Ở lượt trận cuối vòng bảng, Đức thất bại trước Ecuador. Hôm ấy, Julian Nagelsmann vẫn tung ra đội hình gần như mạnh nhất, nhưng “Die Mannschaft” lại để lộ hàng loạt vấn đề từ cách triển khai bóng, khả năng xuyên phá khối phòng ngự thấp cho đến những khoảng trống sau lưng hàng thủ. Đó không phải một tai nạn, mà là lời cảnh báo. Và rồi, khi đối đầu một đại diện Nam Mỹ khác là Paraguay, tất cả những điểm yếu ấy lại hiển hiện.
Nhìn vào các thống kê, Đức gần như áp đảo tuyệt đối. Riêng hiệp 1, họ kiểm soát bóng gần 80% và đẩy Paraguay lùi sâu về phần sân nhà. Bóng được luân chuyển rất nhiều ở khu vực giữa sân, song càng tiến gần vòng cấm đối phương, các phương án tấn công càng trở nên đơn điệu và dễ bị bắt bài.
Đây là trận đấu Nagelsmann tạo bất ngờ khi trao suất đá chính cho Deniz Undav và điều chỉnh cấu trúc hàng công nhằm tìm lời giải trước hàng thủ Paraguay. Cựu huấn luyện viên Bayern Munich sử dụng hệ thống 4-4-2 với Havertz và Undav đá cặp phía trên, Wirtz cùng Leroy Sane hoạt động ở hai cánh, còn Pavlovic và Felix Nmecha trấn giữ trung tuyến. Trên lý thuyết, sơ đồ này giúp Đức có thêm người hiện diện trong vòng cấm, đồng thời tạo điều kiện để Wirtz bó vào trong kết nối cùng Havertz.
Nhưng thực tế khắc nghiệt hơn nhiều. Paraguay dưới bàn tay Gustavo Alfaro chủ động dựng một khối phòng ngự cực kỳ chặt chẽ. Hai tiền đạo lùi xuống khóa hướng chuyền vào trung lộ, bốn tiền vệ luôn giữ cự ly rất gần hàng thủ, buộc Đức phải đưa bóng ra biên. Khi Brown hoặc Kimmich dâng cao, Paraguay lập tức dồn quân khóa chặt khoảng không gian phía trước, khiến những quả tạt của Đức hoặc thiếu chất lượng, hoặc rơi vào vòng vây của Gustavo Gomez và Jose Canale.
Sức sáng tạo ở khu vực hành lang trong, khoảng không từng là vũ khí lợi hại của tuyển Đức, cũng suy giảm rõ rệt. Wirtz thường xuyên phải nhận bóng ở những vị trí không thuận lợi, trong khi Havertz phải di chuyển lùi sâu để làm bóng, khiến vòng cấm thiếu người kết thúc. Undav bị cô lập giữa hai trung vệ Paraguay, còn Sane tiếp tục gây thất vọng với những pha xử lý kém hiệu quả ở hành lang phải.
Không chỉ bế tắc trong tấn công, các khoảng trống khi chuyển đổi trạng thái của Đức lại lộ thiên. Bàn thua ở cuối hiệp 1 là minh chứng rõ ràng nhất. Nathaniel Brown không theo sát Miguel Almiron, trong khi Aleksandar Pavlovic cũng không kịp bọc lót trước pha chồng biên của Matias Galarza. Khi Galarza nhận bóng thoải mái bên cánh phải, hàng thủ Đức mắc thêm sai lầm về tổ chức, khi chẳng có một cầu thủ nào theo sát Julio Enciso. Tiền đạo của Paraguay gần như được mời đánh đầu trong tư thế trống trải, đưa bóng bay qua tầm với của Manuel Neuer. Đó không đơn thuần là lỗi cá nhân, mà phản ánh sự thiếu đồng bộ trong hệ thống phòng ngự của Nagelsmann - vấn đề từng xuất hiện trước Ecuador và giờ tiếp tục tái diễn.
Khoảnh khắc Florian Wirtz treo bóng chuẩn xác để Kai Havertz đánh đầu gỡ hòa đầu hiệp 2 chỉ là đốm sáng hiếm hoi của Đức trong suốt hơn 120 phút. Sau bàn thắng ấy, Đức tiếp tục dồn ép, nhưng càng chơi càng rơi vào ngõ cụt. Ngay cả khi Jonathan Tah đưa được bóng vào lưới ở hiệp phụ, VAR cũng từ chối bàn thắng.
Nếu quãng thời gian của 2 hiệp chính và 2 hiệp phụ, vấn đề nằm ở chiến thuật và cách vận hành hệ thống, thì bi kịch trên chấm luân lưu lại phản ánh một câu chuyện khác: bản lĩnh và trạng thái tâm lý. Trong lịch sử World Cup, Đức từng là biểu tượng của sự lạnh lùng trên chấm 11m. Họ thắng cả 4 loạt sút luân lưu trước đây, biến những thời khắc áp lực nhất thành sân khấu của sự lì lợm. Thế nhưng, buổi chiều tại sân Gillette đã xóa đi một phần di sản ấy.
Kai Havertz sút hỏng ngay lượt đầu tiên, Nick Woltemade tiếp tục thất bại trước Orlando Gill, còn Jonathan Tah đưa bóng lên khán đài. Sau hơn hai giờ đồng hồ vật vã trước khối phòng ngự Paraguay, tâm lý nặng nề đã bào mòn sự tự tin của các cầu thủ Đức.
Sau chức vô địch World Cup 2014 trên đất Brazil, bóng đá Đức từng được kỳ vọng sẽ mở ra một chu kỳ thống trị mới. Nhưng thực tế mọi thứ đi theo chiều ngược lại. Hai kỳ World Cup liên tiếp sau đó, họ đều bị loại ngay từ vòng bảng. Đến Bắc Mỹ năm nay, nhiều người mong chờ “Die Mannschaft” sẽ tìm thấy con đường phục hưng. Thế nhưng, hành trình ấy khép lại theo cách đau đớn nhất.