Lạc lối tại Zenica
Italia khởi đầu không thể thuận lợi hơn, khi Moise Kean mở tỉ số ngay từ phút 15 bằng pha dứt điểm sắc lạnh. Nhưng sau bàn thắng ấy, mọi thứ dần trượt khỏi tầm tay họ. Bosnia & Herzegovina không hề nao núng, trái lại còn gia tăng áp lực bằng thứ bóng đá giàu năng lượng, pressing quyết liệt, khiến Italia phải lùi sâu và đánh mất quyền kiểm soát.
Sơ đồ 3-5-2 mà huấn luyện viên Gennaro Gattuso sử dụng vốn được kỳ vọng mang lại sự cân bằng, nhưng trước cường độ vận hành cao của đối thủ, hệ thống ấy bộc lộ những điểm yếu rõ rệt. Hai wing-back bị kéo căng giữa nhiệm vụ tấn công và phòng ngự. Bộ ba tiền vệ không thể cầm nhịp, buộc Italia phải sử dụng những đường chuyền dài thiếu chính xác, khiến tuyến trên bị cô lập và mất hoàn toàn khả năng duy trì thế trận. Trong khi đó, bộ ba trung vệ, với Alessandro Bastoni làm trung tâm, liên tục bị đặt vào trạng thái chống đỡ, và áp lực ngày một lớn dần.
Bước ngoặt đến vào cuối hiệp 1 khi Bastoni nhận thẻ đỏ, buộc Azzurri phải chơi với 10 người trong toàn bộ thời gian còn lại. Lúc bấy giờ, khối phòng ngự trở nên chắp vá, các vị trí bị kéo lệch và khoảng trống xuất hiện ngày càng nhiều. Sang hiệp 2, Italia gần như không còn đủ lực tổ chức tấn công, chỉ còn biết co cụm và chống đỡ.
Và rồi, điều mà chẳng một tifosi nào mong muốn đã xảy ra, khi Haris Tabakovic chớp thời cơ trong vòng cấm, dứt điểm cận thành để gỡ hòa ở phút 79. Những phút còn lại, đặc biệt là hiệp phụ, tiếp tục là câu chuyện của sự chịu đựng. Italia phải hứng chịu tới 30 cú sút sau hơn 120 phút, một con số khủng khiếp. Khi trận đấu bước vào loạt luân lưu, cảm giác bất an hiện rõ, và linh cảm xấu đã ứng nghiệm khi Francesco Pio Esposito cùng Bryan Cristante, hai cầu thủ vào sân từ ghế dự bị, không thể thực hiện thành công lượt sút của mình.
Bi kịch Italia
Italia có lần thứ ba liên tiếp lỡ hẹn với World Cup, một nỗi đau vô cùng tận với nền bóng đá từng 4 lần vô địch thế giới. Đã có lúc hy vọng được nhen nhóm sau chiến thắng trước Bắc Ireland tại Bergamo, như một ánh sáng le lói giữa hành trình đầy trắc trở. Nhưng đêm Zenica đã dập tắt tất cả.
Đây không phải là thất bại của riêng một cá nhân nào, không thể quy trách nhiệm cho Bastoni với chiếc thẻ đỏ hay những cú sút hỏng của Pio Esposito và Cristante, mà là thất bại của cả một hệ thống, một nền bóng đá đang chậm lại so với nhịp phát triển của làng túc cầu đương đại.
Italia vẫn trung thành với những giá trị từng làm nên vinh quang: sự chặt chẽ trong tổ chức, tính kỷ luật và lối chơi thực dụng. Song, trong bối cảnh bóng đá hiện đại ngày càng đòi hỏi tốc độ, cường độ và khả năng thích ứng cao, những giá trị ấy dần trở nên lỗi thời nếu không được làm mới. Đó là vấn đề mang tính cấu trúc, từ đào tạo trẻ, triết lý phát triển đến cách vận hành giải quốc nội, tất cả đều cần được nhìn nhận lại một cách nghiêm túc. Không phải những điều chỉnh nhỏ lẻ, mà cần một cuộc đại phẫu thực sự, buộc họ đập đi để xây lại, nếu không muốn tiếp tục lặp lại những bi kịch.
Hôm nay là ngày Cá tháng Tư, ngày của những trò đùa, song số phận của Italia lại là một sự thật nghiệt ngã đến mức người ta muốn ước điều đó không có thật. Không có phép màu nào xuất hiện, chỉ có đế chế huy hoàng một thuở, giờ đây đứng lặng giữa hoang tàn.