Trận ra mắt ĐT Brazil của Carlo Ancelotti kết thúc một cách nhạt nhòa và như thường lệ, ông tiếp tục phải đối diện rất nhiều nghi ngờ sau kết quả này. Thực chất, ngay từ thời điểm ông được bổ nhiệm, đã có nhiều ý kiến trái chiều xung quanh sự xuất hiện của Carletto.
Bởi Selecao vốn chẳng phải đất lành cho HLV ngoại quốc, nhất là khi Carletto là người Italia, một nền bóng đá bị-cho-là đối nghịch với trường phái tấn công thương hiệu của Brazil. Tài năng của Ancelotti là không phải bàn cãi. Một chiến lược gia xuất sắc dẫn dắt một đội bóng hàng đầu là lẽ thường.
Carlo Ancelotti đã có trận đầu dẫn dắt ĐT Brazil (Ảnh: CBF) |
Nói đến đây, người hâm mộ không khỏi thắc mắc về chất lượng HLV nội địa Brazil lúc này. Tại một quốc gia mà bóng đá như một thứ tôn giáo, cầu thủ nhiều như lá rụng mùa thu, ấy vậy mà không HLV bản địa nào đủ tầm dẫn dắt ĐTQG ở giữa thời điểm gian khó. Nghịch lý “thừa thợ thiếu thầy” là vấn đề không mới ở Brazil. Sự xuất hiện của Ancelotti trên băng ghế chỉ đạo đã phơi bày một cách không thể rõ ràng hơn bài toán mà Selecao đang đối mặt.
Thực trạng ngành HLV tại Brazil
Theo thống kê từ Transfermarkt, có tới 51 cầu thủ Brazil từng vô địch UEFA Champions League. Nhưng số HLV Brazil từng lên ngôi ở đấu trường này - là con số 0 tròn trĩnh. Kể cả khi giải đấu còn mang tên European Cup, cũng không có một HLV Brazil nào trong danh sách vô địch.
Ngay cả khi hạ thấp tiêu chuẩn xuống một chút - tính ở các giải VĐQG hàng đầu châu Âu, cũng chưa có bất cứ HLV Brazil nào từng lên ngôi. Điều này khác hoàn toàn khi nhìn sang láng giềng Argentina. Khi số HLV Argentina thành danh tại lục địa già là rất đáng kể, ở cả khía cạnh danh hiệu lẫn tầm ảnh hưởng.
Nói về triết lý, Argentina có Marcelo Bielsa - người đã truyền cảm hứng cho Pep Guardiola. Nhắc tới thành tích, hậu bối của Bielsa - Diego Simeone có hai lần vô địch La Liga cùng hai lần lên ngôi tại Europa League. Và càng không thể bỏ qua Lionel Scaloni - người đưa Albiceleste tới với chức vô địch World Cup ở tuổi 44.
Diego Simeone nằm trong số những HLV Argentina thành công tại châu Âu |
Scaloni có thể may mắn được tiếp quản một Argentina hùng mạnh, dẫn đầu bởi Messi ở ba giải đấu gần nhất. Nhưng đừng quên, trong lần chạm trán mới đây giữa đôi bên, Scaloni vẫn đọc Brazil (được dẫn dắt bởi Dorival Junior - một HLV kỳ cựu của nước này) như một cuốn sách, giúp Argentina thắng dễ Brazil 4-1. Một lần nữa, người hâm mộ phải đặt câu hỏi rằng những HLV giỏi ở Brazil, họ đi đâu hết rồi?
Thực chất, bóng đá Brazil cũng có những HLV xuất sắc. Dorival Junior, hay Tite đều được đánh giá cao. Ở thế hệ 7x, Brazil có Fernando Diniz - người được ví như Pep Guardiola của xứ Samba. Hay mới nhất phải kể đến Filipe Luis - người đưa Flamengo tới với ba danh hiệu khu vực và toàn quốc trong vòng hai năm. Những cái tên kể trên đều giỏi, nhưng đơn giản là…không đủ giỏi để dẫn dắt Selecao lúc này.
Các đội bóng ngoài Brazil (cả CLB lẫn ĐTQG) cũng không mấy hứng thú trước những HLV tới từ xứ Samba. Thống kê cho thấy tại Copa America 2024, có tới 7 đội bóng được dẫn dắt bởi một HLV người Argentina và trận chung kết là màn so tài của hai HLV Argentina (Nesto Lorenzo - Colombia và Lionel Scaloni - Argentina) trên ghế chỉ đạo.
Dorival Junior là HLV kỳ cựu của bóng đá Brazil, nhưng cũng không thành công với Selecao |
Trái lại, số HLV Brazil ở giải đấu này chỉ là 2 người. Gồm Dorival Junior của chính Brazil và Antonio Carlos Zago của Bolivia. Các giải VĐQG châu Âu hầu như "sạch bóng" HLV Brazil (ngay cả ở quốc gia với ngôn ngữ, văn hóa tương đồng như Bồ Đào Nha).
Nhìn sang châu Á, J.1 League của Nhật Bản dù chịu ảnh hưởng rất nhiều bởi bóng đá xứ Samba, cũng không có HLV Brazil nào làm việc. Tại Saudi Pro League, số ít các HLV Brazil xuất hiện, nhưng là ở những đội bóng không tên tuổi. Nhóm đầu của SPL, như Al Hilal, Al Nassr hay Al Ittihad đều do các HLV châu Âu dẫn dắt.
