Xu hướng chiến thuật của Premier League 2015/16: Sự trở lại của 4-4-2

 

Kiểm soát bóng không còn là "mốt"
 

Kể từ khi Barcelona nổi lên với lối chơi tiki taka, người Anh cũng bắt đầu học theo xu thế đó. Các đội bóng cố gắng chiếm ưu thế về mặt kiểm soát bóng từ cuộc cách mạng chiến thuật khởi nguồn từ Tây Ban Nha ở thập kỷ mới. Khi mà tiki taka đang có dấu hiệu thoái trào, người Anh trở lại với lối chơi dựa trên nền tảng thể lực hoặc những pha phất bóng dài. Đại diện cho xu hướng chiến thuật mới tại Premier League 2015/16 đó là Leicester và Tottenham - hai câu lạc bộ trở thành những hiện tượng nổi bật mùa này. 
 

Cả hai CLB đều không chú trọng vào việc kiểm soát bóng nhưng theo hai cách khác nhau. Với Leicester, họ lùi đội hình về rất thấp với hai trung vệ chơi gần nhau, chỉ Vardy và Mahrez ở trên chờ đợi những đường bóng từ tuyến dưới để tổ chức phản công nhanh. Mùa này, tỉ lệ kiểm soát bóng của Leicester đứng thứ ba tại Premier League nhưng ở dưới lên, chỉ hơn những Sunderland và West Brom. Lối chơi tại Premier League 2015/16 theo phong cách phòng ngự phản công của họ được thể hiện rất rõ rệt qua việc giành bóng. Leicester có số lượng những pha đánh chặn và số pha tắc bóng cao nhất.
 

HLV Ranieri đã kết hợp rất khéo léo yếu tố chiến thuật đặc trưng của Italia và Anh. Đó là khả năng phòng ngự kiểu catenaccio với "cái then" là N'Golo Kante càn quét ở khu trung tuyến, cùng lối chơi bóng dài của người Anh với những cú phất lên từ tuyến dưới để Vardy mở tốc.
 

Còn với Tottenham, họ đứng thứ ba ở Premier League về tỉ lệ kiểm soát bóng nhưng không phải theo kiểu tiki taka, mà dựa trên lối chơi pressing high block. Tottenham dưới thời Pochettino áp đặt lối chơi khi dâng đội hình lên rất cao, có thời điểm bộ đôi trung vệ của họ còn đứng gần vạch vôi giữa sân. Nhờ thế, họ thu hẹp không gian và gây sức ép ngay trên chính phần sân của đối phương để tranh chấp ngay khi mất bóng.
 

Trong khi đó, những đội bóng lấy việc kiểm soát bóng làm triết lý thi đấu đều không thực sự thành công. Manchester United mùa này là ví dụ điển hình khi HLV Louis Van Gaal yêu cầu các học trò phải soát bóng với những tình huống tấn công chậm chạp phát triển theo phương ngang. Kết quả là "Quỷ đỏ" chẳng lọt vào top 4 và phải thi đấu ở Europa League mùa sau.
 

Phiên bản mới của 4-4-2
 

Việc Leicester vô địch cho thấy sự trở lại của sơ đồ 4-4-2 vốn là niềm tự hào của người Anh. Đó là sơ đồ trên lý thuyết nhưng trên thực tế, vị trí của Okazaki không thực sự cố định. Cầu thủ người Nhật Bản thi đấu trong vai trò của một tiền đạo nhưng không hoàn toàn đóng vai trò của một cầu thủ tấn công. Trong nhiều trường hợp, Okazaki lùi rất sâu tham gia phòng ngự cùng các đồng đội. 
 

Okazaki không được đánh giá cao ở mặt kỹ thuật cũng như tấn công mà chủ yếu là sự năng nổ. Mùa này, chân sút người Nhật Bản ghi được 5 bàn thắng nhưng không có được đường kiến tạo nào cho đồng đội lập công. Nói đến đối tác của Vardy trên hàng công của Leicester, người ta hay nhắc đến Mahrez chứ không phải là Okazaki. Vì vậy, đây có thể coi là một phiên bản khác của 4-4-2 khi Okazaki thi đấu giống với một tiền vệ box-to-box hơn là một tiền đạo.
 

Trên thực tế khi thi đấu, Leicester thường đá với sơ đồ 4-4-1-1 hoặc 4-5-1 với Okazaki lùi sâu chứ không phải là 4-4-2 truyền thống xét trên mặt giấy tờ. Có thể thấy rõ việc Leicester đá với sơ đồ 4-4-2 biến dị thông qua việc theo dõi Atletico Madrid thi đấu. Mùa này, Atletico thi đấu với sơ đồ 4-4-2 một cách thực thụ với Griezmann và Torres đều chỉ tập trung cho việc tấn công, thay vì việc Okazaki thi đấu lùi sâu như ở Leicester.

"Khai tử" sơ đồ ba hậu vệ
 

Sơ đồ ở Premier League bố trí ba hậu vệ thường không được ưa chuộng. Tuy nhiên trong những năm gần đây, một số chiến lược gia đã cố gắng thay đổi triết lý bóng đá tại Premier League khi áp dụng hàng phòng ngự ba hậu vệ. Steve Bruce đã áp dụng nó tại Hull City, Roberto Martinez khi còn ở Wigan cũng áp dụng sơ đồ ba hậu vệ, Brendan Rodgers mùa trước cũng gây bất ngờ khi giúp Liverpool thi đấu tốt với sơ đồ 3-4-3, HLV Louis Van Gaal cũng dùng chiến thuật hàng phòng ngự ba người trong nửa mùa giải đầu tiên đến Manchester United.
 

Tuy nhiên với việc có quá nhiều đội bóng thi đấu theo kiểu "leo biên" truyền thống tại Anh, sơ đồ ba hậu vệ để lộ ra rất nhiều khuyết điểm. Louis Van Gaal đã sử dụng sơ đồ bốn hậu vệ chỉ sau nửa năm ở Premier League, Brendan Rodgers bị sa thải để thay bằng Jurgen Klopp. Có thể nói, triết lý chuộng về đá cánh của người Anh không phải là miền đất thích hợp để áp dụng sơ đồ ba hậu vệ.