Theo BTC ASIAD 2026, Việt Nam nằm trong nhóm 7 quốc gia dự đủ 2 nội dung bóng đá nam và nữ cùng Australia, Trung Quốc, Hàn Quốc, Iran, Uzbekistan và chủ nhà Nhật Bản. Cụ thể, bóng đá nam có 16 đội, bóng đá nữ có 12 đội. Đây là sự ghi nhận vị thế của bóng đá Việt Nam ở cấp châu lục, khi suất tham dự được xác định dựa trên thành tích của nền bóng đá tại vòng chung kết U23 châu Á và Asian Cup nữ 2026.
Tuy nhiên, thay vì tận dụng tối đa quy định U23 cộng 3 cầu thủ quá tuổi, tương tự mô hình Olympic, VFF lại đề xuất sử dụng độ hình U21, như cách từng làm tại ASIAD 2022. Đây là bước đi gây tranh luận, bởi kỳ đại hội châu Á cách đây 3 năm trước, U21 Việt Nam đã bị loại ngay từ vòng bảng.
Thành thử, phản ứng trái chiều là điều dễ hiểu. Nhiều CĐV cho rằng ASIAD là đấu trường lớn thứ 2 châu lục, chỉ sau Asian Cup. Sân chơi này từng chứng kiến Olympic Việt Nam của HLV Park Hang Seo vào bán kết năm 2018, nên cần lực lượng mạnh nhất để tranh chấp huy chương.
Nhưng bấp chấp những tranh cãi về mặt thành tích, việc VFF tiếp tục chiến lược cho U21 Việt Nam dự ASIAD phản ánh tư duy quản trị mới. Bởi sự điều chỉnh này không phải ngẫu hứng. Bóng đá châu Á đang thay đổi cấu trúc tổ chức các giải đấu.
Lấy ví dụ Giải U23 châu Á đã chuyển sang chu kỳ 4 năm/lần và đóng vai trò vòng loại Olympic khu vực châu Á. Các nền bóng đá mạnh như Nhật Bản, Iran hay trong khu vực có Thái Lan, từ lâu xem ASIAD như bệ phóng cho Olympic, thường cử đội hình trẻ hơn quy định để tích lũy kinh nghiệm, hướng đến ĐTQG. Họ chấp nhận thất bại ngắn hạn chong việc xây dựng nền tảng dài hạn, loại bỏ tư duy “ăn xổi” vốn dễ khiến cầu thủ trẻ bị chững lại bởi áp lực thành tích. Đồng thời, ASIAD không thuộc hệ thống FIFA, thành tích chỉ mang tính tham khảo.
Lê Phát sẽ là thủ lĩnh của U21 Việt Nam tại ASIAD 2026 |
Trong hơn thập niên đã qua, bóng đá Việt Nam liên tục góp mặt ở các vòng chung kết châu Á của tuyến trẻ. Nhưng VFF thường cử đội hình mạnh nhất để cạnh tranh huy chương hoặc thành tích tối thiểu phải vượt qua vòng bảng. Nên hiếm có những sân chơi mang tính thử nghiệm đội hình, để rồi thấy cái sai và sửa. Vì vậy, khi đề xuất trao cơ hội cho U21 Việt Nam tại ASIAD 2026, VFF đã khởi động chu trình huấn luyện cho mục tiêu tại Giải U23 châu Á 2028 và cũng là vòng loại Olympic Los Angeles.
Một khi đến ASIAD 2026 không bị trói buộc bởi chỉ tiêu thành tích, HLV Kim Sang Sik có thể trao cơ hội cho cầu thủ 19-20 tuổi, cho họ va chạm với đối thủ hàng đầu châu lục. Sai lầm ở tuổi 20 rẻ hơn rất nhiều so với sai lầm ở vòng loại Olympic. Từ đó, giúp cầu thủ hình thành bản lĩnh thi đấu quốc tế ngay từ sớm. Như Khuất Văn Khang cũng đã trải qua 3 kỳ U23 châu Á, hay Nguyễn Đình Bắc trước khi đoạt Vua phá lưới U23 châu Á 2026 thì trước đó 2 năm đã ra sân thi đấu tại Asian Cup 2023.
Tất nhiên, cử U21 Việt Nam dự ASIAD 2026 chỉ là bước khởi đầu. Nếu sau giải đấu trên đất Nhât Bản mà các cầu thủ trẻ không được tăng cường thi đấu quốc tế, không có cơ hội ra sân thường xuyên tại V.League, không được đầu tư đồng bộ về thể lực, dinh dưỡng, y học thể thao và tâm lý, thì chiến lược sẽ trở nên dang dở. Bởi mô hình dài hạn này đòi hỏi sự kiên định, không bị lung lay bởi một vài thất bại.
Con đường hướng tới Olympic 2028 và xa hơn là World Cup 2030 chắc chắn chông gai hơn trước, khi bóng đá châu Á ngày càng cạnh tranh khốt liệt. Nhưng nếu không bắt đầu bằng những đề xuất dũng cảm như cử đội hình U21 dự ASIAD 2026, bóng đá Việt Nam sẽ mãi chạy theo thành tích ngắn hạn mà thiếu nền móng bền vững.