Như vậy, có thể thấy, Brazil là một quốc gia với nhiều cầu thủ giỏi. Nhưng số HLV ở đẳng cấp tương đương tại đội bóng này ít tới mức trở thành một bất phương trình chưa có lời giải.
Đi tìm nguyên nhân
Có một điểm chung giữa những HLV được đánh giá cao nhất của Brazil lúc này, đó là sự…thiếu ổn định. Như trường hợp của Fernando Diniz, ông đã có 20 lần thay đổi đội bóng trong vỏn vẹn 16 năm sự nghiệp. Thậm chí, giai đoạn 2013-2017, Diniz có tới 4 lần được bổ nhiệm vào ghế thuyền trưởng của CLB Audax - chỉ để bị sa thải sau đó một mùa!
Ngay cả những đội bóng hàng đầu của Brazil dường như cũng không quá mặn mà với việc gắn bó với một đội bóng quá lâu. Việc phải thay đổi môi trường liên tục đã làm gián đoạn quy trình tự hoàn thiện bản thân của một HLV. Khi những kế hoạch cũ còn chưa thu về thành quả, HLV đã phải bắt đầu lại ở một môi trường mới và chấp nhận rơi vào một vòng lặp vô tận như vậy trong xuyên suốt sự nghiệp.
Các CLB ở Brazil cũng không quá mặn mà với việc xây dựng một lộ trình phát triển trong dài hạn, cùng với một HLV cố định. Thay vào đó, hệ thống các CLB tại đây vận hành với một tầm nhìn ngắn hạn hơn, khi ưu tiên vào việc phát triển cầu thủ - đẩy đi nếu được giá và lấy tiền để tái đầu tư vào chính đội bóng.
Fernando Diniz đã đổi đội bóng tới xấp xỉ 20 lần trong chưa đầy 20 năm sự nghiệp |
Chính lối mòn tư duy ấy đã ăn sâu vào công thức vận hành của nền bóng đá xứ Samba trong suốt lịch sử. Nhờ đó, Brazil trở thành công xưởng cầu thủ của bóng đá thế giới. Đáng tiếc là quốc gia này thiếu một cơ chế đủ hấp dẫn để tạo ra lực lượng HLV ở đẳng cấp và số lượng tương đương.
Sự thiếu ổn định trên băng ghế chỉ đạo cũng khiến mức lương của các HLV Brazil không mấy hấp dẫn. Thậm chí, tại Serie A Brazil, những HLV ngoại quốc như Abel Ferreira (Palmeiras) hay Jorge Sampaoli (thời còn dẫn dắt Flamengo) được trả cao hơn mặt bằng chung HLV bản địa khoảng hai lần. Thiếu ổn định, đãi ngộ thấp và ít cơ hội phát triển, không khó hiểu khi nguồn lực HLV của Brazil vừa thiếu, vừa yếu, trái ngược với số cầu thủ của quốc gia này.
Ngay cả với số ít cá nhân muốn theo nghiệp cầm quân, hành trình “lên chuyên” cũng đầy chông gai. Bởi họ thiếu đi sự hỗ trợ, tham vấn cần thiết cho quá trình học hỏi, phát triển bản thân. Chưa kể, công tác giảng dạy cho HLV do Liên đoàn bóng đá Brazil tổ chức cũng bị đánh giá là kém phát triển.
Những HLV ngoại quốc như Jorge Jesus lại được đánh giá cao hơn khi làm việc ở Brazil, so với các HLV bản địa |
Khi ấy, lực lượng HLV đầu ra ở Brazil cũng không cho thấy nhiều sự sáng tạo, hay dấu ấn đột phá trong chiến thuật. Trái lại, chính những HLV ngoại quốc - như Abel Ferreira lại khởi đầu cho những cách tân về cách chơi của các đội bóng. Nhưng như đã phân tích ở trên, mọi ý tưởng đều cần thời gian để chứng minh tính hiệu quả ở bất cứ đội bóng nào. Trong khi đó, thời gian lại là thứ mà HLV người Brazil được trao ít nhất, trên chính quê nhà của mình.
Người hâm mộ toàn thế giới đã xem bóng đá đủ lâu để thấy một HLV Italia dẫn dắt ĐT Brazil. Đã đến lúc giới chức lãnh đạo Brazil thẳng thắn nhìn nhận vấn đề về điều hành của mình. Bằng không, bất phương trình cầu thủ - huấn luyện viên của bóng đá Brazil sẽ phải chờ rất lâu nữa mới có lời giải.
Sáng nay, Brazil đã chia điểm với chủ nhà Ecuador trong trận cầu không có điểm nhấn gì nổi bật về mặt chuyên môn.
Tiền đạo Vinicius Jr đã có những phát biểu đầy mạnh mẽ nhằm bảo vệ Carlo Ancelotti, đồng thời kêu gọi sự kiên nhẫn và đoàn kết trong giai đoạn chuyển giao của đội tuyển.
Trận hòa 0-0 của Brazil trước Ecuador cũng là lần đầu HLV Carlo Ancelotti dẫn dắt một đội bóng ở cấp độ ở ĐTQG và ông không giấu được sự hồi hộp.