Trong những năm qua, bóng đá Việt Nam đạt được nhiều thành tích ở các giải đấu khu vực và châu lục. Tuy nhiên, thành công của một nền bóng đá không thể chỉ được đánh giá qua những danh hiệu của các ĐT quốc gia, mà còn phụ thuộc vào chất lượng hệ thống đào tạo, các CLB và hoạt động bóng đá cơ sở.
Theo số liệu tổng kết nhiệm kỳ 2022-2026 của LĐBĐ Việt Nam (VFF), hơn 80 khóa đào tạo và hội thảo chuyên môn đã được tổ chức, với khoảng 1.600 lượt học viên tham dự. Các chương trình bao gồm đào tạo HLV cấp C, B, A, Pro cùng những lĩnh vực chuyên sâu như thủ môn, thể lực và futsal.
Bên cạnh đó, VFF duy trì hỗ trợ kinh phí hoạt động cho 20 liên đoàn bóng đá thành viên, với mức 50 triệu đồng mỗi đơn vị mỗi năm. Năm 2026, mức hỗ trợ được nâng lên 100 triệu đồng. Những hoạt động này góp phần duy trì hệ thống bóng đá cơ sở, nhưng vấn đề quan trọng hơn là nguồn lực được sử dụng như thế nào và mang lại hiệu quả cụ thể ra sao.
Việt Nam có tổng cộng 8 đội tuyển giành vé giải châu Á gồm ĐT quốc gia nam, nữ, futsal nam, futsal nữ, U23 nam, U20 nữ, U17 nam và U17 nữ, cho thấy sự ổn định từ cấp độ trẻ và sự hiệu quả của làm bóng đá từ gốc rễ |
Thực tế, điều kiện phát triển bóng đá giữa các địa phương vẫn còn chênh lệch. Trong khi một số CLB và trung tâm có cơ sở vật chất tương đối hoàn chỉnh, nhiều địa phương gặp khó khăn về sân bãi, kinh phí và đội ngũ HLV. Do đó, việc hỗ trợ kinh phí hay trang thiết bị cần gắn với kế hoạch phát triển cụ thể. Các địa phương phải có mục tiêu về số lượng cầu thủ tham gia, giải đấu được tổ chức và khả năng duy trì hoạt động thường xuyên, xây dựng cơ chế đánh giá định kỳ để xác định những mô hình hiệu quả, từ đó ưu tiên nguồn lực đầu tư.
Một vấn đề khác là chất lượng đào tạo HLV. Trong nhiệm kỳ IX, hệ thống đào tạo HLV cấp Pro của VFF tiếp tục được AFC công nhận. Đội ngũ giảng viên Việt Nam cũng từng bước đảm nhiệm các khóa đào tạo cấp C và tham gia giảng dạy ở những cấp độ cao hơn. Tuy nhiên, số lượng HLV được cấp chứng chỉ chưa phản ánh đầy đủ chất lượng huấn luyện. Điều cần quan tâm là khả năng áp dụng kiến thức vào thực tế, đặc biệt tại các trung tâm bóng đá trẻ và địa phương.
Ở lĩnh vực phát hiện tài năng, VFF đã phối hợp với FIFA tổ chức các chương trình về nhận diện và tuyển chọn cầu thủ trẻ trong năm 2026. Công tác tuyển chọn cần được thực hiện liên tục, dựa trên nhiều tiêu chí như kỹ thuật, tư duy chiến thuật, thể chất và tiềm năng phát triển dài hạn, qua đó tránh bỏ sót những cầu thủ trưởng thành muộn.
Bên cạnh đó, khoảng cách từ bóng đá trẻ đến môi trường chuyên nghiệp vẫn là bài toán đáng quan tâm. Một cầu thủ thi đấu nổi bật ở cấp độ U17 hay U19 chưa chắc có cơ hội ra sân thường xuyên khi bước lên đội một.
Vì vậy, bên cạnh việc duy trì hệ thống giải trẻ từ U11 đến U21, bóng đá Việt Nam cần xây dựng lộ trình chuyển tiếp rõ ràng. Các CLB phải có kế hoạch sử dụng cầu thủ trẻ, trong khi các giải hạng dưới cần trở thành môi trường thi đấu thực chất để cầu thủ tích lũy kinh nghiệm.
Về lâu dài, hiệu quả phát triển bóng đá cần được đo bằng số cầu thủ trưởng thành từ hệ thống đào tạo, tỷ lệ cầu thủ trẻ được thi đấu chuyên nghiệp, chất lượng HLV và khả năng duy trì hoạt động tại địa phương.
Đây cũng là những tiêu chí cần được chú trọng trong nhiệm kỳ tiếp theo của VFF, bên cạnh mục tiêu thành tích của các ĐT quốc gia. Việc xây dựng hệ thống đào tạo đồng bộ, có cơ chế giám sát và đánh giá cụ thể sẽ quyết định khả năng duy trì sức cạnh tranh của bóng đá Việt Nam trong tương lai.