“Bức tường” Ghana cho đội tuyển Anh một bài học

Đội tuyển Anh đã mở đầu chiến dịch tại mùa hè Bắc Mỹ bằng một màn trình diễn đầy hứa hẹn. Chiến thắng 4-2 trước Croatia mang đến cảm giác rằng Thomas Tuchel đang từng bước xây dựng một tập thể khác biệt: giàu năng lượng, táo bạo và linh hoạt hơn trong tấn công. Báo chí Anh ca ngợi sự tự do mà Tuchel trao cho hàng công, khi các cầu thủ được phép hoán đổi vị trí và di chuyển không ngừng để tạo khoảng trống. Các chuyên gia cũng đánh giá cao khả năng gây áp lực và số lượng cơ hội mà “Tam sư” tạo ra trước một đối thủ cứng cựa như Croatia.

Chiến thắng ấy khiến nhiều người tin rằng Ghana sẽ là nạn nhân tiếp theo. Thậm chí, phần lớn các mô hình dự đoán đều đặt khả năng chiến thắng của Anh ở mức rất cao, còn cửa để Ghana tạo bất ngờ gần như không đáng kể. Nhưng rốt cuộc, mọi thứ nằm ngoài những tiên đoán.

Carlos Queiroz là một chiến lược gia giàu kinh nghiệm, người từng có nhiều năm làm cánh tay phải đắc lực của Sir Alex Ferguson tại Manchester United, nên chẳng xa lạ gì bóng đá Anh.

Bởi vậy, Ghana bước vào trận đấu với một kế hoạch cực kỳ rõ ràng. Họ lùi đội hình xuống rất sâu, chấp nhận nhường hoàn toàn quyền kiểm soát bóng cho đối phương và biến phần sân nhà thành một pháo đài thực thụ.

Đội tuyển Anh cầm bóng tới 79%, tung ra 19 cú sút, nhưng chỉ có 3 lần đưa bóng đi trúng đích. Chỉ số bàn thắng kỳ vọng (xG) của họ là 1,28. Khoảnh khắc gần nhất với bàn thắng là tình huống Nico O'Reilly bật cao đánh đầu cận thành nhưng bóng lại tìm đến khung gỗ, sau đó là cú đá bồi vọt xà của Harry Kane.

Tuchel tiếp tục sử dụng sơ đồ 4-2-3-1 quen thuộc. Hai hậu vệ biên dâng cao để kéo giãn hàng thủ Ghana, Declan Rice đóng vai trò mỏ neo, còn Jude Bellingham thường xuyên di chuyển lên phía trên để hỗ trợ Harry Kane. Cách vận hành ấy phát huy hiệu quả trước Croatia, đội bóng sẵn sàng chơi đôi công và để lộ nhiều khoảng trống giữa các tuyến. Nhưng trước Ghana, mọi thứ hoàn toàn khác.

Đại diện đến từ châu Phi dựng lên một khối phòng ngự thấp với cự ly đội hình được duy trì chặt chẽ. Điều đó khiến Kane thường xuyên rơi vào tình trạng bị cô lập, còn Bellingham không đủ không gian để thực hiện những pha xâm nhập từ tuyến hai.

Đội tuyển Anh vẫn cố gắng triển khai bóng theo đúng bản sắc mà Tuchel xây dựng: luân chuyển nhanh, kéo đối thủ sang hai biên rồi bất ngờ đánh vào trung lộ. Nhưng Ghana không mắc bẫy. Họ gần như từ chối tham gia vào cuộc chơi pressing tầm cao, thay vào đó tập trung bịt kín khoảng trống trước vòng cấm.

Một trong những chi tiết tạo ấn tượng mạnh của “Tam sư” ở trận gặp Croatia là khả năng gây áp lực tức thì sau khi mất bóng. Họ pressing quyết liệt và nhanh chóng giành lại quyền kiểm soát. Song, ở trận đấu này, thứ vũ khí ấy không có điều kiện để phát huy.

Khi đó, Anh buộc phải chơi thứ bóng đá tấn công áp đặt, kiên nhẫn luân chuyển bóng để tìm kẽ hở, điều mà đội bóng này vẫn chưa đạt đến độ hoàn thiện.

Sự bế tắc càng hiện rõ khi nhiều cú sút của đội bóng áo trắng đến từ ngoài vòng cấm hoặc trong tư thế không thuận lợi. Những đường căng ngang thường bị phá ra, các pha phối hợp trung lộ bị chặn đứng, còn những quả tạt không đủ độ chính xác cần thiết.

Dẫu vậy, kết quả hòa này không phải tai họa. Anh vẫn chiếm thế thượng phong tại bảng L, và ở lượt trận cuối, họ chỉ phải chạm trán Panama. Cánh cửa đi tiếp, thậm chí là ngôi đầu bảng, vẫn rất rộng mở.

Nhìn theo hướng tích cực, đây là bài học đến sớm và rất cần thiết dành cho thầy trò Thomas Tuchel. Bởi nếu muốn “đưa bóng đá về nhà”, hiện thực hóa giấc mơ chinh phục cúp vàng sau 6 thập kỷ đợi chờ, đội tuyển Anh sẽ còn phải đối mặt với những bài toán hóc búa như trước Ghana, buộc họ phải căn chỉnh lại mọi thứ và tìm ra phương án giải quyết tối ưu.