đi, ông cũng sẽ phải chịu trách nhiệm cho mọi thất bại của Bồ Đào Nha. Trận thua Đan Mạch càng khiến quan điểm này có thêm cơ hội lan rộng.

Đây là một cách đánh giá thiếu công bằng. Chỉ sau vài tuần làm việc, Jesus đã giúp Bồ Đào Nha giành chiến thắng trong cả bốn trận đầu tiên tại Nations League, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi để những tài năng như Gonçalo Ramos, João Félix và Vitinha phát huy năng lực. Những thành quả đó vẫn tồn tại, nhưng chúng dễ dàng bị lu mờ khi mọi vấn đề đều được quy về sự vắng mặt của Ronaldo. Jesus có thể làm tốt nhiều việc, song chỉ cần đội tuyển thất bại, ông sẽ lập tức bị xem là người có lỗi.

Suy cho cùng, tình trạng này thậm chí có thể mang lại lợi ích cho chính Ronaldo, dù một số hành động mang tính đòi hỏi và thất thường của anh trong giai đoạn cuối đã làm tổn hại danh tiếng mà anh xây dựng suốt nhiều năm. Trên sân cỏ, CR7 chắc chắn không phải vấn đề duy nhất của Bồ Đào Nha. Thậm chí, có thể anh còn chẳng phải vấn đề lớn nhất. Nhưng bầu không khí cuồng nhiệt xoay quanh siêu sao này đã gây nên những tác động đáng kể đến tập thể.

Trường hợp João Neves là một ví dụ. Tiền vệ trẻ từng phải hứng chịu những phản ứng không đáng có vì phát biểu bị diễn giải sai lệch. Bruno Fernandes thậm chí còn bị cáo buộc cố tình phá hoại đội tuyển. Những câu chuyện như vậy cho thấy các cầu thủ Bồ Đào Nha đã phải thi đấu trong môi trường mà mọi lời nói, hành động và quyết định đều có thể bị đặt trong mối quan hệ với Ronaldo.

Hiện tượng "Cristianisme" được khuếch đại bởi mạng xã hội, hệ thống truyền thông và cả những người thân cận với Ronaldo. Đặc biệt là các chị gái của anh, những người có các bài đăng trên Instagram từng nhiều lần gây khó chịu ngay trong nội bộ Liên đoàn Bóng đá Bồ Đào Nha. Đôi khi, chính Ronaldo cũng góp phần tạo ra bầu không khí đó. Thứ "chủ nghĩa tôn sùng Cristiano" này đã trở thành trở ngại lớn hơn nhiều so với bản thân cầu thủ.

Vấn đề nằm ở chỗ Ronaldo đã ra đi nhưng những phản ứng cực đoan vẫn tiếp tục tồn tại. Nếu chúng tiếp tục ảnh hưởng đến Bồ Đào Nha ngay cả khi đội tuyển không còn siêu sao của mình, điều đó sẽ cho thấy bản thân Ronaldo chưa bao giờ thực sự là nguyên nhân duy nhất của những bất ổn. Sự hiện diện của anh có thể từng làm gia tăng áp lực, nhưng việc loại bỏ một cá nhân không đương nhiên giải quyết được những vấn đề vốn đã hình thành trong cả môi trường bóng đá.

Jorge Jesus hiểu rằng ông không thể tiếp tục viện dẫn Ronaldo, cũng chẳng thể trông đợi làn sóng chỉ trích tự biến mất. Trong cuộc họp báo, HLV trưởng Bồ Đào Nha khẳng định:

"Việc Cristiano không còn khoác áo đội tuyển quốc gia không có nghĩa là chúng tôi phải gánh vác nhiều trách nhiệm hơn hay ít trách nhiệm đi".

"Trách nhiệm vẫn không thay đổi, bởi trách nhiệm của đội tuyển Bồ Đào Nha là phải giành chiến thắng".

Chiến thắng chính là phương cách duy nhất, đồng thời quan trọng nhất, để chống lại dạng cuồng nhiệt tập thể vẫn còn rất lâu nữa mới chịu lùi bước. Bồ Đào Nha cần những kết quả đủ sức thuyết phục người hâm mộ rằng đội tuyển có thể tiếp tục thành công mà không cần Ronaldo. Bốn chiến thắng liên tiếp trước trận gặp Đan Mạch từng là cơ sở để Jesus củng cố niềm tin đó, nhưng thất bại 1-4 tại Braga lại đặt dấu hỏi lớn cho những gì ông đang xây dựng.

Còn với Ronaldo, mọi chuyện có lẽ đã nằm ngoài tầm kiểm soát của anh. Suốt hơn hai thập kỷ, anh là biểu tượng của những chiến thắng, khát vọng và niềm tự hào dân tộc. Vậy mà trong ngày đội tuyển chính thức tổ chức tri ân, Ronaldo không có mặt để nhận những tràng pháo tay, còn các đồng đội của anh phải rời sân sau một thất bại nặng nề. Một buổi lễ có đủ áo số 7, biểu ngữ, hình ảnh và những nghi thức được chuẩn bị trước, nhưng thiếu chính con người mà tất cả muốn tôn vinh.

Bồ Đào Nha cần học cách tồn tại mà không có Ronaldo. Đó là điều không thể tránh khỏi. Nhưng việc một cầu thủ giải nghệ và việc cả đất nước thực sự chấp nhận sự ra đi của anh rõ ràng là hai câu chuyện khác nhau. Người hâm mộ có quyền nhớ Ronaldo, trong khi Jorge Jesus và các cầu thủ hiện tại vẫn phải chịu trách nhiệm với những gì diễn ra trên sân. Không thể dùng quá khứ để giải thích mãi cho mọi thất bại, nhưng cũng không thể phủ nhận tầm vóc của một biểu tượng chỉ vì đội tuyển cần mở ra kỷ nguyên mới.

Sau màn trình diễn đáng xấu hổ của Bồ Đào Nha, Cristiano Ronaldo, ở một nơi nào đó không ai biết, có lẽ sẽ chẳng thể cảm thấy tự hào khi chứng kiến. Hoặc cũng có thể anh sẽ cảm thấy được xoa dịu. Ai mà biết được.